Khi đưa con gái đi khám nhi, trong lúc chờ đến lượt, chị Axiaoyu tình cờ nghe người phụ nữ ngồi cạnh hỏi bác sĩ: Liệu có cách nào nhận biết não bộ của trẻ phát triển tốt ngay trong tháng đầu tiên sau sinh?
Bác sĩ mỉm cười giải thích rằng trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi chưa thực hiện được những động tác phức tạp, nhưng các giác quan đã bắt đầu hoạt động và phát triển. Nhiều bé biết dõi mắt theo khuôn mặt, chú ý đến âm thanh quen thuộc. Đây đều là những phản ứng đáng chú ý trong giai đoạn đầu đời.
Thực tế, nhiều mẹ lần đầu sinh con thường lo lắng, không biết em bé phát triển có tốt? Hay em bé có thông minh hay không. Tuy nhiên, ở giai đoạn này, điều quan trọng là quan sát những phản ứng tự nhiên của trẻ, không nên quá nóng lòng đánh giá khả năng của con.
Theo đó, 4 biểu hiện thường gặp ở trẻ sơ sinh thông minh mà bố mẹ nên chú ý.


Bé biết dõi mắt theo khuôn mặt và đồ vật
Trong những tuần đầu sau sinh, phần lớn thời gian của trẻ là bú và ngủ. Khi thức dậy, nhiều bé cũng chưa chú ý nhiều đến những gì diễn ra xung quanh.
Tuy nhiên, khi đã bú no, tỉnh táo và cảm thấy thoải mái, một số bé bắt đầu dõi mắt theo khuôn mặt mẹ khi mẹ từ từ di chuyển sang hai bên. Bé cũng thường chú ý đến những tấm thẻ có họa tiết đen trắng với độ tương phản rõ rệt.
Đây là biểu hiện cho thấy thị giác của trẻ đang phát triển và bé bắt đầu chú ý đến các tín hiệu từ môi trường xung quanh.

Để khuyến khích khả năng quan sát, mẹ nên bắt đầu bằng việc cho bé nhìn khuôn mặt mình. Khi bé nằm ngửa, mẹ đưa mặt lại gần, cách bé khoảng 20 cm, nhẹ nhàng gọi: "Mẹ đây!". Sau đó, từ từ di chuyển khuôn mặt sang trái, dừng lại một chút rồi trở về vị trí giữa. Tiếp tục thực hiện tương tự với bên phải.
Bố mẹ cũng có thể sử dụng thẻ đen trắng với họa tiết đơn giản. Đặt thẻ cách mắt bé khoảng 20 cm, chờ bé chú ý rồi di chuyển chậm sang trái và phải. Mỗi lần chỉ nên di chuyển theo một hướng, tránh đưa thẻ lên xuống liên tục hoặc chuyển động quá nhanh.
Mỗi lần quan sát chỉ cần khoảng 1-2 phút, thực hiện 2-3 lần mỗi ngày. Nếu bé quay mặt đi, ngáp, nhìn sang hướng khác hoặc quấy khóc, mẹ nên dừng lại để con nghỉ ngơi. Không cần cố thu hút sự chú ý khi bé đã mệt.

Bé chú ý hoặc dịu lại khi nghe giọng nói quen thuộc
Một số em bé đang khóc bỗng im lặng khi nghe giọng mẹ gọi, hay hơi quay đầu về phía phát ra âm thanh. Đây là phản ứng đáng chú ý, cho thấy trẻ bắt đầu nhận biết âm thanh quen thuộc và có phản ứng với giọng nói của người thân.
Để khuyến khích sự phát triển thính giác, giọng nói của bố mẹ chính là cách gần gũi nhất. Khi bé tỉnh táo và yên lặng, mẹ hãy ngồi gần, giữ khoảng cách khoảng 20-30 cm rồi nhẹ nhàng trò chuyện.
Không cần nói quá to hay cố tạo ra những âm thanh đặc biệt. Những câu đơn giản như "Con thức rồi à?", "Mẹ ở đây nhé!" cũng đủ để bé làm quen với giọng nói của mẹ.
Trong lúc cho con bú, thay tã hoặc tắm, mẹ cũng nên trò chuyện nhẹ nhàng để bé thường xuyên được nghe những âm thanh quen thuộc. Chẳng hạn, mỗi lần thay tã, mẹ có thể nói: "Tã ướt rồi, mẹ thay cho con nhé!". Những lời thủ thỉ ấy giúp các hoạt động chăm sóc hằng ngày trở nên gần gũi hơn.
Ngoài ra, mẹ có thể gọi bé từ bên trái rồi chờ một chút, sau đó đổi sang bên phải để quan sát phản ứng. Nếu sử dụng lục lạc hoặc đồ chơi phát ra âm thanh, cần chọn loại có tiếng nhẹ, giữ khoảng cách an toàn với tai trẻ và không lắc quá mạnh.


Bé nhận ra mùi hương quen thuộc của mẹ
Trẻ sơ sinh có khứu giác hoạt động từ rất sớm. Một số bé khi đang quấy khóc thường dần bình tĩnh hơn khi được mẹ ôm vào lòng, cảm nhận mùi hương quen thuộc trên quần áo và làn da của mẹ.
Ngược lại, khi tiếp xúc với mùi lạ hoặc quá nồng, bé đôi khi nhăn mặt, quay đầu đi. Những phản ứng này cho thấy trẻ đang tiếp nhận và phản hồi với các kích thích từ môi trường bằng khứu giác.
Để bé cảm thấy dễ chịu, mẹ nên hạn chế sử dụng nước hoa, bột giặt và nước xả vải có mùi quá mạnh. Khi cho con bú hoặc ru ngủ, hãy để bé được ôm ấp tự nhiên, không cần cố tình đưa vật có mùi đến gần mũi con.
Nếu bé nhăn mặt, quay đầu hoặc tỏ ra khó chịu, mẹ nên đưa bé ra xa nguồn mùi đó.
Vì vậy, bố mẹ nên chú ý đến phản ứng của con, tránh dùng mùi hương để trêu đùa hoặc cố tình thử xem bé thích hay không. Một môi trường dễ chịu, ít mùi nồng sẽ phù hợp hơn với trẻ sơ sinh.


Bé đưa tay lên miệng để tự trấn an
Ở trẻ sơ sinh khoảng 1 tháng tuổi, việc nắm chặt bàn tay là phản xạ thường gặp. Một số bé khi tỉnh giấc hoặc hơi quấy khóc còn đưa tay lên miệng, mút hoặc liếm các ngón tay. Sau một lúc, bé dần bình tĩnh hơn.
Đây là một trong những cách trẻ khám phá cơ thể và tự xoa dịu bản thân. Hành động đưa tay lên miệng cũng cho thấy bé đang dần phối hợp các cử động của tay và miệng.
Khi thấy con có biểu hiện này, mẹ nên để tay bé được cử động tự nhiên, thường xuyên vệ sinh tay và cắt móng tay gọn gàng. Không cần kéo tay con ra khỏi miệng mỗi khi bé mút tay, miễn là bàn tay sạch sẽ và không có nguy cơ gây mất an toàn.
Dù vậy, nếu bé khóc kéo dài, có biểu hiện khó chịu hoặc buồn ngủ, mẹ vẫn cần kiểm tra nhu cầu của con, bế và dỗ dành khi cần thiết. Không nên ép trẻ ngậm núm vú giả hay cố tập cho bé mút tay.
