Hồng vành khuyên Văn Lãng (tỉnh Lạng Sơn) gây tò mò ngay từ tên gọi. Sở dĩ có cái tên đặc biệt này là bởi phần đài hoa hằn rõ quanh núm quả, tạo thành một vòng rộng giống như chiếc vành khuyên. Càng về già, đặc điểm này càng hiện rõ, trở thành dấu hiệu dễ nhận biết của giống hồng đặc sản vùng biên.
Hồng vành khuyên được trồng nhiều ở xã Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn, là giống hồng không hạt được người dân địa phương gìn giữ và phát triển qua nhiều năm. Quả khi còn non có màu xanh, đến lúc chín chuyển dần sang vàng. Phần thịt bên trong màu vàng, khi chín kỹ đậm lên thành vàng cam hoặc cam sẫm.
Một trong những điểm khiến hồng vành khuyên được ưa chuộng là quả không có hạt, tỷ lệ phần ăn được cao, có thể đạt hơn 82%. Khi bổ ngang, phần thịt quả xuất hiện những đường vân màu vàng trong hơn, in dấu ở vị trí hạt nhưng không hình thành hạt cứng như nhiều giống hồng khác.
Quả hồng vành khuyên không quá lớn, thường khoảng 16-18 quả/kg. Khi đạt độ già thích hợp, lớp vỏ căng bóng, từ xanh chuyển sang xanh ngả vàng. Theo kinh nghiệm của người trồng, những quả ngon thường có màu sắc sáng, bề mặt bóng, cầm chắc tay và khi ăn có vị ngọt đậm nhưng không gắt.
Điểm hấp dẫn nhất của hồng vành khuyên nằm ở phần thịt giòn, chắc và mọng. Quả đạt độ chín vừa phải cho cảm giác giòn nhẹ khi cắn, vị ngọt đậm đà nhưng vẫn thanh, không quá sắc, kèm hương thơm đặc trưng của hồng chín. Nhờ không có hạt nên khi ăn khá thuận tiện, có thể cắt thành miếng thưởng thức trực tiếp mà không phải bỏ phần hạt ở giữa.
Tùy độ chín, hồng có thể được ăn theo những cách khác nhau. Quả vừa già, vỏ bắt đầu ngả vàng thường được dùng để ăn tươi, lúc này thịt vẫn giữ được độ giòn và vị ngọt rõ. Người thích hồng mềm hơn có thể để quả chín thêm, khi đó phần thịt chuyển vàng cam, mềm mọng và vị ngọt đậm hơn.
Một cách xử lý hồng vành khuyên được người dân Văn Lãng áp dụng là ngâm nước để loại bỏ vị chát còn lại trong quả. Hồng sau khi thu hái được lựa những quả đạt độ già thích hợp, sau đó ngâm trong nước sạch khoảng 3-4 ngày, mỗi ngày thay nước một lần. Sau thời gian này, nếu kiểm tra thấy quả đã hết chát, vị ngọt rõ thì vớt ra, để ráo nước rồi sử dụng.
Mùa hồng vành khuyên Văn Lãng thường bắt đầu từ khoảng tháng 8 âm lịch. Thời điểm thu hái rộ thường kéo dài từ cuối tháng 8 đến khoảng giữa tháng 9 âm lịch. Đây cũng là lúc các vùng trồng hồng ở Văn Lãng bước vào mùa thu hoạch, những vườn cây sai quả trở nên nhộn nhịp khi người dân lần lượt hái và phân loại để đưa ra thị trường.
Trên thị trường, hồng vành khuyên Văn Lãng hiện được bán với nhiều mức giá tùy thời điểm, chất lượng và cách đóng gói. Một số sản phẩm được giới thiệu là hồng canh tác hữu cơ, đóng túi 1 kg có giá khoảng 75.000 đồng, gọt sẵn giá 130.000 đồng/kg. Vào chính vụ, người mua có thể tìm thấy hồng vành khuyên tại các chợ địa phương, cửa hàng đặc sản hoặc trên chợ mạng.
Để có được những quả hồng chất lượng, việc lựa chọn giống và chăm sóc cây đóng vai trò quan trọng. Cây hồng vành khuyên có thể được trồng từ rễ cây mẹ, sau khoảng 3 năm bắt đầu cho quả và từ năm thứ 5 có thể đạt sản lượng cao hơn. Ngoài ra, vật liệu dùng để ươm làm mắt ghép có thể giúp cây rút ngắn thời gian bước vào giai đoạn cho thu hoạch.
Quy trình trồng hồng gồm nhiều công đoạn từ lựa chọn giống, khai thác vật liệu giống, gieo ươm đến trồng và chăm sóc. Trong đó, khâu chăm sóc được người dân đặc biệt chú trọng bởi ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh trưởng của cây, năng suất cũng như chất lượng quả. Cây cần được chăm sóc phù hợp với điều kiện đất đai, nước tưới và khí hậu địa phương để phát triển ổn định.
