N.T.B hiện đang làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin ở Hà Nội. Dù mới 24 tuổi, nhưng đã bị đái tháo đường phải điều trị và sử dụng thuốc hằng ngày. Chính bản thân B cũng không bao giờ nghĩ mình mắc bệnh này, vì tuổi còn quá trẻ.
B thừa nhận rằng, suốt nhiều năm liên anh “thả nổi” lối sống của mình, khi thức khuya chạy dự án, ăn muộn và đa số dùng đồ ăn nhanh, cả ngày và đêm làm bạn với màn hình máy tính. Thậm chí, bản thân tăng cân lúc nào cũng chẳng hay. Được biết, thời điểm được bác sĩ chẩn đoán bệnh, B nặng tới 95kg và cao 1,7m.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Hoàng Giang, Phó trưởng khoa Nội tiết và Các bệnh chuyển hóa, Bệnh viện Thanh Nhàn, với những người lười vận động, thức khuya, ăn tối muộn trong một thời gian dài sẽ dẫn tới tình trạng béo phì, kháng insulin ngày càng trầm trọng.
Với nam thanh niên trên, ban đầu bệnh nhân được điều trị bằng cách tiêm insulin. Sau khi được tư vấn thay đổi lối sống và giảm cân, bệnh nhân đã giảm khoảng 10kg. Hiện nay, đường huyết của bệnh nhân cải thiện rõ rệt, không còn phải tiêm insulin mà chỉ cần sử dụng thuốc uống để kiểm soát đường huyết.
Bác sĩ Hoàng Giang đang thăm khám cho một người trẻ mắc bệnh liên quan đến chuyển hóa. Ảnh minh họa.
Bác sĩ Hoàng Giang cho biết, với lối sống không khoa học không chỉ bệnh nhân trên mà nhiều người trẻ mắc phải các bệnh chuyển hóa như gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu hoặc đái tháo đường. Các bệnh này đều có đặc điểm chung là tăng cân nhanh trong thời gian ngắn, thường xuyên thức khuya, ngủ muộn, ít vận động và sử dụng nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo.
Ban đầu, những thói quen này thường chưa gây ra hậu quả rõ rệt. Tuy nhiên, khi kéo dài nhiều năm, lượng mỡ tích tụ trong cơ thể sẽ tăng lên, nhất là mỡ vùng bụng và mỡ nội tạng. Tình trạng này thúc đẩy tình trạng kháng insulin - một trong những cơ chế nền tảng của đái tháo đường type II, gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa và rối loạn lipid máu.
Khi đã gặp phải những vấn đề này, ngoài điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, điều quan trọng nhất vẫn là thay đổi lối sống. Đây cũng là thách thức lớn nhất trong quá trình điều trị. Việc không tuân thủ điều trị, không thay đổi lối sống hậu quả là nguy cơ tim mạch, đột quỵ hay qua đời sẽ đến rất sớm, kể cả khi tuổi còn trẻ.
Do vậy, những người có yếu tố nguy cơ cao cần phải đi khám để được điều trị, đồng thời thay đổi lối sống tích cực, khoa học hơn. Cụ thể:
- Người thừa cân, béo phì, đặc biệt là người có béo bụng hoặc vòng eo vượt ngưỡng nguy cơ.
- Người có bố mẹ hoặc anh chị em ruột mắc đái tháo đường type II; người có tiền sử gia đình mắc rối loạn lipid máu.
- Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm, như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ khi còn trẻ.
- Người thường xuyên thức khuya, ít vận động.
- Người có chế độ ăn nhiều đường, nhiều tinh bột tinh chế và thực phẩm chế biến sẵn.
Bác sĩ Giang khuyên người dân, nhất là người trẻ cần chủ động kiểm tra sức khỏe nếu xuất hiện các dấu hiệu như vòng bụng tăng nhanh, béo bụng, tăng cân bất thường trong thời gian ngắn, người có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường type II hoặc bệnh tim mạch sớm.
Thực hiện ăn uống lành mạnh, tránh thức khuya và vận động là biện pháp phòng bệnh mãn tính hiệu quả. Ảnh minh họa.
Ngoài ra, các biểu hiện như khát nước nhiều, tiểu nhiều, tiểu đêm, sụt cân không chủ ý, nhìn mờ hoặc mệt mỏi kéo dài có thể gợi ý tình trạng đường huyết tăng cao. Những mảng vàng quanh mi mắt có thể liên quan đến rối loạn lipid máu, nhưng phần lớn người bệnh không có triệu chứng và chỉ được phát hiện qua xét nghiệm.
Khi bệnh gan đã tiến triển nặng, người bệnh có thể xuất hiện mệt mỏi, chán ăn, vàng da, vàng mắt, phù chân hoặc bụng to do cổ trướng. Tuy nhiên, đây thường là những dấu hiệu muộn. Vì vậy, người có yếu tố nguy cơ không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi kiểm tra.
Đồng thời, ngay từ khi còn trẻ, ở lứa tuổi học sinh hãy thực hiện lối sống khoa học bằng cách: Ăn uống lành mạnh, ưu tiên thực phẩm tự nhiên, tươi; Không thức khuya, giảm áp lực tâm lý, stress; thường xuyên vận động, tránh ngồi một chỗ quá lâu; không sử dụng rượu bia, thuốc lá; đi khám sức khỏe định kỳ từ 6 tháng hoặc 1 năm/lần.
