Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn để bảo vệ thận
Thận đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như lọc chất thải từ máu, điều hòa lượng nước và cân bằng điện giải trong cơ thể. Tuy nhiên, bệnh thận mạn thường tiến triển âm thầm, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể.
Theo bác sĩ George Hart, chuyên gia thận học, Giám đốc Y tế của Interwell Health tại Mỹ, một trong những thay đổi đáng chú ý để bảo vệ thận là hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời kiểm soát lượng muối và đường trong chế độ ăn.
Mì ăn liền, xúc xích, thịt nguội, đồ hộp, thức ăn nhanh và các loại đồ ăn đóng gói thường được nhiều người lựa chọn vì tiện lợi. Tuy nhiên, một số sản phẩm chứa nhiều natri, đường hoặc chất béo, đặc biệt khi được sử dụng thường xuyên với khẩu phần lớn.
Tiêu thụ quá nhiều natri có thể khiến cơ thể giữ nước và làm tăng huyết áp. Khi huyết áp cao kéo dài, các mạch máu nhỏ trong thận có thể bị tổn thương, ảnh hưởng đến khả năng lọc máu.
Trong khi đó, chế độ ăn nhiều đường và thực phẩm giàu năng lượng có thể góp phần gây tăng cân, tăng nguy cơ tiểu đường và các rối loạn chuyển hóa. Đây đều là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn.
Một số nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên hệ giữa việc tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến và nguy cơ mắc bệnh thận mạn. Dù vậy, không phải mọi thực phẩm đóng gói đều có hại. Điều quan trọng là lựa chọn sản phẩm phù hợp, đọc nhãn dinh dưỡng và duy trì chế độ ăn cân bằng.
Ba thay đổi trong bữa ăn giúp chăm sóc thận
Trước hết, hãy tập thói quen giảm muối khi nấu nướng. Ngoài muối ăn, natri còn có trong nước mắm, nước tương, các loại nước sốt, đồ muối chua và nhiều thực phẩm chế biến sẵn. Vì vậy, nên chú ý cả lượng gia vị sử dụng lẫn thành phần trên bao bì sản phẩm.
Tiếp theo, hạn chế nước ngọt, trà đóng chai có đường và các loại đồ uống chứa nhiều đường bổ sung. Có thể ưu tiên nước lọc hoặc đồ uống không thêm đường để giảm lượng đường nạp vào cơ thể. Người đã mắc bệnh thận và được yêu cầu hạn chế nước cần tuân thủ hướng dẫn riêng của bác sĩ.
Cuối cùng, hãy tăng cường thực phẩm tươi trong bữa ăn hằng ngày. Rau củ, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn đạm phù hợp giúp tạo nên chế độ dinh dưỡng đa dạng. Thay vì thường xuyên dùng thức ăn nhanh, bạn có thể chuẩn bị bữa ăn tại nhà, chủ động kiểm soát lượng muối, đường và chất béo.
Với người đã mắc bệnh thận mạn, chế độ ăn cần được điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe. Không nên tự ý kiêng quá mức chất đạm, kali hoặc phốt pho nếu chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Vận động đều đặn, kiểm soát huyết áp và đường huyết
Bên cạnh chế độ ăn, hoạt động thể chất cũng góp phần bảo vệ sức khỏe thận thông qua việc hỗ trợ kiểm soát cân nặng, huyết áp và đường huyết.
Người trưởng thành có thể hướng tới ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa phải mỗi tuần, tùy thể trạng. Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc tập thể dục nhẹ nhàng là những lựa chọn phù hợp với nhiều người.
Người ít vận động có thể bắt đầu bằng những buổi đi bộ ngắn, sau đó tăng dần thời lượng khi cơ thể thích nghi. Điều quan trọng là duy trì thói quen đều đặn thay vì tập luyện quá sức trong thời gian ngắn.
Ngoài ra, kiểm soát căng thẳng và ngủ đủ giấc cũng giúp duy trì lối sống lành mạnh. Thiền, hít thở sâu hoặc yoga có thể hỗ trợ thư giãn, nhưng không thay thế việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp và tiểu đường.
Cẩn trọng khi dùng thuốc và kiểm tra sức khỏe định kỳ
Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến chức năng thận, nhất là khi sử dụng kéo dài, không đúng liều hoặc trong tình trạng mất nước. Chẳng hạn, thuốc giảm đau thuộc nhóm chống viêm không steroid như ibuprofen có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận ở một số người.
Vì vậy, không nên tự ý dùng thuốc thường xuyên mà chưa hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ. Người đang điều trị bệnh mạn tính cũng không tự ý ngừng thuốc được kê đơn.
Những người mắc tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên chú ý kiểm tra sức khỏe định kỳ. Xét nghiệm máu đánh giá chức năng thận và xét nghiệm nước tiểu có thể giúp phát hiện sớm những bất thường ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.
Nếu xuất hiện phù chân, phù mặt, nước tiểu có máu hoặc lượng nước tiểu thay đổi bất thường, người bệnh nên đi khám để được đánh giá. Không nên tự chẩn đoán bệnh chỉ dựa trên những dấu hiệu này.
Bảo vệ thận bắt đầu từ những việc đơn giản: ăn uống cân bằng, giảm muối, hạn chế đồ uống nhiều đường, vận động phù hợp và sử dụng thuốc đúng hướng dẫn. Duy trì những thói quen này kết hợp kiểm tra sức khỏe định kỳ sẽ giúp kiểm soát các yếu tố nguy cơ và hỗ trợ bảo vệ chức năng thận lâu dài.
