Người Việt ăn nhiều muối, nguy cơ tăng huyết áp đáng lo ngại
Tại lễ phát động Tuần lễ “Dinh dưỡng và Phát triển” năm 2026, các chuyên gia Viện Dinh dưỡng cảnh báo tình trạng tiêu thụ muối quá mức ở người Việt. Theo số liệu được công bố, người trưởng thành từ 18 đến 69 tuổi tại Việt Nam tiêu thụ trung bình 8,1g muối mỗi ngày, cao hơn đáng kể so với mức dưới 5g/ngày mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị.
Điều đáng lo ngại là nhiều người chưa nhận thức đầy đủ về lượng muối mình nạp vào cơ thể. Thói quen ăn đậm vị, sử dụng nhiều nước chấm hoặc thường xuyên lựa chọn thực phẩm chế biến sẵn có thể khiến lượng muối tiêu thụ vượt ngưỡng an toàn.
Thống kê cho thấy tỷ lệ tăng huyết áp ở nhóm người trưởng thành từ 18 đến 69 tuổi tại Việt Nam lên tới 26%. Như vậy, trung bình cứ 4 người trưởng thành thì có khoảng 1 người mắc tình trạng này.
Chế độ ăn uống thiếu cân đối cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm. Ngoài lượng muối cao, việc tiêu thụ quá nhiều đường và chất béo bão hòa có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe nếu kéo dài.
Một bát phở có thể chứa lượng muối đáng kể
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, mức khuyến nghị dưới 5g muối mỗi ngày không chỉ tính lượng muối dùng để nêm nếm khi nấu ăn. Con số này bao gồm muối có sẵn trong thực phẩm, gia vị, đồ ăn đóng gói và các món ăn chế biến tại nhà hàng.
Chẳng hạn, một bát phở có thể cung cấp lượng muối tương đương khoảng 85% mức khuyến nghị trong ngày, theo thông tin được chuyên gia Viện Dinh dưỡng dẫn tại sự kiện. Nếu tiếp tục sử dụng nước chấm, ăn thêm thực phẩm chế biến sẵn hoặc dùng những món đậm vị trong các bữa còn lại, tổng lượng muối rất dễ vượt ngưỡng.
Những thực phẩm quen thuộc như mì ăn liền, thịt chế biến sẵn, đồ hộp, dưa muối, nước tương và các loại nước chấm cũng là nguồn cung cấp natri cần lưu ý.
Một sai lầm phổ biến là chỉ dựa vào vị giác để đánh giá món ăn có nhiều muối hay không. Trên thực tế, cảm giác mặn không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác lượng natri trong thực phẩm.
Vì vậy, người dân nên chú ý đến tổng lượng gia vị sử dụng trong ngày, hạn chế thêm nước chấm theo thói quen và cân nhắc lựa chọn những món ít muối khi ăn bên ngoài.
Ăn mặn lâu ngày ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe?
Tiêu thụ quá nhiều muối trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp. Natri khiến cơ thể giữ nước, từ đó có thể làm tăng thể tích máu và gây áp lực lên hệ tuần hoàn.
Tăng huyết áp kéo dài là yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh tim mạch và đột quỵ. Trong khi đó, thận phải đảm nhiệm việc điều hòa lượng nước và điện giải trong cơ thể. Chế độ ăn quá mặn có thể làm tăng gánh nặng điều hòa này, đặc biệt ở người đã mắc bệnh thận.
Điều đáng chú ý là tăng huyết áp thường không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Một người cảm thấy khỏe mạnh vẫn có thể có chỉ số huyết áp cao mà không nhận biết được.
Do đó, bên cạnh điều chỉnh chế độ ăn, người trưởng thành nên kiểm tra huyết áp định kỳ, nhất là khi có các yếu tố nguy cơ tim mạch.
Cách giảm muối trong bữa ăn hằng ngày
WHO khuyến nghị người trưởng thành tiêu thụ dưới 5g muối mỗi ngày, tính từ tất cả các nguồn thực phẩm. Để thực hiện mục tiêu này, mỗi gia đình có thể bắt đầu bằng những thay đổi đơn giản.
Trước hết, hãy giảm dần lượng muối, nước mắm và gia vị mặn khi chế biến thức ăn. Việc điều chỉnh từ từ giúp vị giác thích nghi, tránh cảm giác món ăn quá nhạt khiến mọi người nhanh chóng quay lại thói quen cũ.
Khi ăn phở, bún hoặc mì nước, nên cân nhắc lượng nước dùng sử dụng. Với các món luộc, hấp, có thể dùng nước chấm vừa phải thay vì chấm quá nhiều. Đồng thời, hạn chế ăn thường xuyên mì ăn liền, đồ hộp, thịt chế biến sẵn và các món muối mặn.
Một thói quen hữu ích khác là đọc bảng thành phần dinh dưỡng khi mua thực phẩm đóng gói. Natri là chỉ số cần quan tâm vì đây là thành phần chính liên quan đến lượng muối trong khẩu phần. Một gam natri tương đương khoảng 2,5g muối.
Thông tư 30/2026 của Bộ Y tế, có hiệu lực từ ngày 10/7/2026, hướng dẫn việc ghi thành phần và giá trị dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm, bao gồm natri. Tuy nhiên, người tiêu dùng vẫn cần chủ động đọc và hiểu thông tin để lựa chọn sản phẩm phù hợp.
Một khảo sát tại Hải Phòng được dẫn tại sự kiện cho thấy chỉ 28% người tham gia có kiến thức về đọc nhãn dinh dưỡng liên quan đến hàm lượng muối. Điều này cho thấy việc hình thành thói quen kiểm tra nhãn thực phẩm vẫn rất cần thiết.
Giảm muối không đồng nghĩa phải loại bỏ hoàn toàn gia vị. Điều quan trọng là kiểm soát lượng tiêu thụ, hạn chế những nguồn muối dễ bị bỏ qua và duy trì chế độ ăn cân bằng. Những thay đổi nhỏ nhưng đều đặn có thể góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ tăng huyết áp lâu dài.
