Trong cuộc sống hiện đại, quan tâm đến sức khỏe là điều cần thiết. Tuy nhiên, khi nỗi lo trở nên ám ảnh, dai dẳng về việc mình mắc bệnh hiểm nghèo dù đã được bác sĩ khẳng định không có tổn thương thực thể, đó là lúc tâm trí bạn cần được thăm khám và điều trị.
Thực tế, có rất nhiều người gặp phải tình trạng lo nghĩ quá mức về bệnh tật, đi khám nhiều nơi không ra bệnh, nhưng lại không tin vào điều đó. Điển hình như thanh niên tên P.N.M (27 tuổi, ở Hà Nội) sau áp lực công việc, anh bắt đầu xuất hiện cảm giác khó thở khi hít vào, nặng tức ngực. Dù đã khám tai mũi họng, chụp X-quang phổi và được chẩn đoán viêm mũi xoang nhẹ, điều trị có cải thiện, anh vẫn không yên tâm.
Trong suốt 5 tháng, M đi khám tại nhiều bệnh viện tuyến Trung ương, thực hiện hàng loạt xét nghiệm chuyên sâu: Nội soi, đo chức năng hô hấp, chụp CT ngực… Tất cả đều trong giới hạn bình thường, nhưng M luôn nghĩ mình có bệnh. Thậm chí, chàng trai trẻ còn không tin tưởng vào bác sĩ, tự tra google để chẩn đoán bệnh cho bản thân mình.
Đỉnh điểm, người bệnh trở nên bi quan, giảm năng lượng làm việc, xuất hiện suy nghĩ tiêu cực, lúc đó M mới được khuyên đi khám sức khỏe tâm thần. Ban đầu chàng trai không đồng ý, nghĩa rằng bình mắc bệnh nan y gì đó, nhưng sau khi được động viện cuối cùng M cũng đến viện tâm thần thăm khám.
Nam thanh niên đi khám khắp các bệnh viện, nhưng cuối cùng phải nhập viện tâm thần. Ảnh minh họa.
Bác sĩ Phạm Thanh Tùng (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, người bệnh vốn trầm tính, cầu toàn và hay suy nghĩ. Trước đó, đã đi khám nhiều nơi, dù bác sĩ kết luận không có bệnh lý nghiêm trọng, người bệnh vẫn không tin. Anh cho rằng các triệu chứng là dấu hiệu của một căn bệnh nan y chưa được phát hiện. Sự lo lắng khiến các cơn khó thở tăng lên, kèm co quắp tay chân, cứng đờ người.
Theo bác sĩ Tùng, khi vào viện thăm khám, các bác sĩ chẩn đoán nam bệnh nhân bị rối loạn lo âu hỗ hợp, rối loạn lo âu bệnh tật. Sau khi được nhập viện điều trị nội trú 40 ngày, tình trạng mới ổn định và đủ điều kiện ra viện.
BSCK II Vũ Thị Lan (Viện Sức khỏe Tâm thần) cho biết, rối loạn lo âu bệnh tật (Illness Anxiety Disorder - IAD) là rối loạn tâm thần đặc trưng bởi sự lo lắng quá mức về việc mắc hoặc sẽ mắc bệnh lý nghiêm trọng, dù các kết quả khám và xét nghiệm đều bình thường. Bệnh thường khởi phát ở độ tuổi 20-30 song có thể gặp ở bất kỳ lứa tuổi nào. Đáng lưu ý, tỷ lệ mắc có xu hướng gia tăng trong ba thập kỷ gần đây.
Dấu hiệu lo âu bệnh tật được đặc trưng bởi các dấu hiệu như:
- Lo lắng thái quá: Luôn sợ mắc ung thư, HIV, bệnh tim mạch… dù cơ thể khỏe mạnh;
- Kiểm tra cơ thể liên tục: Soi gương, đo huyết áp, kiểm tra nhịp tim, quan sát nước tiểu… nhiều lần mỗi ngày;
- “Bác sĩ Google” (Cyberchondria): Dành quá nhiều thời gian tra cứu triệu chứng và tự chẩn đoán bệnh nặng;
- Hành vi trái ngược: Có người đi khám liên tục để tìm sự trấn an; ngược lại, có người né tránh đi khám vì sợ phát hiện bệnh.
Rất nhiều người trẻ luôn nghĩ mình mắc bệnh nan y, nhưng cuối cùng lại bị rối loạn tâm thần. Ảnh minh họa.
Vì sao “tâm bệnh” lại sinh ra “thân bệnh”?
Theo BSCKII. Vũ Thị Lan, nguyên nhân là sự kết hợp của nhiều yếu tố như mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh như Serotonin, Norepinephrine. Hay người cầu toàn, hay lo lắng hoặc từng trải qua sang chấn (như người thân mắc bệnh nặng) có nguy cơ cao hơn. Ngoài ra, việc tiếp xúc quá nhiều thông tin y học thiếu kiểm chứng trên internet làm gia tăng nỗi sợ.
“Dù không có tổn thương thực thể, nỗi đau khổ của người bệnh là hoàn toàn có thật. Lo âu kéo dài kích hoạt hệ thần kinh tự chủ, gây ra các triệu chứng cơ thể như tim đập nhanh, khó thở, đau đầu, đau dạ dày… tạo thành vòng xoắn: lo âu - xuất hiện triệu chứng - càng lo âu hơn”, bác sĩ Lan chia sẻ.
Bác sĩ Lan cảnh báo, rối loạn lo âu bệnh tật nếu không điều trị sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, công việc và gây tốn kém chi phí y tế không cần thiết. Do vậy, bác sĩ khuyến cáo nếu bạn hoặc người thân lo lắng quá mức về sức khỏe kéo dài trên 6 tháng dù đã được khẳng định cơ thể bình thường, hãy nghĩ đến khả năng mắc rối loạn này.
