1. Để rễ cây có chỗ hô hấp và phát triển
Rễ cây không chỉ hút nước và chất dinh dưỡng mà còn cần oxy để hô hấp. Nếu toàn bộ khu vực quanh gốc bị lát kín bằng bê tông hoặc gạch, đất bị nén chặt, lượng không khí và oxy trong đất giảm, khiến rễ khó phát triển.
2. Giúp cây hấp thụ nước tự nhiên
Cây trồng trên vỉa hè thường không có điều kiện tiếp cận nguồn nước như cây trong công viên hay sân vườn. Khoảng đất quanh gốc đóng vai trò như một “miệng thu nước” tự nhiên.
Khi trời mưa hoặc được tưới, nước có thể thấm trực tiếp xuống đất thay vì chảy hết trên bề mặt vỉa hè. Nhờ đó, cây có thêm nguồn nước để duy trì sự sống, đặc biệt trong những ngày nắng nóng.
3. Hạn chế tình trạng rễ làm hỏng vỉa hè
Nghe có vẻ ngược đời nhưng chừa đất quanh gốc lại giúp giảm nguy cơ cây phá vỉa hè.
Khi đất quanh gốc quá chật hoặc bị bê tông hóa hoàn toàn, rễ vẫn cần tìm không gian để phát triển. Chúng có thể len vào những vị trí khác, đội gạch lát, làm nứt bê tông hoặc khiến mặt vỉa hè bị nhô lên.
Có sẵn khoảng đất phù hợp giúp rễ phát triển theo hướng thuận lợi hơn.
4. Tạo không gian cho thân cây lớn lên
Cây không đứng yên ở kích thước lúc mới trồng. Theo thời gian, thân cây sẽ lớn dần về đường kính. Nếu gốc bị lát kín và khoảng trống quá nhỏ, phần thân phát triển có thể chèn ép gạch hoặc bê tông xung quanh.
Vì vậy, khoảng đất quanh gốc cũng là không gian dự phòng cho quá trình cây trưởng thành.
5. Giúp giảm nhiệt cho cây
Bê tông, đá và gạch lát vỉa hè hấp thụ nhiệt rất mạnh dưới ánh nắng. Nếu toàn bộ gốc cây bị bao quanh bởi vật liệu cứng, nhiệt độ khu vực rễ có thể tăng cao.
Lớp đất và thảm thực vật quanh gốc có khả năng giữ ẩm và điều hòa nhiệt tốt hơn, tạo môi trường dễ chịu hơn cho hệ rễ.
6. Hỗ trợ thoát nước và hạn chế ngập úng cục bộ
Khoảng đất quanh gốc còn giúp một phần nước mưa thấm xuống đất thay vì dồn toàn bộ vào hệ thống thoát nước. Điều này đặc biệt có ý nghĩa ở những đô thị có nhiều bề mặt bê tông, nơi nước mưa khó thấm xuống lòng đất.
Tuy nhiên, khoảng đất không nên biến thành chỗ đọng nước lâu ngày. Nếu thiết kế thoát nước không phù hợp, rễ cây vẫn có thể bị thiếu oxy và dễ phát sinh nấm bệnh.
Không nên tùy tiện lát kín hoặc đổ bê tông vào gốc cây
Vì những lý do trên, khi lát vỉa hè, người ta thường phải tính toán kích thước ô đất, khoảng cách giữa cây và công trình xung quanh, cũng như khả năng thoát nước. Việc tự ý đổ bê tông kín gốc cây có thể khiến cây suy yếu, rễ bị tổn thương và về lâu dài còn làm vỉa hè hư hỏng.
Nói đơn giản, khoảng đất trống quanh gốc cây chính là “vùng thở” của cây: vừa giúp rễ nhận oxy, hút nước, có không gian phát triển, vừa giảm xung đột giữa hệ rễ và kết cấu vỉa hè.
