Trong số những loại cá nục quen thuộc ở vùng biển Việt Nam, cá nục điếu gây chú ý bởi thân hình thon dài, kích thước vừa phải và phần thịt trắng, chắc, có vị ngọt tự nhiên. Không nổi bật về kích thước như cá nục bông, cũng không quá phổ biến trên thị trường như cá nục gai, loại cá này vẫn được nhiều người yêu thích bởi hương vị đậm đà, dễ chế biến thành những món ăn đưa cơm.
Cá có thân hình nhỏ, thuôn tròn như chiếc điếu nên được gọi là cá nục điếu. Chiều dài mỗi con thường ở mức vừa phải, phần lưng ánh xanh bạc, bụng trắng sáng, da trơn và khá bóng. Chúng xuất hiện nhiều ở các vùng biển miền Trung trở vào.
Một trong những ngư trường được nhắc đến nhiều khi nói về cá nục điếu là vùng biển Quảng Ngãi, đặc biệt khu vực quanh đặc khu Lý Sơn. Tại đây, ngư dân thường khai thác cá bằng những chuyến biển ngắn ngày. Cá sau khi đưa lên tàu được phân loại, bảo quản bằng đá lạnh rồi chuyển vào bờ tiêu thụ hoặc vận chuyển đến các tỉnh, thành khác.
Đầu tháng 2/2022, nhiều tàu cá trúng đậm cá nục điếu khi đánh bắt ở vùng biển quanh đặc khu Lý Sơn, cách bờ khoảng 25 hải lý. Có chuyến tàu chỉ sau một đêm ra khơi đã thu về hàng tấn cá. Đáng chú ý, thời điểm ấy, cá xuất hiện thành từng luồng lớn ở vùng biển gần bờ, mang lại nguồn thu đáng kể cho ngư dân.
Cá nục điếu không có một mùa khai thác cố định trên toàn bộ vùng biển. Sản lượng phụ thuộc vào luồng cá, thời tiết và điều kiện ra khơi của từng địa phương. Tuy nhiên, những đợt cá xuất hiện dày thường được ngư dân tranh thủ khai thác để tăng sản lượng.
Điểm hấp dẫn của cá nục điếu là có thể chế biến thành nhiều món ăn khác nhau, từ những cách làm đơn giản đến các món đòi hỏi thời gian nấu lâu. Trong đó, cá nục điếu kho tiêu được nhiều người yêu thích bởi phần thịt cá thấm đều gia vị, săn chắc mà không bị khô. Cá sau khi làm sạch được ướp với nước mắm, đường, tiêu, hành tím và ớt, sau đó kho liu riu đến khi nước sốt sánh lại. Vị ngọt tự nhiên của cá hòa cùng vị mặn của nước mắm, cay nồng của tiêu và ớt tạo nên món ăn đậm đà, đặc biệt hợp dùng với cơm nóng.
Ngoài kho tiêu, cá nục điếu còn có thể kho với cà chua, dứa hoặc nước dừa. Nếu cà chua tạo vị chua dịu, giúp món ăn bớt ngấy thì dứa lại mang đến hương thơm và vị chua ngọt hài hòa. Khi kho trong thời gian dài, phần thịt cá ngấm gia vị, xương mềm hơn, có thể ăn được cả những phần xương nhỏ nếu cá được nấu đủ nhừ.
Với những con cá còn tươi, kích thước đồng đều, người nội trợ cũng có thể đem chiên vàng. Lớp da bên ngoài sau khi chiên có độ giòn nhẹ, phần thịt bên trong vẫn giữ được vị ngọt và độ dai tự nhiên. Cá chiên chấm nước mắm tỏi ớt hoặc mắm gừng, ăn kèm rau sống và dưa leo là món ăn giản dị nhưng dễ thưởng thức.
Một cách chế biến khác khá phù hợp với cá nục điếu là hấp sả hoặc hấp hành. Cá được làm sạch, xếp vào nồi cùng sả đập dập, gừng và hành lá rồi hấp đến khi vừa chín. Cách làm này không sử dụng quá nhiều gia vị, nhờ đó giữ được hương vị đặc trưng của cá biển. Khi ăn, có thể gỡ thịt cá cuốn bánh tráng cùng bún, rau sống, chuối xanh, dứa và chấm mắm nêm hoặc nước mắm gừng. Đây là kiểu thưởng thức quen thuộc ở nhiều địa phương ven biển miền Trung.
Ngoài ra, cá nục điếu nướng muối ớt cũng là lựa chọn đáng thử. Cá sau khi ướp gia vị được nướng trên than hoặc trong lò đến khi lớp da hơi xém, tỏa mùi thơm hấp dẫn. Thịt cá có vị ngọt, quyện cùng chút cay mặn của gia vị, thích hợp ăn nóng.
Trên thị trường, cá nục điếu được bán với giá từ 130.000 đồng/kg. Không chỉ được tiêu thụ dưới dạng cá tươi, nục điếu còn có thể sơ chế, cấp đông để vận chuyển đi xa. Một số địa chỉ kinh doanh hải sản còn cung cấp cá đã làm sạch, đóng gói theo khay hoặc túi, giúp người mua thuận tiện bảo quản và chế biến.
Không chỉ ngon, cá nục còn cung cấp protein và axit béo omega-3, góp phần bổ sung dinh dưỡng trong chế độ ăn đa dạng. Hàm lượng omega-3 trong cá nục đạt khoảng 2.616mg/100g thịt cá, cao hơn cả cá hồi nuôi thông thường (khoảng 2.260mg).
