Trẻ em ngày nay lớn lên trong một môi trường khá đầy đủ và được yêu thương. Các em có nhiều tiện nghi, được gia đình quan tâm, chăm sóc chu đáo. Tuy nhiên, điều đáng suy nghĩ là khi bước vào những năm cuối tiểu học hoặc tuổi thiếu niên, nhiều trẻ lại dễ rơi vào trạng thái nhạy cảm và bất ổn về cảm xúc.
Một bài kiểm tra không như ý cũng có thể khiến trẻ tự phủ nhận bản thân. Hay lời nhận xét vô tình từ bạn bè đôi khi khiến các em buồn bã, suy nghĩ trong nhiều ngày. Đôi khi một thất bại nhỏ cũng đủ làm trẻ mất tinh thần và khó lấy lại cân bằng.
Vì làm thế nào để nuôi dạy đứa trẻ có thể giữ được sự bình tĩnh và thích nghi tốt khi đối mặt với khó khăn?
Các chuyên gia tâm lý gọi đó là “sự ổn định bên trong”, tức là khả năng giữ vững cảm xúc và niềm tin vào bản thân, dù hoàn cảnh bên ngoài có thay đổi. Khi có nền tảng này, trẻ không dễ bị ảnh hưởng bởi những tác động nhỏ xung quanh, vẫn giữ được sự vững vàng và bình tĩnh.
Để giúp con hình thành nội tâm mạnh mẽ như vậy, điều quan trọng là cách bố mẹ đồng hành và nuôi dưỡng con mỗi ngày. Khi tập trung đúng vào những điều cốt lõi, bố mẹ sẽ giúp con xây dựng được một “nền tảng vững chắc” từ bên trong.
Chấp nhận cảm xúc: Không có nghĩa cấm trẻ khóc, mà nên làm gì sau khi trẻ khóc
Phụ huynh thường cảm thấy xót xa khi thấy con khóc. Vì vậy, khi trẻ giận dỗi hay buồn bã, phản ứng quen thuộc thường là: “Đừng khóc nữa”, “Có gì đâu mà phải khóc”, hay “Chuyện nhỏ thôi mà”.
Thế nhưng, cảm xúc không phải là điều có thể ép xuống hay phủ nhận. Điều quan trọng bố mẹ cần dạy con không phải là kìm nén cảm xúc, mà là hiểu cảm xúc của mình và học cách đối diện với chúng một cách lành mạnh.
Câu chuyện một đứa trẻ từng rất mong chờ món đồ mình đặt mua. Đến ngày hẹn, món hàng chưa được giao nhưng không được như ý muốn, em thất vọng và bật khóc. Không phủ nhận cảm xúc của con như thông thường, người mẹ đã nhẹ nhàng giải thích, việc giao hàng không như ý muốn xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan, điều đó không phải lỗi của con.
Đây là bước đầu tiên giúp trẻ gọi tên cảm xúc và hiểu điều gì đang xảy ra, để không tự trách bản thân hay cảm thấy mình “có vấn đề”.
Tuy nhiên, dừng lại ở việc an ủi là chưa đủ. Trẻ cũng cần được hướng dẫn nhìn nhận rằng những khó khăn hiện tại chỉ là tạm thời, và sẽ có cách để vượt qua. Sau khi con bình tĩnh lại, bố mẹ có thể gợi ý: “Con đang muốn chơi món đó, nhưng mình có thể thử chơi thứ khác trước, được không?”
Cách nói tiếp nhận nhẹ nhàng giúp trẻ hiểu rằng, khó khăn là một tình huống cần thích nghi.
Trẻ có nội tâm vững vàng thường biết cách vượt qua cảm xúc, đứng dậy sau những lần thất vọng và tin rằng mọi chuyện rồi sẽ tốt hơn.
Khả năng phán đoán độc lập: Điều quan trọng không phải làm theo người khác, mà biết mình muốn gì
Nhiều trẻ dễ bị cuốn theo người khác, thấy bạn ăn gì cũng muốn ăn, thấy bạn học gì cũng muốn học. Nhưng một đứa trẻ có nền tảng vững vàng sẽ biết mình cần gì, không dễ bị ảnh hưởng hay chạy theo số đông.
Khả năng này được hình thành qua những lần cùng con suy nghĩ và lựa chọn trong những tình huống nhỏ hàng ngày.
Ví dụ, khi con đòi ăn kem vì thấy bạn ăn, bố mẹ có thể nhắc lại trải nghiệm trước đó và giải thích lý do, rồi cùng con tìm phương án phù hợp hơn. Khi con muốn mua đồ chơi hay học theo bạn bè, hãy giúp con cân nhắc xem món đó có thực sự cần không, dùng được bao lâu, hay chỉ là hứng thú nhất thời?
Chính qua những “bài tập nhỏ”, trẻ dần học được cách suy nghĩ, so sánh và tự đưa ra quyết định.
Lâu dần, trẻ hình thành khả năng phán đoán riêng, không phải làm theo người khác, mà biết tự hỏi “Điều này có thực sự phù hợp với mình không?”.
Sở thích tích cực: Có điều gì khiến trẻ hạnh phúc khi nghĩ về nó
Ngày nay, phần lớn thời gian của trẻ được lấp đầy bởi bài tập và các lớp học thêm. Hiếm hoi có thời gian rảnh, nhiều em lại dành cho việc xem video ngắn hay chơi game. Thế nhưng, khi rảnh rỗi, trẻ dễ cảm thấy trống trải và suy nghĩ tiêu cực.
Những đứa trẻ nội tâm vững vàng thường có một điều gì đó thật sự yêu thích. Đó có thể là đọc sách, vẽ tranh, làm thủ công, chơi thể thao hay bất kỳ hoạt động nào khiến các em say mê. Khi được làm điều mình thích, trẻ tìm thấy sự bình yên và niềm vui từ bên trong.
Một cậu bé từng gặp khó khăn trong học tập và trở nên chán nản. Nhưng em lại có thế mạnh ở lĩnh vực khoa học và ngoại ngữ. Khi được nhắc đến những điểm mạnh, em dần lấy lại sự tự tin và tinh thần tích cực.
Thực ra, sở thích giống như một “nguồn năng lượng” bên trong trẻ. Khi mệt mỏi hay thất vọng, trẻ có thể quay về với điều mình yêu thích để cân bằng lại cảm xúc và tiếp thêm động lực.
Trong một thế giới nhiều biến động, bố mẹ không thể loại bỏ hết khó khăn cho con. Nhưng có thể giúp con xây dựng một nền tảng vững chắc từ bên trong. Khi có điểm tựa, trẻ vẫn vững vàng dù gặp thử thách. Đây chính là món quà quý giá bố mẹ nên trao cho con trên hành trình trưởng thành.
