1. Thiện ngôn
Thiện ngôn, tức là dùng lời nói hòa nhã, hiền lành để đối đãi với những người xung quanh mình.
Vậy làm thế nào để thực hành thiện ngôn?
Thật ra rất đơn giản. Chẳng hạn buổi sáng gặp đồng nghiệp, bạn nói: “Dạo này trông anh/chị có vẻ khỏe khoắn hơn nhiều”; về nhà thấy cha mẹ đang bận rộn trong bếp, mỉm cười nói một câu “Ba mẹ vất vả rồi”.
Chỉ những câu nói đơn giản, mang thiện ý và sự thân hòa, cũng có thể lập tức rút ngắn khoảng cách giữa người với người, truyền đi hơi ấm. Đó chính là thiện ngôn.
2. Thiện hành
Thiện hành là những việc làm nhỏ xuất phát từ lòng tốt, những cử chỉ “Thuận tay mà làm”.
Ví dụ khi ăn cơm thì kịp thời xới thêm cơm cho cha mẹ; đi công tác thì mua cho con một món quà nhỏ; lúc đi làm thì pha giúp đồng nghiệp một tách cà phê.
Những việc nhỏ nhặt trong đời sống hằng ngày ấy tuy không đáng kể, nhưng lại rất ấm lòng, ở bất kỳ hoàn cảnh nào cũng có thể mang lại giá trị cảm xúc cho người khác.
3. Thiện sắc
Thiện sắc tức là hòa nhã trong sắc mặt, giữ nét mặt ôn hòa.
Trong Luận Ngữ, Tử Hạ từng hỏi Khổng Tử rằng điều khó nhất trong việc hiếu thuận với cha mẹ là gì?
Khổng Tử trả lời: “Sắc nan” – khó nhất là giữ được nét mặt. Đừng tưởng rằng giúp cha mẹ làm việc nhà, nấu vài món ăn là đã trọn đạo hiếu. Chỉ khi nào lúc nào cũng giữ được nét mặt hòa nhã trước cha mẹ, thì đó mới là hiếu lớn nhất.
Hai người xa lạ cãi nhau, rất có thể chỉ vì ánh mắt của một người không đủ thân thiện; giữa vợ chồng cũng vậy. Nếu suốt ngày mang một gương mặt cau có, thì ai nhìn thấy cũng khó mà có tâm trạng tốt.
Vì thế, thiện sắc thực chất là biết kiểm soát cảm xúc của mình, đừng mang những cảm xúc tiêu cực trút lên những người bên cạnh, đặc biệt là những người thân yêu nhất.
4. Thiện không
Thiện không là phải biết buông bỏ, biết làm trống lòng mình; đừng lúc nào cũng tính toán xem mình đã bỏ ra bao nhiêu, sẽ thu lại được bao nhiêu, cũng đừng dồn nén áp lực và phiền não trong lòng.
Ví dụ như khi bạn giúp đỡ một người, chỉ cần bạn thấy việc ấy là đúng, thì bất kể sau này người ta có báo đáp hay không, bạn vẫn nên làm.
Đừng lúc nào cũng nghĩ trong lòng rằng sự cho đi này rốt cuộc có thu hoạch gì hay không, nếu không thì việc thiện sẽ biến thành một cuộc trao đổi. Hôm nay tôi giúp bạn, ngày mai bạn phải trả ơn tôi; như vậy, ngược lại sẽ khiến một việc thiện trở nên vụ lợi.
Hoặc như đối với gia đình, bạn cố gắng thực hành thiện ngôn, thiện hành, thiện sắc, nhưng đến một ngày nào đó, trong lòng tích tụ quá nhiều cảm xúc tiêu cực, bạn mang tất cả về nhà rồi không kìm chế được mà bộc phát, thì tất cả những điều thiện đã làm trước đó cũng sẽ tan thành mây khói. Vì vậy phải biết thiện không, phải hiểu cách làm trống chính mình.
