Ở nhiều vùng quê Việt Nam, cứ đến một thời điểm nhất định trong năm, người dân lại háo hức chờ mùa cá đồng. Trong số đó, cá ngạnh được nhiều người sành ăn đánh giá là một trong những loại cá ngon bậc nhất bởi thịt ngọt, chắc, ít xương dăm và hương vị đặc trưng mà không phải lúc nào cũng có thể thưởng thức.
Chính vì vậy, mỗi năm chỉ có một vụ khai thác chính, khiến loại cá này trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua ngay khi vào mùa.
Cá ngạnh – Đặc sản sông nước được nhiều người yêu thích
Cá ngạnh là loài cá da trơn sống chủ yếu ở các con sông, suối và vùng nước ngọt có dòng chảy. Thân cá thuôn dài, da nhẵn, đầu hơi dẹt và có những chiếc ngạnh cứng ở hai bên vây ngực cùng vây lưng nên được gọi là cá ngạnh.
Không giống nhiều loài cá nước ngọt khác, thịt cá ngạnh có màu trắng, thớ thịt săn chắc, vị ngọt thanh tự nhiên và đặc biệt rất ít xương dăm. Nhờ vậy, cá phù hợp với cả trẻ nhỏ lẫn người lớn tuổi.
Những con cá ngạnh tự nhiên thường có trọng lượng từ vài lạng đến hơn một kilogram, thịt thơm hơn cá nuôi và được các nhà hàng đặc sản săn đón mỗi khi vào mùa.
Mỗi năm chỉ có một vụ cá ngon nhất
Theo kinh nghiệm của ngư dân, cá ngạnh tự nhiên thường xuất hiện nhiều vào mùa nước lên, sau những trận mưa lớn hoặc khi các dòng sông bước vào mùa lũ.
Đây là thời điểm cá di chuyển nhiều để kiếm ăn và sinh trưởng nên cũng là lúc việc đánh bắt thuận lợi nhất. Sau khi kết thúc mùa, sản lượng cá giảm rõ rệt, khiến nguồn cung khan hiếm.
Vì sao cá ngạnh được đánh giá cao?
Điểm khiến cá ngạnh được yêu thích trước hết là phần thịt rất chắc nhưng vẫn mềm, không bị bở sau khi chế biến.
Khi ăn, thịt cá có vị ngọt tự nhiên, thơm nhẹ và gần như không có mùi tanh nếu còn tươi. Đặc biệt, lượng xương dăm rất ít nên việc thưởng thức dễ dàng hơn nhiều so với các loại cá đồng khác.
Ngoài ra, lớp da cá giòn nhẹ, nhiều collagen, khi nấu canh hoặc kho đều mang đến hương vị hấp dẫn.
Những món ngon từ cá ngạnh
Cá ngạnh có thể chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn.
Món được nhiều người yêu thích nhất là cá ngạnh kho nghệ hoặc kho tiêu. Thịt cá săn chắc, thấm đều gia vị, ăn cùng cơm nóng rất đưa cơm.
Ngoài ra, cá ngạnh nấu canh chua với dọc mùng, cà chua hoặc lá giang cũng mang đến vị thanh mát, thích hợp trong những ngày hè.
Người miền núi còn có cách nướng cá trên than hồng, giữ nguyên vị ngọt tự nhiên của thịt cá. Chỉ cần chấm với muối tiêu chanh hoặc mắm ớt là đủ hấp dẫn.
Một số nơi còn chế biến cá ngạnh om chuối đậu, hấp gừng, nấu lẩu hoặc chiên giòn đều rất thơm ngon.
Giá bán không hề rẻ
Do sản lượng tự nhiên không nhiều và chỉ xuất hiện theo mùa nên cá ngạnh thường có giá cao hơn nhiều loại cá nước ngọt khác.
Tùy kích cỡ và khu vực, giá cá ngạnh tự nhiên có thể dao động từ vài trăm nghìn đồng mỗi kilogram. Những con cá lớn, còn sống thường được các nhà hàng thu mua với giá cao.
Dù vậy, nhiều người vẫn sẵn sàng chi tiền vì hương vị thơm ngon và độ hiếm của loại cá này.
Cách chọn cá ngạnh tươi ngon
Khi mua cá, nên ưu tiên những con còn sống hoặc vừa được đánh bắt.
Cá tươi thường có da bóng, mắt trong, mang đỏ hồng, thân săn chắc và không có mùi lạ. Nếu dùng tay ấn nhẹ vào thân cá, phần thịt sẽ nhanh chóng đàn hồi trở lại.
Không nên chọn cá có bụng phình to bất thường, da xỉn màu hoặc có mùi hôi vì chất lượng thịt đã giảm.
Lưu ý khi sơ chế
Cá ngạnh có các ngạnh cứng và nhọn ở phần vây nên cần cẩn thận khi làm cá để tránh bị đâm vào tay.
Sau khi làm sạch nhớt, nên rửa cá với nước muối loãng hoặc gừng đập dập pha chút rượu để khử mùi tanh.
Nếu kho hoặc nướng, nên để nguyên khúc lớn để giữ được vị ngọt tự nhiên của thịt cá.
Giá trị dinh dưỡng
Cá ngạnh là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, đồng thời chứa nhiều vitamin và khoáng chất cần thiết như canxi, phốt pho, kali và một lượng chất béo tương đối thấp.
Việc bổ sung cá vào thực đơn với lượng hợp lý giúp đa dạng nguồn đạm và cung cấp nhiều dưỡng chất có lợi cho cơ thể.
Không phải ngẫu nhiên mà cá ngạnh được xem là một trong những đặc sản nước ngọt được nhiều người yêu thích. Thịt cá ngọt, chắc, ít xương dăm, dễ chế biến thành nhiều món ngon và đặc biệt chỉ rộ vào một mùa trong năm khiến loại cá này càng thêm giá trị.
Nếu có dịp gặp đúng mùa cá ngạnh tự nhiên, bạn nên thưởng thức để cảm nhận trọn vẹn hương vị thơm ngon đặc trưng của món quà mà sông nước mang lại.
