Các nhà khoa học tại Đại học British Columbia (Canada) đã xác định cơ chế phân tử có thể lý giải tình trạng đau và yếu cơ ở một số người sử dụng statin. Phát hiện này mở ra hướng phát triển thuốc hạ cholesterol an toàn hơn, giúp bệnh nhân tiếp tục được bảo vệ trước nguy cơ tim mạch.
Statin là nhóm thuốc được sử dụng rộng rãi nhằm giảm cholesterol trong máu, qua đó hạn chế nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Tuy nhiên, một số người dùng gặp tác dụng phụ như đau nhức, yếu cơ hoặc mệt mỏi. Trong những trường hợp hiếm gặp, tổn thương cơ nghiêm trọng có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm, bao gồm suy thận.
Nghiên cứu do Đại học British Columbia (UBC) phối hợp với Đại học Wisconsin-Madison thực hiện, công bố trên tạp chí Nature Communications, đã làm rõ một cơ chế có thể đứng sau những biến chứng này. Nhóm nghiên cứu tập trung vào thụ thể ryanodine 1 (RyR1) – một loại protein đóng vai trò điều tiết dòng canxi bên trong tế bào cơ.
Canxi là thành phần thiết yếu giúp cơ bắp co lại khi vận động. Trong điều kiện bình thường, RyR1 hoạt động như một cánh cổng kiểm soát việc giải phóng canxi. Tuy nhiên, các nhà khoa học phát hiện statin có thể tác động lên protein này, khiến kênh canxi mở kéo dài và làm ion canxi rò rỉ liên tục, từ đó gây áp lực lên tế bào cơ.
Bằng kỹ thuật kính hiển vi điện tử lạnh (cryo-EM), nhóm nghiên cứu quan sát được tương tác giữa phân tử thuốc và protein ở độ phân giải cao. Các thí nghiệm tập trung chủ yếu vào atorvastatin, một loại statin phổ biến.
Đáng chú ý, ba phân tử atorvastatin có thể lần lượt gắn vào một vị trí đặc biệt trên RyR1. Phân tử đầu tiên liên kết khi kênh đang đóng, làm tăng khả năng mở kênh; hai phân tử tiếp theo góp phần giữ kênh ở trạng thái mở, tạo điều kiện cho canxi tiếp tục thoát ra ngoài vùng được kiểm soát.
Theo tiến sĩ Filip Van Petegem, tác giả cấp cao của nghiên cứu, việc xác định chính xác cách statin tương tác với protein cơ bắp có thể cung cấp cơ sở để thiết kế những loại thuốc hạn chế tác dụng phụ này mà vẫn duy trì hiệu quả hạ cholesterol.
Statin hiện được hàng trăm triệu người trên thế giới sử dụng. Vì vậy, cải thiện khả năng dung nạp thuốc có thể giúp nhiều bệnh nhân duy trì điều trị lâu dài, tránh tự ý ngừng thuốc và làm mất đi lợi ích bảo vệ tim mạch.
Dù mở ra triển vọng đáng chú ý, phát hiện này chưa đồng nghĩa một loại statin mới an toàn hơn đã sẵn sàng được đưa vào sử dụng. Các nhà khoa học vẫn cần nghiên cứu và phát triển thuốc trước khi có thể xác nhận hiệu quả trên người.
Với những bệnh nhân đang dùng statin, không nên tự ý ngừng hoặc thay đổi liều thuốc khi xuất hiện đau cơ. Thay vào đó, cần trao đổi với bác sĩ để được đánh giá triệu chứng và điều chỉnh phương án điều trị nếu cần thiết.
