Đó là trường hợp người đàn ông 42 tuổi, ở Phú Thọ, khoảng 1 tháng nay xuất hiện tình trạng đau âm ỉ vùng hạ sườn bên phải, ăn uống kém hơn bình thường, kèm tình trạng nổi mẩn ngứa ngoài da. Tuy nhiên, người bệnh không sốt, không nôn, không rối loạn tiêu hóa và cũng không sụt cân nên nghĩ chỉ là rối loạn thông thường.
Tuy nhiên, tình trạng đau ngày càng tăng nặng, lo ngại có vấn đề về hệ tiêu hóa nên đã đến một cơ sở y tế tư nhân tại phường Vĩnh Phúc (tỉnh Phú Thọ) thăm khám. Tại đây, khai thác tiền sử bệnh nhân cho biết có thói quen ăn rau sống, nhất là các loại như rau ngổ, rau cải và những loại rau ăn kèm với bún, miến phở khi đi ăn sáng. Theo bệnh nhân, ăn rau sống ngoài tăng hương vị món ăn, nó còn giúp thanh mát cơ thể, giải nhiệt nhất là khi thời tiết nắng nóng.
Qua thăm khám, bác sĩ ghi nhận bệnh nhân tỉnh táo, da niêm mạc hồng, không phù, không xuất huyết dưới da. Vùng bụng chướng nhẹ, ấn đau hạ sườn phải nhưng chưa có phản ứng thành bụng. Sau khi làm xét nghiệm huyết thanh học, các bác sĩ phát hiện dương tính với sán lá gan lớn.
Hình ảnh kết quả chụp CT phát hiện đám tổn thương tại gan trái, hướng tới tổn thương gan do ký sinh trùng của bệnh nhân.
Trên hình ảnh siêu âm và chụp cắt lớp vi tính (CT scan), bác sĩ phát hiện đám tổn thương tại gan trái, hướng tới tổn thương gan do ký sinh trùng. Sau khi tổng hợp kết quả lâm sàng, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, bệnh nhân được chẩn đoán áp xe gan, do sán lá gan lớn và được kê đơn điều trị ngoại trú, theo dõi định kỳ.
Theo Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, sán lá gan (Fascioliasis) gồm hai nhóm chính là sán lá gan lớn và sán lá gan nhỏ. Trong đó, sán lá gan lớn do hai loài Fasciola hepatica hoặc Fasciola gigantica gây ra.
Sán lá gan thường ký sinh ở động vật ăn cỏ như trâu, bò, dê, cừu. Người mắc sán thường do ăn phải các loại rau sống như rau ngổ, rau cần, cải xoong, ngó sen… hoặc uống nước chưa đun sôi có chứa ấu trùng nang sán. Sau khi xâm nhập cơ thể, ấu trùng xuyên qua thành ruột, di chuyển vào gan và gây ra hàng loạt tổn thương nguy hiểm.
Trong quá trình di chuyển, sán phá hủy nhu mô gan gây viêm, xuất huyết và hoại tử. Các ổ viêm và hoại tử trong nhu mô gan tạo nên các ổ áp xe có kích thước từ 0,5-2cm. Đặc biệt, đường di chuyển của sán tạo nên những “đường hầm” ngoằn ngoèo dài 3-5cm trong gan, đây là dấu hiệu khá đặc trưng trên chẩn đoán hình ảnh.
Rau sống là món ăn nhiều người ưa thích vào mùa hè, nhưng làm tăng nguy cơ nhiễm ký sinh trùng rất cao. Ảnh minh họa.
Khi vào trong đường mật, sán bắt đầu trưởng thành và đẻ trứng. Sán bên trong đường mật có thể gây tắc mật, hoặc gây biến chứng nghiêm trọng như tắc mật, viêm đường mật, viêm gan, xơ gan tắc mật. Trong một số trường hợp, sán có thể di chuyển tới nhiều cơ quan khác ngoài gan như phổi, màng phổi, da, não, hốc mắt, tụy, khớp… Đáng nói, các biểu hiện thường mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với bệnh lý thông thường khác nên người bệnh hay chủ quan.
Theo bác sĩ, tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán bệnh là phát hiện trực tiếp ký sinh trùng hoặc trứng sán, tìm thấy sán trưởng thành hoặc trứng sán trong trong dịch mật, mô gan hoặc phân.
Tuy nhiên, ở giai đoạn cấp, khi ấu trùng đang di chuyển trong gan việc tìm thấy trứng sán trong phân thường rất khó. Do đó, bác sĩ thường phối hợp nhiều phương pháp để chẩn đoán và đưa ra kết luận.
Để phòng ngừa sán lá gan lớn, các bác sĩ khuyên người dân cần thực hiện ăn uống, sinh hoạt khoa học như sau:
- Ăn chín, uống sôi;
- Hạn chế ăn rau thủy sinh sống;
- Rửa sạch thực phẩm trước chế biến;
- Sử dụng nguồn nước hợp vệ sinh;
- Tẩy giun định kỳ;
- Khám sức khỏe khi có dấu hiệu nghi ngờ.
Các chuyên gia khuyến cáo, người dân không nên chủ quan với các triệu chứng đau bụng kéo dài, đặc biệt khi kèm nổi mẩn ngứa hoặc tăng bạch cầu ái toan trong xét nghiệm máu. Việc phát hiện sớm giúp điều trị hiệu quả, hạn chế nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng.
