Cây sen là loài thực vật thân thảo quen thuộc, nổi bật với lá xanh và hoa tím, thường được trồng để trang trí, tạo cảnh quan. Không chỉ có giá trị thẩm mỹ, các bộ phận của cây như thân, hoa và đặc biệt là củ đều được sử dụng trong đời sống, trong đó củ sen là nguyên liệu phổ biến trong bữa ăn hằng ngày.
Củ sen, theo Đông y gọi là “liên ngẫu”, thực chất là phần rễ của cây sen nằm sâu dưới lớp bùn. Tên khoa học của loại củ này là Rhizoma Nelumbinis. Nhờ giá trị dinh dưỡng cao, củ sen còn được ví như “nhân sâm dưới nước”.
Phần củ sen được chế biến trong ẩm thực
Củ sen có cấu tạo đặc biệt với nhiều lỗ khí lớn chạy dọc bên trong. Đây là hệ thống dẫn khí tự nhiên, giúp không khí từ cuống lá sen đi xuống rễ để cây hô hấp và sinh trưởng. Chính những lỗ khí ấy cũng tạo nên sự khác biệt giữa các loại củ sen, khiến chúng có hương vị và đặc tính riêng biệt.
Người xưa từng có câu “Ruộng chín, ao bảy”, ý chỉ loại sen 9 lỗ thường hợp với ruộng cạn, còn sen 7 lỗ lại phát triển ở ao sâu. Nếu quan sát kỹ, người tiêu dùng dễ dàng nhận thấy sự khác nhau giữa hai loại củ sen này.
Sen 7 lỗ thường ngắn, mập, vỏ ngả nâu vàng, hơi sần sùi. Khi cắt ra, phần ruột có màu đỏ nhạt, vị hơi đắng nếu ăn sống. Bù lại, loại củ này giàu tinh bột, ít nước nên khi chế biến sẽ có vị dẻo, thơm, mềm bở, rất hợp để nấu canh, hầm sườn hay làm món sen tẩm đường.
Ngược lại, sen 9 lỗ lại mang dáng vẻ thanh mảnh, thon dài, vỏ trắng bạc mịn màng. Bên trong ruột trắng trong, giòn và ngọt mát. Chính nhờ đặc tính nhiều nước, ít tinh bột mà sen 9 lỗ thường được dùng cho các món cần giữ độ giòn như gỏi, xào, chiên hay nhúng lẩu.
Củ sen được chế biến thành nhiều món ngon
Củ sen có thể chế biến thành nhiều món ngon vừa bổ dưỡng vừa dễ ăn trong bữa cơm gia đình. Theo nhiều người được thưởng thức, củ sen nấu món nào cũng ngon, quan trọng là giữ được hương vị đặc trưng vốn có dù chế biến thế nào.
Từng được biết đến là nguyên liệu dân dã trong bữa cơm quê, củ sen nay “lột xác” trở thành đặc sản được người thành phố săn đón, xuất hiện trên cả bàn tiệc sang trọng và thực đơn cao cấp. Không phải ngẫu nhiên mà những loại rau củ tưởng chừng giản dị lại có giá đắt đỏ, bởi chúng hội tụ đủ yếu tố tươi ngon, hiếm có, giàu dinh dưỡng và câu chuyện đồng quê mộc mạc.
Người dân thu hoạch củ sen
Trồng củ sen hiệu quả nhất vào mùa nắng. Khoảng 1-2 tháng sau, sen bắt đầu mọc từng đọt, có lá xanh, hoa trắng trông rất đẹp mắt. Ba tháng kế tiếp, sen ra củ nhiều, là bắt đầu thu hoạch. Lúc ấy người ta tháo hết nước ở ruộng sen, dùng tay đào sen lên và bẻ thành từng khúc.
Thương lái khi thu mua củ sen từ người trồng sẽ bán ra thị trường với mức giá từ 30.000 đến 50.000 đồng/kg, tùy thuộc vào từng loại, kích cỡ. Mức giá này rất rẻ và bất cứ ai cũng có thể mua về để sử dụng hàng ngày.
