"Trẻ biết đi muộn có phải kém thông minh?" hoặc "Biết đi sớm có đồng nghĩa với việc thông minh hơn?". Thực tế, đây là một trong những quan niệm khá phổ biến nhưng chưa hoàn toàn chính xác.
Mỗi đứa trẻ đều có tốc độ phát triển riêng, và thời điểm biết đi chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau như di truyền, thể chất, sự phát triển của cơ bắp, thần kinh vận động và môi trường sống. Vì vậy, việc đi sớm hay đi muộn trong giới hạn bình thường không phải là thước đo trí thông minh của trẻ.
Các chuyện gia chỉ ra sự khác biệt giữa trẻ biết đi sớm và biết đi chậm, bố mẹ nhận biết sớm từ đó có phương pháp chăm sóc cũng như nuôi dưỡng con tốt hơn.
Thời điểm đi bộ của trẻ có liên quan gì đến mức IQ không?
Biết đi là một cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển vận động của trẻ, phản ánh sự trưởng thành của cơ bắp, xương khớp, khả năng giữ thăng bằng và sự phối hợp giữa não bộ với cơ thể. Tuy nhiên, đây chỉ là một khía cạnh trong quá trình phát triển toàn diện của trẻ.
Trong khi đó, trí tuệ là lĩnh vực rộng lớn hơn nhiều, bao gồm khả năng nhận thức, ngôn ngữ, ghi nhớ, tư duy, giải quyết vấn đề và kỹ năng giao tiếp xã hội. Vì vậy, thời điểm trẻ biết đi không thể dùng để đánh giá mức độ thông minh của trẻ.
Thực tế, một số trẻ biết đi sớm vì có thể chất tốt, cơ chân khỏe hoặc tính cách mạnh dạn, thích khám phá. Ngược lại, những trẻ biết đi muộn hơn đôi khi tập trung phát triển ở các lĩnh vực khác như ngôn ngữ, khả năng quan sát hoặc các kỹ năng vận động tinh. Có những bé nói sớm, ghi nhớ tốt hoặc rất khéo léo với các trò chơi lắp ghép dù thời điểm biết đi không quá sớm.
Vậy thời điểm tốt để bé tập đi là khi nào?
Thực tế, mỗi đứa trẻ đều có một tốc độ phát triển riêng và một "chiếc đồng hồ sinh học" khác nhau. Vì vậy, thời điểm trẻ biết đi không hoàn toàn giống nhau ở tất cả các em.
Theo các chuyên gia, trẻ thường bắt đầu biết đi độc lập trong khoảng từ 9 đến 18 tháng tuổi và đây đều được xem là phạm vi phát triển bình thường. Phần lớn trẻ sẽ chập chững những bước đi đầu tiên vào khoảng 12 đến 15 tháng tuổi.
Có những bé hiếu động, thích khám phá nên có thể biết đi khá sớm, thậm chí trước khi tròn một tuổi. Trong khi đó, một số bé thận trọng hơn, dành nhiều thời gian để quan sát và chỉ thực sự tự tin bước đi khi đã lớn hơnt.
Sự phát triển của trẻ cũng giống như những bông hoa trong khu vườn. Có bông nở sớm, có bông nở muộn hơn, nhưng mỗi bông đều đẹp theo cách riêng và tỏa sáng vào đúng thời điểm của mình.
Vì vậy, miễn là trẻ phát triển trong phạm vi bình thường, bố mẹ không cần quá lo lắng hay so sánh con với những đứa trẻ khác.
Không liên quan đến trí thông minh, vậy sự khác biệt giữa trẻ biết đi sớm và biết đi chậm là gì?
Thực tế, sự khác biệt chủ yếu nằm ở tốc độ phát triển vận động chứ không phải năng lực trí tuệ. Trẻ biết đi sớm thường có cơ bắp chân khỏe hơn, khả năng giữ thăng bằng tốt hơn hoặc tính cách mạnh dạn, thích khám phá môi trường xung quanh. Các em thường sẵn sàng thử những kỹ năng mới ngay khi cơ thể đã đủ điều kiện.
Trong khi đó, trẻ biết đi muộn hơn một chút có thể đang dành nhiều năng lượng cho những lĩnh vực phát triển khác như ngôn ngữ, khả năng quan sát, tương tác xã hội hoặc các kỹ năng vận động tinh. Một số bé rất thận trọng, thích quan sát và chỉ bắt đầu bước đi khi cảm thấy thực sự tự tin.
Các chuyên gia cho rằng sự phát triển của trẻ không diễn ra đồng đều ở mọi lĩnh vực cùng một lúc. Có trẻ nổi bật về vận động trước, có trẻ lại phát triển ngôn ngữ hoặc nhận thức sớm hơn. Vì vậy, việc một đứa trẻ biết đi trước hay sau vài tháng so với bạn bè đồng trang lứa không phản ánh mức độ thông minh hay tiềm năng trong tương lai.
Điều quan trọng hơn cả là trẻ vẫn đang phát triển đều đặn, khỏe mạnh và đạt được các cột mốc phù hợp với độ tuổi.
Vì thời điểm biết đi không quyết định trí thông minh, bố mẹ có cần quan tâm hay không?
Câu trả lời là vẫn cần quan tâm, nhưng không nên quá lo lắng hay vội vàng so sánh con với những đứa trẻ khác.
Thời điểm trẻ biết đi chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như di truyền, thể trạng, tính cách và môi trường sống. Có những bé cẩn thận, thích quan sát nên đi muộn hơn một chút; trong khi một số bé mạnh dạn, thích khám phá lại sớm chập chững những bước đầu tiên. Miễn là trẻ biết đi trong khoảng từ 9 - 18 tháng tuổi thì vẫn được xem là nằm trong ngưỡng phát triển bình thường.
Tuy nhiên, bố mẹ cũng cần chú ý một số dấu hiệu bất thường. Nếu trẻ đã trên 18 tháng tuổi nhưng chưa có khả năng đi độc lập, hoặc khi đi có biểu hiện bất thường như thường xuyên nhón chân, hai chân bắt chéo, mất cân đối rõ rệt giữa hai bên cơ thể, bố mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám để được đánh giá và tư vấn kịp thời.
Hãy cho bé có nhiều thời gian nằm sấp, bò, vận động trên sàn và tự do khám phá môi trường xung quanh. Những hoạt động này giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp, khả năng giữ thăng bằng và phối hợp vận động, nền tảng quan trọng cho việc tập đi.
Nuôi dạy con là một hành trình dài. Đi sớm không đồng nghĩa với thông minh hơn, và đi muộn trong giới hạn bình thường cũng không có nghĩa là kém phát triển. Bố mẹ cần kiên nhẫn, đồng hành và tin tưởng để con lớn lên theo đúng nhịp độ riêng.
