Hãy thử hình dung trong không gian yên tĩnh của đêm khuya, căn phòng chỉ còn ánh trăng dịu nhẹ và làn hơi mỏng từ máy tạo ẩm khẽ lan tỏa. Sau một hành trình dài dỗ dành, cuối cùng bé cũng chìm vào giấc ngủ. Nhìn con thở đều, đôi mắt khép lại bình yên, mẹ nhẹ nhàng bế con đặt xuống giường, cẩn thận từng chút một, như sợ đánh thức giấc mơ mong manh.
Mẹ vừa kịp thở phào, nghĩ rằng mọi thứ đã ổn… thì bất ngờ bé giật mình, tay chân vung lên và bật khóc. Chỉ trong tích tắc, giấc ngủ yên ả biến mất. Khoảnh khắc ấy có thể khiến nhiều bố mẹ cảm thấy hụt hẫng.
Nhưng thực ra, không có gì bất thường cả. Đây không phải lỗi của mẹ, cũng không phải do bé “khó tính”. Đó là phản xạ tự nhiên mà hầu hết trẻ sơ sinh đều có, gọi là phản xạ Moro (hay phản xạ giật mình).
Phản xạ này giống như một “hệ thống cảnh báo” rất nhạy của cơ thể bé. Khi cảm nhận được sự thay đổi đột ngột, như đặt xuống giường, nghe tiếng động, hoặc đơn giản là cảm giác như đang rơi cơ thể bé sẽ phản ứng: hai tay dang ra, các ngón tay mở rộng, lưng hơi cong lên, rồi nhanh chóng thu lại như đang tự ôm lấy mình.
Thực chất, đây là bản năng sinh tồn từ rất xa xưa, khi trẻ cần bám vào mẹ để cảm thấy an toàn. Vì vậy, khi thấy con giật mình trong giấc ngủ, bố mẹ có thể yên tâm đó là dấu hiệu cho thấy hệ thần kinh đang phát triển bình thường, và bé đang từng bước làm quen với thế giới mới theo cách của riêng.
Để giúp bé giảm cảm giác giật mình đột ngột, việc tạo ra một không gian ấm áp, gần gũi giống như khi còn trong bụng mẹ là cách hiệu quả. Theo đó, có 5 bước, bố mẹ nên tham khảo.
Quấn khăn cho bé
Bố mẹ có thể sử dụng một chiếc khăn quấn bằng vải cotton mềm mại, thoáng khí để quấn nhẹ phần thân trên của bé, giữ hai tay bé ở gần ngực. Sự ôm trọn vừa vặn này sẽ giúp bé cảm thấy an toàn hơn, như đang được bao bọc trong môi trường quen thuộc trước đây.
Tuy nhiên, khi quấn khăn, cần nhớ nguyên tắc quan trọng: ôm gọn phía trên, thoải mái phía dưới. Phần tay và thân trên nên được giữ vừa đủ chắc để hạn chế phản xạ giật mình, nhưng phần chân cần được để rộng rãi để bé có thể co duỗi tự nhiên. Tư thế chân hơi cong và dang nhẹ (giống hình chữ “ếch”) sẽ giúp bé dễ chịu hơn và hỗ trợ sự phát triển khỏe mạnh của khớp hông.
Chỉ cần một chút tinh tế trong cách quấn, bé sẽ ngủ ngon hơn và bố mẹ cũng yên tâm hơn.
Tạo ra môi trường yên tĩnh cũng có thể mang lại hiệu quả làm dịu bất ngờ
Nhiều bố mẹ cố gắng giữ cho ngôi nhà thật yên tĩnh để bé ngủ ngon, đi lại khẽ khàng, hạn chế mọi tiếng động dù là nhỏ nhất. Nhưng thực ra, môi trường quen thuộc của bé trước khi chào đời lại không hề “im lặng” như chúng ta nghĩ.
Trong bụng mẹ, bé luôn được bao quanh bởi những âm thanh đều đặn như nhịp tim, dòng máu lưu thông hay tiếng chuyển động của cơ thể. Tất cả hòa lại thành một “nền âm thanh” nhẹ nhàng và liên tục, giúp bé cảm thấy an toàn.
