Dưa chuột, dưa lưới, dưa vàng, dưa lê... là loại quả quá quen thuộc với nhiều người, bởi hương vị ngọt ngon và thanh mát để giải khát. Trong các loại dưa, còn có một loại bán rất chạy vào mùa hè, đó là dưa gang. Thứ quả này cứ hè đến là vào mùa chính hiệu, chúng được trồng ở cả 3 miền nhưng nhiều nhất là ở miền Trung.
Dưa gang là loại quả thanh mát, được trồng nhiều ở miền Trung
Dưa gang là loại trái cây thuộc họ bầu bí, có vị ngọt thanh, tính mát. Chúng có vỏ mỏng màu xanh, thịt quả mềm, trắng ngà hoặc vàng, mọng nước. Loại quả này dễ bị nhầm với loại dưa gang trái cây có tính mát, vị ngọt thanh, được nhiều người dùng để giải khát. Loại dưa gang miền Trung lại được dùng để chế biến món mặn, giống như quả mướp hay bầu, bí.
Loại cây này rất dễ trồng, có thể trồng quanh năm, thích nghi được với điều kiện khí hậu ấm áp, khô ráo và đầy đủ ánh sáng. Nếu trồng trong thời tiết mưa ẩm thì dưa gang sẽ sinh trưởng kém và không chịu được thời tiết quá lạnh.
Quả này có hình dáng giống quả mướp, giá rẻ nhưng giòn và ngọt, mọng nước
Theo nhiều người dân địa phương, trong vườn nhà xưa thường trồng một luống dưa gang để ăn. Muốn cảm nhận được cái giòn, cái mát, cái ngọt của trái dưa gang thì không cần phải chế biến cầu kỳ. Dưa rửa qua nước rồi để nguyên quả xắt mỏng, trộn vào chút rau thơm như hành, lá quế chấm nước mắm ớt tỏi là có ngay bữa cơm mát lành.
Cầu kì hơn chút có thể cắt đôi trái dưa, nạo bỏ ruột rồi xắt mỏng, ướp với muối bột để chừng 1 tiếng đồng hồ cho dưa tiết bớt nước rồi vắt ráo nước. Sau đó bỏ thêm lát dứa chín xắt mỏng trộn cùng nước mắm hoặc mắm nêm, gia vị ớt tỏi là có món nộm ngon lành. Xưa kia, người dân còn muối dưa gang như muối dưa để ăn dần, chống ngán trong những bữa cơm.
Với món dưa gang muối, có thể muối cả quả hoặc thái lát, phơi khô và làm dưa muối ăn quanh năm. Dưa gang muối có thể kho, nấu, xào, trộn với cá biển, thịt ba chỉ, tóp mỡ. Món dưa muối bóp chua làm đơn giản nhất, chỉ cần thêm đậu phộng, giã nhỏ trộn chung, kèm theo ít rau quế, rau húng.
So với các loại đưa khác, dưa gang có mùi thơm riêng, để chế biến thành nhiều món ngon
Từ món ăn dân dã ở các miền quê, giờ đây dưa gang lên đời thành đặc sản nổi tiếng. Tại một số siêu thị, quả dưa gang tươi được bán với giá khoảng 30.000 đồng/kg. Trong khi đó, dưa gang muối chua có giá khoảng 80.000 đồng/kg.
Nhiều người xa quê lâu không được ăn dưa gang, còn phải đặt mua trên chợ mạng hoặc cùng nhau gom hàng mới có. Loại quả này trước đây ở quê có nhiều, chúng cũng ngọt và giòn như các loại dưa khác nhưng mùi thơm thì khác hẳn. Nhiều nhà mua về ăn sống và làm món nộm hay muối đều ngon.
Theo tìm hiểu, dưa gang chứa 90% là nước và có các chất kali, magiê, natri và canxi, giúp cung cấp nước, làm mát cho cơ thể trong những ngày hè nắng nóng. Ngoài ra, dưa gang rất giàu chất dinh dưỡng, chất xơ và các hợp chất thực vật tốt, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
