Với những người sinh ra và lớn lên ở các miền quê Việt Nam, nhất là các tỉnh miền Trung, chắc chắn không còn xa lạ với quả dưa chuột dại. Đây là cây thảo dạng leo, sống nhiều năm, có chiều dài từ 2 đến 3 mét. Thân có cạnh và có rãnh, bề mặt nhẵn hoặc gần như nhẵn.
Quả của cây thuôn, dài từ 4 đến 5 cm, dày từ 2 đến 2,5 cm, gần như có cạnh, khi chín có màu đỏ. Quả này chứa nhiều hạt, hình gần như cầu, hơi dẹt, nhẵn và bóng. Quả bé hơn nhiều so với dưa chuột thường, chỉ bằng ngón tay út nhưng khi ăn có vị ngọt và bùi bùi.
Dưa chuột dại mọc ở các miền quê của Việt Nam, từng gắn với tuổi thơ của nhiều thế hệ
Dưa chuột dại là một loại cây một năm, thích ẩm, ưa ánh sáng và có thể chịu được ít nắng. Thường thì cây leo lên các cây bụi, cỏ cao ở ven rừng, bờ ruộng, chân đồi (đặc biệt là ở những vị trí gần nguồn nước), và trong các khu vực rừng nhỏ xung quanh các làng.
Trước đây, khi không có nhiều loại quả ngon như bây giờ thì dưa chuột dại là món ăn vặt gắn với trẻ con ở các miền quê. Cây thường phát triển mạnh mẽ vào mùa xuân và mùa hè, và bắt đầu ra hoa và quả vào mùa hè hoặc đầu mùa thu.
Theo chia sẻ của nhiều người từng có tuổi thơ gắn với loại quả dại này, ngày trước ở bờ bụi, bờ ruộng, bãi đất trống, ở đâu cũng thấy dưa chuột dại bò dưới nền đất hoặc leo lên thân cây khác. Đến mùa, cây nào cũng sai trĩu quả, khi chín quả chuyển sang màu trắng. Trẻ con đi chăn trâu, cắt cỏ đều tìm quả này để ăn, hái thành từng nắm rồi cho vào miệng nhai rào rào, vừa ngọt mát vừa thơm.
Loại quả này có kích thước rất bé nhưng ăn ngọt mát và bùi bùi
Quả dưa chuột dại bé lắm nhưng lại thơm và ngọt. Nếu cây mọc ở nơi đất ẩm và giàu dinh dưỡng thì quả to hơn một chút. Đến bây giờ mình vẫn nhớ mãi hương vị của thứ quả dại này. Nhiều người khi về quê vẫn tìm đến loại quả này vì chúng ngon ngon lạ vị.
Trong nhiều năm gần đây, quả dưa chuột dại được thu mua với giá 40.000 đồng/kg khiến nhiều người bất ngờ. Theo nhiều người thu gom dưa chuột dại và bán trên mạng thì mọi người đều tỏ ra ngạc nhiên khi thấy họ thu mua, thậm chí, rất nhiều người còn không biết đến tên và công dụng của nó. Đến khi nói ra, mọi người mới biết được loại cây này có tác dụng tốt cho sức khỏe và chữa bệnh. Nhiều người còn nhờ thu mua cây và quả dưa chuột dại để làm trà giải nhiệt và thuốc.
Hiện nay có vài mối thu mua dưa chuột dại nhưng cây này trong tự nhiên giờ rất hiếm. Theo Đông Y, dưa chuột dại có vị ngọt và đắng, tính mát, có tác dụng tiêu viêm, lợi tiểu, tiêu sưng. Cây còn có tác dụng trong việc điều trị đau họng, viêm kết mạc cấp, viêm tuyến mang tai, viêm nhiễm đường tiết niệu... Ngoài ra, chúng còn hỗ trợ điều trị các bệnh ngoài da: mụn nhọt, viêm mủ da, lao, bỏng...
