Một số quốc gia láng giềng đã nhanh chóng siết chặt các biện pháp kiểm dịch tại khu vực biên giới, thu hút sự quan tâm lớn của dư luận quốc tế. Dù hiện tại chưa ghi nhận ca nhiễm nào tại nước ta và cũng không có đường bay thẳng giữa Tây Bengal và Ấn Độ, song virus không bị giới hạn bởi biên giới quốc gia, trong khi hoạt động đi lại toàn cầu vẫn diễn ra thường xuyên. Vì vậy, việc trang bị kiến thức về virus Nipah và nắm rõ các biện pháp phòng ngừa là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
I. Virus Nipah là gì?
Virus Nipah là một loại virus RNA có khả năng lây truyền từ động vật sang người, thuộc chi Henipahvirus trong họ Paramyxoviridae. Hệ số lây nhiễm (R0) của virus này được ước tính dao động từ khoảng 2,5 đến 4,8. Virus Nipah không chỉ lây từ động vật sang người mà còn có thể lây truyền trực tiếp giữa người với người.
Vật chủ tự nhiên chính của virus Nipah là dơi ăn quả (còn gọi là dơi cáo bay). Ngoài ra, lợn và một số loài động vật khác có thể đóng vai trò là vật chủ trung gian, làm tăng nguy cơ lây lan sang con người. Virus gây ra đợt bùng phát hiện nay tại Ấn Độ thực tế không phải là chủng mới, mà đã từng xuất hiện từ năm 1998 tại Malaysia.
II. Virus Nipah lây truyền qua những con đường nào?
Trong cộng đồng, virus Nipah có khả năng lây nhiễm cao thông qua một số con đường chính sau:
-
Lây từ động vật sang người: xảy ra khi con người tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hoặc phân của động vật nhiễm bệnh như dơi ăn quả hoặc lợn; hoặc sử dụng thực phẩm bị ô nhiễm, chẳng hạn trái cây bị dơi ăn dở hoặc nước ép chà là tươi chưa qua xử lý.
-
Lây từ người sang người: thông qua tiếp xúc gần với dịch tiết đường hô hấp, nước bọt hoặc các dịch cơ thể khác của người mắc bệnh.
III. Các triệu chứng khi nhiễm virus Nipah
Thời gian ủ bệnh của virus Nipah thường kéo dài từ 4 đến 14 ngày, tuy nhiên trong một số trường hợp có thể lên tới 45 ngày. Các triệu chứng ban đầu khá giống với bệnh cúm thông thường, bao gồm sốt, đau đầu, đau nhức cơ thể, ho, đau họng và khó thở.
Ở những trường hợp diễn tiến nặng, người bệnh có thể bị viêm não, dẫn đến tình trạng buồn ngủ bất thường, rối loạn ý thức, lú lẫn, hôn mê và thậm chí tử vong chỉ trong vòng 24–48 giờ nếu không được can thiệp kịp thời. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ tử vong do virus Nipah dao động từ khoảng 40% đến 75%.
IV. Làm thế nào để phòng ngừa virus Nipah?
Hiện nay, vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hoặc vắc-xin được phê duyệt để phòng ngừa virus Nipah. Vì vậy, việc chủ động phòng tránh đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Một số biện pháp được khuyến cáo gồm:
-
Tránh tiếp xúc với động vật có nguy cơ mang virus: không chạm vào, bắt giữ hoặc sử dụng động vật hoang dã làm thực phẩm, đặc biệt là dơi ăn quả.
-
Đảm bảo an toàn thực phẩm: rửa sạch trái cây trước khi ăn và tránh sử dụng nước ép trái cây tươi chưa qua xử lý, nhất là ở khu vực có nguy cơ.
-
Duy trì thói quen vệ sinh cá nhân tốt: rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi.
-
Hạn chế tiếp xúc gần với người nghi nhiễm: khi chăm sóc người có dấu hiệu nghi ngờ, cần áp dụng các biện pháp bảo vệ phù hợp để giảm nguy cơ lây nhiễm.
