Ngay từ khi ra đời, FIFA ASEAN Cup được kỳ vọng sẽ tạo nên bước đột phá cho bóng đá khu vực nhờ diễn ra trong dịp FIFA Days. Tuy nhiên, đằng sau những trận cầu bùng nổ bàn thắng và sự góp mặt của dàn hảo thủ tốt nhất, thể thức thi đấu ngắn cùng sự chênh lệch trình độ lớn đang đặt ra dấu hỏi rằng liệu giải đấu đã thực sự trở thành chuẩn mực đo lường sức mạnh của các đội tuyển Đông Nam Á?
1. Lợi thế nhân sự nhờ lịch FIFA Days
Ưu điểm không thể phủ nhận của FIFA ASEAN Cup so với AFF Cup truyền thống chính là thời điểm tổ chức. Việc giải đấu diễn ra trong dịp FIFA Days đã tháo gỡ bài toán nan giải về mặt nhân sự cho các đội tuyển quốc gia.
Các câu lạc bộ trong nước lẫn quốc tế buộc phải nhả quân, tạo điều kiện thuận lợi để các đội bóng có nhiều ngôi sao thi đấu ở nước ngoài như Indonesia, Philippines, Malaysia hay Singapore triệu tập được đội hình gần như mạnh nhất.
2. Cơn đau đầu từ thể thức: Ba trận là quá ít để sửa sai
Thế nhưng, sở hữu lực lượng mạnh hơn chưa đồng nghĩa với việc tìm ra một thước đo hoàn hảo. Những gì diễn ra ở vòng bảng đầu tiên cho thấy FIFA ASEAN Cup chịu tác động lớn từ thể thức thi đấu ngắn ngày, không có vòng bán kết mà chọn thẳng hai đội nhất bảng vào chơi trận chung kết.
Ở những giải đấu đường trường, một cú sảy chân chưa thể phá hỏng cả chiến dịch vì các đội vẫn còn cơ hội sửa sai và khẳng định bản lĩnh qua chiều sâu đội hình.
Ngược lại, với vỏn vẹn 3 trận đấu ở vòng bảng, mỗi sai lầm nhỏ đều có thể định đoạt số phận của một đội tuyển. Cuộc đua khốc liệt tại bảng A giữa Indonesia và Malaysia chính là minh chứng rõ nét nhất.
Sau trận hòa 0-0 trong cuộc đối đầu trực tiếp, cả hai bước vào lượt trận hạ màn trong thế phải vừa thắng, vừa điên cuồng chạy đua hiệu số. Dù Malaysia hủy diệt Singapore tới 6-0 để có cùng 7 điểm và hiệu số +9 như đối thủ, họ vẫn ngậm ngùi nhìn Indonesia giành vé vào chung kết chỉ vì đội bóng xứ vạn đảo ghi được nhiều bàn thắng hơn trong màn vùi dập Bangladesh 9-2.
Kết quả này hoàn toàn hợp lệ theo luật, nhưng lại để lại một câu hỏi trăn trở rằng tấm vé chung kết rốt cuộc thuộc về đội bóng bản lĩnh hơn khi đối đầu trực tiếp, hay chỉ đơn thuần là đội biết cách "bắt nạt" một đối thủ yếu tốt hơn?
Tương tự, ở bảng B, Thái Lan sớm giành quyền vào chung kết chỉ sau hai lượt trận nhờ hai chiến thắng thuyết phục (trong đó có trận thắng Việt Nam 2-0). Việc hoàn thành mục tiêu quá sớm khiến lượt trận cuối của họ trở nên nhạt nhòa, làm giảm đi đáng kể sức nặng và tính cạnh tranh của giải đấu.
3. Khoảng cách trình độ và nghịch lý từ các đội khách mời
Một giải đấu chất lượng đòi hỏi sự cân bằng về trình độ giữa các đội bóng trong cùng một bảng đấu. Thực tế tại bảng A cho thấy một hố sâu ngăn cách rất lớn khi Bangladesh phơi áo 0-3 trước Malaysia, 0-1 trước Singapore và đỉnh điểm là trận thua tan nát 2-9 trước Indonesia.
Khi sự chênh lệch trở nên quá lớn, cuộc đua bị biến thành màn so kè khả năng dội mưa gôn vào lưới các đội lót đường. Ý tưởng của FIFA khi mời các đại diện ngoài khu vực như Bangladesh hay Pakistan nhằm mang lại sự mới mẻ là hoàn toàn dễ hiểu. Dẫu vậy, nếu chất lượng khách mời và cách thức phân nhóm hạt giống không đủ tương đồng, sự xuất hiện của họ sẽ làm méo mó cán cân cạnh tranh công bằng.
4. FIFA ASEAN Cup trở thành thước đo chuẩn mực?
Nhìn nhận một cách khách quan, FIFA ASEAN Cup hiện tại nên được xem như một chỉ báo tham khảo chất lượng hơn là một thước đo cho ngôi vị số một Đông Nam Á. Giải đấu làm rất tốt nhiệm vụ đo lường khả năng bắt nhịp nhanh, sự thích ứng với lịch thi đấu quốc tế và năng lực giải quyết áp lực tức thì trong một chặng đua ngắn ngày.
Để FIFA ASEAN Cup thực sự trở thành sân chơi phân định chuẩn xác chất lượng, ban tổ chức cần cải tiến thể thức thi đấu. Bởi lẽ, một nhà vô địch xứng đáng nhất thiết phải là kẻ vượt qua được sức ép bền bỉ và khẳng định được chiều sâu thực lực xuyên suốt một hành trình dài.
