Torino Football Club là một trong những tên tuổi vĩ đại và giàu truyền thống nhất của bóng đá Ý với 7 chức vô địch Serie A. Gắn liền với kỷ nguyên "Grande Torino" bất bại thập niên 1940 và thảm kịch Superga nghiệt ngã, lịch sử của đội bóng thành Turin là một bản anh hùng ca về sự kiêu hãnh, nỗi đau và tinh thần phục hưng bền bỉ.
| Mốc thời gian | Sự kiện xảy ra |
| 03/12/1906 | Foot-Ball Club Torino chính thức được thành lập tại quán bia Voigt thông qua sự hợp nhất giữa FC Torinese và một nhóm ly khai từ Juventus. |
| 1927 - 1928 | Giành chức vô địch quốc gia (Scudetto) chính thức đầu tiên trong lịch sử câu lạc bộ. |
| 1935 - 1936 | Giành danh hiệu Coppa Italia đầu tiên sau khi đánh bại Alessandria trong trận chung kết. |
| 1942 - 1949 | Kỷ nguyên "Grande Torino": Đội bóng thống trị bóng đá Ý với 5 chức vô địch Serie A liên tiếp và giành cú đúp danh hiệu vào năm 1943. |
| 04/05/1949 | Thảm kịch hàng không Superga: Toàn bộ đội hình "Grande Torino" tử nạn khi máy bay đâm vào bức tường của vương cung thánh đường Superga. |
| 1958 - 1959 | Câu lạc bộ lần đầu tiên bị xuống hạng Serie B trong lịch sử. |
| 1975 - 1976 | Giành chức vô địch Serie A thứ 7 sau khi vượt qua đối thủ cùng thành phố Juventus (đây cũng là Scudetto gần nhất của CLB). |
| 1990 - 1991 | Giành chức vô địch Mitropa Cup, danh hiệu quốc tế duy nhất tính đến nay của câu lạc bộ. |
| 1991 - 1992 | Lọt vào trận chung kết UEFA Cup nhưng thất bại trước Ajax bởi luật bàn thắng sân khách. |
| 1992 - 1993 | Giành chức vô địch Coppa Italia lần thứ 5 sau khi đánh bại AS Roma. |
| 09/08/2005 | Câu lạc bộ tuyên bố phá sản do nợ nần; sau đó được tái thiết và đổi tên thành Torino Football Club dưới thời Chủ tịch Urbano Cairo. |
| 2013 - 2014 | Cán đích ở vị trí thứ 7 tại Serie A, đánh dấu sự trở lại đấu trường châu Âu (Europa League) sau nhiều năm vắng bóng. |
Giai đoạn hình thành và những bước đi đầu tiên (1906 – 1920)
Bóng đá xuất hiện tại Turin vào cuối thế kỷ 19 nhờ công của các kỹ sư và doanh nhân người Thụy Sĩ và Anh. Sau nhiều lần sáp nhập các câu lạc bộ sơ khai, vào ngày 3 tháng 12 năm 1906, Foot-Ball Club Torino chính thức được thành lập tại quán bia Voigt bởi Alfred Dick – một cựu chủ tịch của Juventus cùng các thành viên ly khai.
Trận đấu chính thức đầu tiên của câu lạc bộ diễn ra vào ngày 16/12/1906 với chiến thắng 3-1 trước Pro Vercelli. Ngay từ những năm đầu, Torino đã khẳng định vị thế là đối thủ đáng gờm khi giành ngôi Á quân giải vô địch Ý năm 1907. Tuy nhiên, Thế chiến thứ nhất bùng nổ vào năm 1915 đã tạm dừng sự thăng tiến của đội bóng khi họ đang ở rất gần danh hiệu vô địch đầu tiên.
Kỷ nguyên vàng đầu tiên và Scudetto (1920 – 1939)
Dưới sự dẫn dắt của Chủ tịch – Bá tước Enrico Marone Cinzano, Torino bước vào thời kỳ hoàng kim đầu tiên. Đây là giai đoạn khánh thành sân vận động huyền thoại Stadio Filadelfia.
Năm 1927, Torino giành Scudetto đầu tiên nhưng danh hiệu này sau đó bị tước bỏ do vụ bê bối Allemandi. Không bỏ cuộc, ngay mùa giải 1927-1928, bộ ba tấn công "Trio delle meraviglie" (Libonatti, Baloncieri, Rossetti) đã ghi tới 89 bàn thắng, giúp Torino chính thức trở thành nhà vô địch nước Ý.
Thập niên 1930 chứng kiến sự chuyển giao khi câu lạc bộ đổi tên thành Associazione Calcio Torino dưới thời chính quyền phát xít và giành được chức vô địch Coppa Italia đầu tiên (1935-1936).
Grande Torino: Đội quân bất bại và thảm kịch Superga (1942 – 1949)
Đây là giai đoạn vĩ đại nhất trong lịch sử Torino FC. Dưới sự điều hành của Chủ tịch Ferruccio Novo, đội bóng được xây dựng dựa trên trục xương sống là đội trưởng huyền thoại Valentino Mazzola.
