Nghiên cứu mới của Đại học Virginia (Mỹ) phát hiện một nhóm tế bào thần kinh nhỏ ở thân não có vai trò giữ huyết áp ổn định. Phát hiện này mở ra hướng tiếp cận mới trong việc tìm hiểu và phòng ngừa các nguy cơ tim mạch, đột quỵ.
Trong kiểm tra sức khỏe thường kỳ, huyết áp thường được đánh giá dựa trên hai chỉ số đo tại một thời điểm hoặc giá trị trung bình qua nhiều lần đo. Tuy nhiên, các nhà khoa học ngày càng quan tâm đến một yếu tố ít được chú ý hơn: mức độ dao động của huyết áp trong ngày.
Những thay đổi quá nhanh hoặc quá lớn có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ và tổn thương não, ngay cả khi chỉ số huyết áp trung bình vẫn nằm trong giới hạn bình thường. Điều này cho thấy kiểm soát huyết áp không chỉ là đưa các con số về ngưỡng phù hợp, mà còn cần duy trì sự ổn định khi cơ thể chuyển đổi trạng thái.
Phát hiện cơ chế điều hòa huyết áp trong não
Nhóm nghiên cứu tại Trường Y thuộc Đại học Virginia xác định một quần thể nhỏ tế bào thần kinh ở thân não có chức năng hạn chế những biến động huyết áp. Đây là khu vực kiểm soát nhiều hoạt động tự động thiết yếu của cơ thể, trong đó có các chức năng không cần ý thức điều khiển.
Những tế bào này giúp huyết áp duy trì ổn định khi con người chuyển từ ngủ sang thức, thay đổi tư thế từ nằm sang đứng hoặc vận động thể chất. Theo nhà nghiên cứu Stephen Abbott, việc mất đi chỉ vài trăm tế bào thần kinh cũng có thể khiến huyết áp trở nên thất thường, dù giá trị trung bình vẫn bình thường.
Kết quả được công bố trên tạp chí khoa học Circulation Research. Đáng chú ý, những tế bào thần kinh tương tự từng được ghi nhận bị tổn thương hoặc biến mất ở người mắc teo đa hệ thống, một bệnh thần kinh hiếm gặp, tiến triển nghiêm trọng và có liên quan đến các rối loạn giống Parkinson. Người mắc bệnh này thường gặp khó khăn trong việc điều hòa huyết áp.
Phát hiện mới đặt ra khả năng những bất thường ở nhóm tế bào thần kinh nói trên cũng góp phần gây dao động huyết áp trong một số tình trạng khác. Tuy nhiên, đây mới là hướng nghiên cứu cần được kiểm chứng thêm, chưa đủ để khẳng định cơ chế này là nguyên nhân phổ biến của huyết áp không ổn định.
Hướng tiếp cận mới trong bảo vệ sức khỏe tim mạch
Nếu được xác nhận qua các nghiên cứu tiếp theo, cơ chế vừa phát hiện có thể giúp giới khoa học phát triển những phương pháp điều trị nhắm vào sự dao động huyết áp, thay vì chỉ tập trung hạ chỉ số trung bình.
Với người tập luyện thể thao, việc theo dõi huyết áp và phản ứng của cơ thể khi vận động vẫn có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt ở người có bệnh tim mạch hoặc đang sử dụng thuốc điều trị. Tuy vậy, nghiên cứu này không đưa ra khuyến nghị tập luyện hay điều trị mới, và không có nghĩa mọi biến động huyết áp thông thường đều nguy hiểm.
Thông điệp đáng chú ý từ công trình của Đại học Virginia là kiểm soát huyết áp cần được nhìn nhận toàn diện hơn. Bên cạnh mức huyết áp trung bình, khả năng duy trì sự ổn định từ thời điểm này sang thời điểm khác có thể là một yếu tố quan trọng đối với sức khỏe tim mạch và não bộ.
