Vì sao người Nhật ngủ ít nhưng vẫn sống thọ?
Nhật Bản là một trong những quốc gia có tuổi thọ cao trên thế giới. Một số dữ liệu cho thấy người dân nước này có thời gian ngủ trung bình tương đối ngắn. Dù vậy, không thể kết luận rằng ngủ ít là nguyên nhân giúp họ sống lâu.
Theo các chuyên gia sức khỏe, tuổi thọ chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như dinh dưỡng, hoạt động thể chất, điều kiện sống, chăm sóc y tế và thói quen sinh hoạt. Giấc ngủ cũng đóng vai trò quan trọng, nhưng cần được đánh giá cả về thời lượng lẫn chất lượng.
Phần lớn người trưởng thành cần ngủ khoảng 7–9 giờ mỗi đêm. Ngủ không đủ trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung, quá trình chuyển hóa và sức khỏe tim mạch. Vì vậy, thay vì cố gắng cắt giảm thời gian ngủ, mỗi người nên chú ý xây dựng lối sống lành mạnh và duy trì giấc ngủ phù hợp với nhu cầu của cơ thể.
1. Ăn đa dạng thực phẩm, ưu tiên cá và đậu nành
Chế độ ăn truyền thống của người Nhật thường có cá, rau củ, rong biển, cơm và các sản phẩm từ đậu nành như đậu phụ, natto. Sự đa dạng này giúp cung cấp protein, chất xơ, vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể.
Cá, đặc biệt là cá béo, cung cấp axit béo omega-3 có lợi cho sức khỏe tim mạch. Đậu nành bổ sung protein thực vật, trong khi rau củ góp phần tăng lượng chất xơ trong khẩu phần ăn.
Tuy nhiên, không có một loại thực phẩm riêng lẻ nào bảo đảm sống thọ. Điều đáng học hỏi là duy trì chế độ ăn cân đối, ăn nhiều thực phẩm tươi, hạn chế đồ chế biến sẵn và kiểm soát lượng muối, đường tiêu thụ mỗi ngày.
2. Duy trì vận động từ những hoạt động thường ngày
Tại nhiều đô thị Nhật Bản, đi bộ đến ga tàu, chuyển tuyến hoặc đi bộ từ nơi làm việc đến các địa điểm gần đó là hoạt động quen thuộc. Nhờ vậy, người dân có thể tích lũy thời gian vận động ngay trong sinh hoạt thường ngày.
Vận động đều đặn giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và duy trì sức mạnh cơ bắp. Đây cũng là cách giảm thời gian ngồi lâu, vốn phổ biến ở những người làm việc văn phòng.
Mỗi người có thể bắt đầu bằng việc đi bộ 10–15 phút sau bữa ăn, sử dụng cầu thang khi phù hợp hoặc đứng dậy vận động sau một khoảng thời gian ngồi làm việc. Quan trọng nhất là duy trì thói quen lâu dài, thay vì tập luyện quá sức trong thời gian ngắn rồi bỏ dở.
3. Chợp mắt ngắn khi cần thiết
Ngủ trưa hoặc chợp mắt trong thời gian ngắn có thể giúp giảm buồn ngủ và cải thiện sự tỉnh táo vào buổi chiều. Tại Nhật Bản, hình ảnh người tranh thủ nghỉ ngơi trên tàu hoặc trong giờ nghỉ đôi khi được nhắc đến như một nét sinh hoạt đáng chú ý.
Tuy nhiên, giấc ngủ ngắn chỉ có tác dụng hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn giấc ngủ ban đêm. Nếu thường xuyên phải ngủ bù vì thiếu ngủ, cơ thể vẫn có thể chịu những ảnh hưởng bất lợi.
Người trưởng thành có thể thử chợp mắt khoảng 10–20 phút vào đầu giờ chiều nếu cảm thấy mệt mỏi. Không nên ngủ trưa quá lâu hoặc quá muộn nếu điều đó khiến bản thân khó ngủ vào buổi tối.
Nếu thường xuyên buồn ngủ ban ngày dù đã ngủ đủ giờ, nên chú ý đến chất lượng giấc ngủ và cân nhắc kiểm tra sức khỏe khi tình trạng kéo dài.
4. Thư giãn trước giờ ngủ
Tắm bồn là một thói quen phổ biến trong văn hóa sinh hoạt của người Nhật. Ngâm mình trong nước ấm vừa phải có thể giúp thư giãn cơ bắp, giảm căng thẳng và hỗ trợ một số người dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Bên cạnh đó, mỗi người có thể hình thành thói quen đọc sách, nghe nhạc nhẹ hoặc hạn chế sử dụng điện thoại trước giờ ngủ. Duy trì giờ đi ngủ và thức dậy ổn định cũng giúp cơ thể hình thành nhịp sinh học đều đặn.
Không gian ngủ nên yên tĩnh, tối và có nhiệt độ dễ chịu. Đồng thời, nên hạn chế caffeine vào cuối ngày và tránh sử dụng rượu như một cách hỗ trợ giấc ngủ.
Cần lưu ý rằng những thói quen thư giãn này không giúp cơ thể phục hồi đầy đủ nếu thời lượng ngủ thường xuyên thấp hơn nhu cầu.
Ngủ đủ vẫn là nền tảng của sức khỏe lâu dài
Giấc ngủ chất lượng hỗ trợ trí nhớ, khả năng tập trung, hệ miễn dịch và sức khỏe chuyển hóa. Người nằm trên giường 8 giờ nhưng thường xuyên tỉnh giấc, ngáy to hoặc có dấu hiệu ngưng thở khi ngủ vẫn có thể không được nghỉ ngơi đầy đủ.
Nếu thường xuyên mệt mỏi khi thức dậy, buồn ngủ vào ban ngày hoặc khó tập trung, mỗi người nên xem lại lịch sinh hoạt và tìm tư vấn y tế khi cần thiết.
Điều đáng học hỏi từ lối sống của người Nhật không phải là ngủ càng ít càng tốt, mà là duy trì những thói quen lành mạnh mỗi ngày. Ăn uống cân đối, vận động thường xuyên, thư giãn hợp lý và ngủ đủ theo nhu cầu của cơ thể mới là nền tảng giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài.