Sức mạnh tuyệt đối: Torino giành 5 chức vô địch Serie A liên tiếp từ năm 1942 đến 1949. Năm 1943, họ trở thành đội bóng đầu tiên trong lịch sử bóng đá Ý giành cú đúp danh hiệu (Scudetto và Coppa Italia) trong cùng một mùa giải.
Đội hình này mạnh đến mức có thời điểm 10/11 cầu thủ đá chính của đội tuyển quốc gia Ý thuộc biên chế Torino.
Thảm kịch Superga: Ngày 4 tháng 5 năm 1949, chuyến bay chở toàn bộ đội hình Torino trở về từ trận giao hữu với Benfica đã đâm vào vách đá của Vương cung thánh đường Superga do sương mù dày đặc.
Toàn bộ đội hình "Grande Torino", ban huấn luyện và các phóng viên đi cùng đều tử nạn. Sự kiện này không chỉ là nỗi đau của riêng Turin mà còn là tổn thất không thể bù đắp của bóng đá thế giới.
Giai đoạn phục hồi và Scudetto thứ bảy (1950 – 1980)
Sau thảm kịch, Torino rơi vào suy thoái kéo dài và thậm chí lần đầu tiên bị xuống hạng Serie B vào mùa giải 1958-1959. Hành trình hồi sinh bắt đầu từ thập niên 1960 dưới thời Chủ tịch Orfeo Pianelli và sự xuất hiện của thần tượng Gigi Meroni.
Đỉnh cao của giai đoạn này là chức vô địch Serie A mùa giải 1975-1976, sau cuộc lội ngược dòng ngoạn mục trước Juventus. Đây là danh hiệu Scudetto thứ 7 và cũng là cuối cùng của câu lạc bộ tính đến nay, đánh dấu sự trở lại đỉnh cao đúng 27 năm sau thảm kịch Superga.
Cuộc khủng hoảng tài chính, phá sản và tái sinh (1990 – 2005)
Đầu thập niên 1990, Torino có những dấu ấn cuối cùng tại đấu trường châu Âu khi giành chức vô địch Mitropa Cup (1991) và lọt vào chung kết UEFA Cup (1992). Năm 1993, đội bóng giành thêm một chức vô địch Coppa Italia.
Tuy nhiên, những sai lầm trong quản lý và nợ nần chồng chất đã đẩy câu lạc bộ vào con đường tối tăm. Đội bóng liên tục lên xuống hạng và đỉnh điểm là ngày 9 tháng 8 năm 2005, Torino Calcio chính thức tuyên bố phá sản. Nhờ đạo luật Petrucci, một thực thể mới mang tên Torino Football Club được thành lập dưới quyền chủ tịch Urbano Cairo, cho phép đội bóng kế thừa lịch sử và tiếp tục thi đấu tại Serie B.
Torino hiện đại và mục tiêu trở lại đấu trường châu Âu (2006 – nay)
Dưới triều đại bền bỉ của Urbano Cairo, Torino đã ổn định được tài chính và trở lại Serie A. Dưới thời huấn luyện viên Gian Piero Ventura, đội bóng đã có những mùa giải rực sáng, tiêu biểu là vị trí thứ 7 mùa 2013-2014 và lọt vào vòng 16 đội Europa League.
Hiện nay, Torino duy trì vị thế là một đội bóng tầm trung vững chắc tại Serie A, thường xuyên cạnh tranh vé dự cúp châu Âu. Câu lạc bộ cũng chú trọng đầu tư vào hệ thống đào tạo trẻ (đang giữ kỷ lục 9 lần vô địch giải trẻ Primavera) để tìm kiếm những tài năng mới, tiếp nối truyền thống của "Balon-Boys" năm xưa.
Hồ sơ CLB
| Thông tin cơ bản | Chi tiết |
| Năm thành lập | 1906 |
| Biệt danh | Il Toro (Bò mộng), Granata (Đỏ mận) |
| Sân vận động | Stadio Olimpico Grande Torino (Sức chứa: 27,958) |
| Chủ tịch hiện tại | Urbano Cairo |
| Đối thủ truyền kiếp | Juventus (Derby della Mole) |
| Màu áo truyền thống | Đỏ mận (Maroon), Quần trắng, Tất đen |
Bảng vàng danh hiệu
Serie A (7 lần): 1927–28, 1942–43, 1945–46, 1946–47, 1947–48, 1948–49, 1975–76.
Coppa Italia (5 lần): 1935–36, 1942–43, 1967–68, 1970–71, 1992–93.
Serie B (3 lần): 1959–60, 1989–90, 2000–01.
Mitropa Cup (1 lần): 1990–91.
Các huyền thoại và biểu tượng của CLB
Valentino Mazzola: Đội trưởng huyền thoại của Grande Torino.
Giorgio Ferrini: Cầu thủ ra sân nhiều nhất lịch sử (566 trận).
Paolo Pulici: Chân sút vĩ đại nhất mọi thời đại (172 bàn thắng).
Gigi Meroni: "Cánh bướm đỏ mận" – biểu tượng của sự hào hoa thập niên 60.
Nếu độc giả muốn tìm hiểu thêm về một CLB thú vị khác cũng đến từ xứ sở mỳ ống, đừng bỏ lỡ bài viết Lịch sử câu lạc bộ Lecce: Những chú sói vùng Salento.