Vì vậy, khi bước ra thế giới bên ngoài quá tĩnh lặng, những âm thanh bất chợt, như tiếng đóng cửa hay một tiếng ho nhẹ lại trở nên rõ ràng và dễ khiến bé giật mình hơn.
Thay vì cố gắng tạo sự im lặng tuyệt đối, bố mẹ có thể giữ một không gian yên tĩnh vừa phải, tự nhiên. Một chút âm thanh nền dịu nhẹ đôi khi lại giúp bé ngủ sâu và ổn định hơn.
Hãy thử bật một số âm thanh trắng nhẹ nhàng
Mẹ có thể thử mở những âm thanh trắng dịu nhẹ như tiếng mưa rơi, sóng biển hoặc các bản âm thanh được thiết kế riêng cho trẻ sơ sinh.
Những âm thanh đều đặn, êm ái này giống như một “lớp nền an toàn”, giúp làm dịu không gian xung quanh và che bớt các tiếng động bất chợt. Nhờ đó, bé ít bị giật mình hơn và dễ ngủ sâu, ngủ lâu hơn.
Bên cạnh âm thanh, sự nhẹ nhàng và nhất quán trong cách chăm sóc hằng ngày cũng rất quan trọng. Trẻ sơ sinh thường nhạy cảm với những thay đổi đột ngột, đặc biệt là khi thay đổi tư thế. Ví dụ, khi bế lên hoặc đặt xuống giường, nếu thao tác quá nhanh, bé có thể cảm thấy như bị “hẫng” và phản xạ giật mình sẽ xuất hiện ngay lập tức.
Vì vậy, bố mẹ hãy di chuyển thật chậm rãi, giữ tay nâng đỡ chắc chắn và tạo cảm giác liền mạch cho bé. Chỉ một chút tinh tế trong từng cử động nhỏ cũng có thể giúp bé cảm thấy an toàn và ngủ ngon hơn.
Hãy thử làm chậm các chuyển động, giống như một cảnh quay chậm uyển chuyển
Khi đặt bé xuống giường, bố mẹ hãy giữ tay đỡ chắc phần đầu, cổ và lưng để bé có thời gian thích nghi với sự thay đổi. Thay vì đặt xuống một cách nhanh chóng, hãy thực hiện từng bước thật chậm: cho mông bé chạm giường trước, sau đó là lưng, và cuối cùng mới nhẹ nhàng hạ đầu xuống.
Khi bé đã nằm yên, đừng vội rút tay ra ngay. Mẹ có thể đặt nhẹ lòng bàn tay lên ngực bé trong vài giây để tạo cảm giác vẫn đang được ôm ấp. Cách làm này giúp bé cảm thấy an toàn hơn và hạn chế phản xạ giật mình do thay đổi tư thế đột ngột.
Theo thời gian, bố mẹ sẽ nhận thấy hiện tượng giật mình này giảm dần. Thông thường, phản xạ này bắt đầu yếu đi khi bé khoảng 3 tháng tuổi và sẽ dần biến mất vào khoảng 4 - 6 tháng, khi hệ thần kinh của bé phát triển hoàn thiện hơn. Đây là quá trình tự nhiên, nên bố mẹ có thể yên tâm đồng hành cùng con.
An ủi bé, vỗ nhẹ vào lưng và nói lời tích cực
Khi bé giật mình và tay chân còn đang khua nhẹ, bố mẹ có thể đặt bàn tay ấm áp lên tay bé hoặc vỗ nhẹ vào lưng để trấn an. Một cái chạm dịu dàng, kèm theo lời nói nhỏ nhẹ như: “Không sao đâu, có bố mẹ ở đây rồi”, sẽ giúp bé cảm thấy an toàn hơn.
Trong giai đoạn này, điều bé cần chính là sự kiên nhẫn và cách chăm sóc nhẹ nhàng, phù hợp. Nếu bé tỉnh giấc vì phản xạ giật mình, bố mẹ không nhất thiết phải bế lên ngay. Đôi khi, chỉ cần một cái chạm đủ ấm, đủ gần gũi cũng đã giúp bé dần bình tĩnh lại.
Chính những phản ứng tinh tế và đầy yêu thương ấy sẽ từng bước giúp bé xây dựng cảm giác an toàn, để con yên tâm khám phá và lớn lên trong sự chở che của gia đình.
