Ở xã Buôn Đôn (Đắk Lắk), táo chua gây ấn tượng bởi lớp vỏ vàng đẹp mắt, thịt quả giòn rôm rốp và vị chua dịu pha chút ngọt, không chua gắt. Loại quả này thường được ăn tươi, chấm muối ớt hoặc chế biến thành nhiều món ngon, trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua mỗi khi vào mùa.
Táo chua Buôn Đôn có hình dáng khá giống những giống táo miền Bắc nhưng khi được trồng trên vùng đất sỏi cơm cùng điều kiện thời tiết đặc trưng của Tây Nguyên, quả có hương vị riêng. Khi chín, táo chuyển sang màu vàng óng, quả căng, cầm chắc tay. Bổ ra bên trong là phần thịt sáng màu, mọng nước, có độ giòn rõ rệt.
Điểm hấp dẫn nhất của loại táo này nằm ở vị chua. Quả chín có vị chua thanh, dịu, xen chút ngọt nên ăn không bị cảm giác chua gắt hay khó chịu. Khi cắn, thịt táo giòn, phát ra tiếng "rôm rốp", càng nhai càng cảm nhận rõ vị đậm đà. Táo cũng không bị nhớt như một số loại quả còn xanh, vì vậy có thể ăn trực tiếp khi vừa hái xuống.
Với những người thích vị chua, cách ăn phổ biến nhất là rửa sạch rồi cắt miếng, chấm cùng muối ớt, muối tôm hoặc muối ớt xanh. Vị chua của táo kết hợp với vị mặn, cay của muối tạo thành món ăn vặt đơn giản nhưng dễ gây "nghiện". Quả cũng có thể được ngâm đường, làm nước siro hoặc chế biến thành các món ăn, thức uống khác để kéo dài thời gian sử dụng.
Táo chua Buôn Đôn thường bắt đầu vào mùa từ khoảng tháng 7 âm lịch, thời điểm cây cho trái rộ. Mùa thu hoạch kéo dài nhiều tháng, tùy điều kiện chăm sóc và thời tiết có thể từ khoảng tháng 7 đến hết tháng Giêng năm sau. Vào chính vụ, những vườn táo sai trĩu quả trở thành điểm thu hút du khách, nhất là tại các khu vực phát triển mô hình tham quan vườn.
Không chỉ mua ăn tại chỗ, du khách còn có thể tìm táo chua tươi mang về làm quà. Quả có độ cứng tương đối tốt nên thuận tiện cho việc đóng thùng, vận chuyển đi các tỉnh mà ít bị dập nát nếu được thu hái và bảo quản đúng cách. Táo thường được hái tươi mỗi ngày khi đạt độ già, sau đó phân loại và đưa ra thị trường.
Giá táo chua Buôn Đôn thay đổi theo mùa, kích thước quả và nguồn hàng. Đầu vụ hoặc những thời điểm khan hàng, giá thường cao hơn chính vụ; khi vào mùa rộ, nguồn cung dồi dào nên giá bán có xu hướng dễ tiếp cận hơn. Theo khảo sát, táo chua Buôn Đôn được bán trên chợ mạng với giá khoảng 30.000-45.000 đồng/kg.
Một điểm khá đặc biệt trong cách canh tác táo chua ở Buôn Đôn là người trồng không để cây phát triển liên tục trong nhiều năm theo kiểu thông thường. Sau khi kết thúc vụ thu hoạch, một số nhà vườn tiến hành cưa bỏ phần thân, chỉ giữ lại gốc để cây bật chồi mới. Những cành non sau đó được chăm sóc, bổ sung dinh dưỡng và tưới nước để phát triển thành lứa cành mang quả cho vụ kế tiếp.
Khoảng 6 tháng sau khi cắt cành, cây có thể bắt đầu cho trái. Trong giai đoạn này, người trồng phải theo dõi khá kỹ sự phát triển của cây, từ tưới nước, bón phân đến tỉa cành và loại bỏ những quả non hoặc quả phát triển kém. Việc tỉa bớt giúp cây tập trung dinh dưỡng cho những quả còn lại, nhờ đó trái có kích thước đồng đều, đẹp mã và giữ được độ giòn đặc trưng.
Nếu được chăm sóc tốt, cây táo trưởng thành khoảng 4 năm tuổi có thể cho năng suất trung bình 40-50 kg quả mỗi vụ. Những cây nhỏ hơn thường cho khoảng 10-20 kg. Năng suất thực tế còn phụ thuộc vào giống, tuổi cây, điều kiện đất đai, thời tiết và kỹ thuật chăm sóc của từng vườn.
Nhờ đặc điểm giòn, chua dịu và dễ ăn, táo chua Buôn Đôn ngày càng được biết đến bên cạnh những loại trái cây đặc sản của Đắk Lắk. Từ một loại quả gắn với những khu vườn địa phương, táo nay được đưa đi nhiều tỉnh thành, trở thành món quà được du khách tìm mua khi ghé Buôn Đôn vào mùa thu hoạch.
