Trên thế gian này, ai cũng có lúc rơi vào hoàn cảnh khó khăn hay gặp phải những bài toán nan giải. Việc mọi người chủ động hỗ trợ lẫn nhau chính là sự tử tế sưởi ấm lòng người và cũng là nét đẹp giản dị trong văn hóa đối nhân xử thế. Thế nhưng, cổ nhân từ xưa đã nhìn nhận vấn đề một cách vô cùng thấu suốt: Giúp đỡ là cái tình, không giúp là cái nghĩa; sự tử tế chưa bao giờ đồng nghĩa với việc cho đi một cách vô điều kiện.
Biểu hiện của một người khôn ngoan, sở hữu chỉ số cảm xúc (EQ) cao thực sự không phải là việc luôn chiều theo ý người khác, mà là thấu hiểu sâu sắc ranh giới và sự chừng mực trong giao tiếp, biết cân nhắc đúng sai để giữ vững nguyên tắc cá nhân. Những người sở hữu EQ cao, dù mối quan hệ đôi bên có thân thiết hay tình cảm sâu sắc đến đâu, cũng tuyệt đối không bao giờ tùy tiện giúp đỡ 3 việc dưới đây:
1. Giúp đỡ những người lười biếng, ỷ lại
Trong cuộc sống hằng ngày, luôn có một bộ phận người vì bản tính lười nhác, thiếu tính toán cho tương lai và tầm nhìn hạn chế mà thường xuyên rơi vào cảnh túng quẫn, eo hẹp về mặt tài chính. Đối mặt với những cá nhân có xu hướng "buông xuôi", nghèo khó do thói quen sống thụ động này, chúng ta tuyệt đối không nên tùy tiện đưa tay hỗ trợ.
Việc hỗ trợ tiền bạc một cách dài hạn và thiếu nguyên tắc không phải là sự tử tế thực sự, ngược lại nó còn hình thành tâm lý ỷ lại sâu sắc, khiến đối phương mặc định sự giúp đỡ của người khác là điều hiển nhiên và xem những người xung quanh như một công cụ tài chính có thể rút tiền bất cứ lúc nào.
Có câu: "Một chén gạo dưỡng ơn, một đấu gạo gây thù". Đối với những người không chịu nỗ lực, sự giúp đỡ vô hạn độ chỉ khiến ham muốn đòi hỏi của họ ngày một nhiều lên. Lâu dần, họ không những không biết ơn mà chỉ cần một lần bị từ chối, họ sẽ lập tức nảy sinh tâm lý oán hận với bạn.
Sự thiếu thốn của một người, về bản chất, bắt nguồn từ giới hạn trong tư duy và những thói quen sinh hoạt chưa tích cực. Việc chỉ hỗ trợ thuần túy về mặt vật chất không thể giải quyết được tận gốc rễ vấn đề. Thay vì dung túng cho sự lười nhác đó, việc định hướng để họ tự đứng trên đôi chân của mình và thay đổi hiện trạng bằng chính sức lao động mới là giải pháp thiết thực hơn.
2. Giúp đỡ bằng cách đứng ra gánh vác thay mâu thuẫn
Khi bạn bè hoặc những người xung quanh xảy ra bất đồng, tranh chấp với người khác, những người thiếu tinh tế thường dễ hành động cảm tính, không phân định rõ đúng sai hay cân nhắc hậu quả mà lập tức đứng ra "đòi lại công bằng" hộ, thậm chí trực tiếp tham gia vào cuộc đối đầu. Thế nhưng, những ân oán và mâu thuẫn của người khác giống như một vùng nước đục, việc can thiệp vội vàng không những không giải quyết được đại cục mà còn dễ khiến bản thân vướng vào những rắc rối không đáng có.
Nhiều tình huống thực tế cho thấy, bạn có thể đã dốc hết tâm sức để giúp đối phương giải tỏa bức xúc, nhưng chỉ một thời gian ngắn sau, hai bên đương sự đã chủ động giảng hòa, quay lại mối quan hệ thân thiết như xưa. Lúc này, chỉ có bạn là người bị kẹt lại ở giữa trong một tình thế vô cùng gượng gạo.
Khi những người bên cạnh vướng vào mâu thuẫn, điều chúng ta nên làm là lắng nghe áp lực của họ, hỗ trợ phân tích cục diện một cách lý tính và đưa ra những lời khuyên phù hợp mang tính định hướng, tuyệt đối không nên đưa ra quyết định thay họ và càng không được tự ý lao vào vòng chiến. Trong giao tiếp, biết đứng ngoài những nhân quả và tranh chấp của người khác chính là bí quyết giúp bản thân luôn giữ được phong thái ung dung, tiến lui hợp lý.
3. Giúp đỡ những người thiếu lòng biết ơn
Nền tảng của mọi sự giúp đỡ và tử tế luôn cần dựa trên việc đối phương biết trân trọng và thấu hiểu. Đối với những cá nhân luôn coi sự hy sinh của người khác là điều hiển nhiên, ngay cả một việc nhỏ trong tầm tay chúng ta cũng không nên dễ dàng giúp đỡ. Những người thiếu lòng biết ơn thường đặt lợi ích cá nhân lên trên hết, thiếu đi ranh giới ứng xử chuẩn mực; sự tử tế của bạn trong mắt họ đôi khi chỉ là một công cụ để tận dụng.
Bản chất của các mối quan hệ xã hội là sự tương tác hai chiều và cùng nhau vun đắp, việc chỉ cho đi từ một phía không bao giờ đổi lại được một tình cảm chân thành, lâu dài. Hỗ trợ một người không biết ơn, bạn không những không nhận được một lời cảm ơn thực chất, mà chỉ cần một lần kết quả không đạt được như kỳ vọng của họ, bạn sẽ lập tức bị họ ghi hận, vô tình tạo nên những hiềm khích không đáng có.
Vì vậy, trong cuộc sống, chúng ta cần giữ sự tỉnh táo để nhìn nhận rõ nhân phẩm của đối phương trước khi giúp đỡ. Với những người ích kỷ, mờ nhạt về mặt tình cảm, dù mối quan hệ có quen thuộc đến đâu cũng không cần phải khiên cưỡng hỗ trợ.
Giao tiếp xã hội cần sự chừng mực, tử tế với xung quanh cũng cần có ranh giới rõ ràng. Người có EQ cao thực sự không phải là người cố gắng làm hài lòng tất cả hay việc gì cũng đứng ra giúp đỡ, mà là người biết sàng lọc các mối quan hệ và giữ vững nguyên tắc cá nhân.
Việc giúp đỡ mù quáng chỉ làm tiêu hao năng lượng tự thân và rước về những rắc rối vô bổ. Biết từ chối đúng lúc và giữ vững ranh giới chính là cách tốt nhất để bảo vệ chính mình cũng như duy trì một mối quan hệ lành mạnh. Học cách chọn lọc khi giúp đỡ và xác định rõ ranh giới hành vi sẽ giúp bạn đứng ngoài những tranh chấp, tập trung chăm sóc tốt cho cuộc sống và các mối kết nối chất lượng của chính mình.
