Anh P.T.Q (27 tuổi) hiện đang làm công nhân may cho một công ty gần nhà. Gần đây, Q liên tục cảm thấy khó thở, tức ngực và xuất hiện những cơn co quắp tay chân nên vô cùng lo lắng. Trước đó, Q đã chi rất nhiều tiền, đi khám ở nhiều bệnh viện, nhưng kết quả đều bình thường, đáng nói chàng trai trẻ lại không tin vào kết quả đó.
Bác sĩ Phạm Thanh Tùng, Viện sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, Q vốn là người ít nói, sống cầu toàn và hướng nội. Từ nhỏ, Q đã phải chịu nhiều áp lực tâm lý khi bố nghiện rượu, hay quát mắng vợ con. 7 tuổi, Q mồ côi bố, từ đó mẹ là chỗ dựa duy nhất với anh.
Học hết lớp 9, Q nghỉ học ở nhà lao động phụ giúp mẹ bằng nhiều nghề khác nhau. Công việc áp lực về năng suất khiến anh thường xuyên căng thẳng, mất ngủ và mệt mỏi kéo dài. Cách đây 1 năm, Q cảm thấy khó thở, nặng ngực, luôn cảm giác có gì đó trong mũi họng. Dù đi khám, chụp chiếu không có vấn đề gì đáng kể, chỉ là viêm mũi xoang cấp và điều trị ngắn ngày.
Thế nhưng, Q không tin vào kết quả đó, tiếp tục đi khám ở nhiều bệnh viện tuyến trung ương. Kết quả nội soi tai mũi họng, đo chức năng hô hấp, chụp cắt lớp vi tính ngực… đều không phát hiện bất thường đáng kể. Dù vậy, bệnh nhân vẫn tin rằng mình đang mắc một căn bệnh nguy hiểm chưa được tìm ra. Anh liên tục đổi nơi khám, sử dụng nhiều loại thuốc điều trị viêm mũi dị ứng, hen phế quản, viêm xoang… nhưng vẫn không yên tâm.
Chính điều này khiến Q chán nản, tự ti, thậm chí nghĩ đến cái chết vì cho rằng, mình là gánh nặng với gia đình. Chỉ đến khi, Q lên cơn khó thở, co quắp tay chân, dù vẫn nhận biết xung quanh nhưng anh không thể trả lời khi được gọi hỏi. Khi đó, gia đình lập tức đưa bệnh nhân vào cấp cứu tại Trung tâm Cấp cứu A9.
Tại đây, bệnh nhân được thở oxy, làm khí máu, chụp X-quang ngực nhưng chưa phát hiện tổn thương thực thể. Sau đó, anh được chuyển đến Viện Sức khỏe Tâm thần để tiếp tục điều trị. Qua khai thác tiền sử và thăm khám, bệnh nhân được xác định mắc rối loạn lo âu bệnh tật (Illness Anxiety Disorder – IAD), kèm các biểu hiện lo âu hỗn hợp.
Bác sĩ Tùng cho hay, ở bệnh nhân này, nhiều yếu tố nguy cơ xuất hiện cùng lúc: tuổi thơ thiếu an toàn, áp lực kinh tế, công việc căng thẳng, tính cách hay lo nghĩ và sự chú ý quá mức đến các thay đổi nhỏ của cơ thể.
Sau gần 40 ngày điều trị nội trú bằng liệu pháp tâm lý, thuốc chống lo âu kết hợp các biện pháp điều biến não, tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt. Các cơn khó thở và co quắp tay chân giảm hẳn, bệnh nhân dần hiểu được bản chất tâm lý của các triệu chứng và được xuất viện.
Rất nhiều người lo lắng mắc bệnh, đi khám nhiều nơi mà không nghĩ mình đang bị rối loạn tâm thần. Ảnh minh họa.
Bác sĩ Vũ Thị Lan, Viện sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) cho hay, rối loạn lo âu bệnh tật là tình trạng người bệnh lo sợ quá mức rằng mình mắc bệnh nghiêm trọng, dù kết quả khám và xét nghiệm hoàn toàn bình thường. Người bệnh thường tập trung quá mức vào các cảm giác nhỏ của cơ thể rồi diễn giải chúng thành dấu hiệu của bệnh nguy hiểm.
Ví dụ như trường hợp trên, dù liên tục đi khám, đổi bác sĩ, đi nhiều bệnh viện kết quả bình thường nhưng vẫn không yên tâm. Cuối cùng, họ vẫn phải vào viện điều trị, nhưng không phải do mắc bệnh như họ nghĩ mà lại là các rối loạn tâm thần. Hay một số người dành quá nhiều thời gian tra cứu bệnh trên internet, khiến nỗi lo ngày càng nghiêm trọng hơn.
Theo bác sĩ Lan, rối loạn này thường khởi phát ở độ tuổi trưởng thành sớm, phổ biến trong khoảng 20–30 tuổi và có thể liên quan đến sang chấn tâm lý thời thơ ấu, áp lực cuộc sống kéo dài hoặc đặc điểm tính cách cầu toàn, nhạy cảm.
Các chuyên gia khuyến cáo, khi người bệnh liên tục nghi ngờ mình mắc bệnh nặng dù đã được khám và loại trừ nhiều lần, đặc biệt nếu nỗi lo kéo dài làm ảnh hưởng đến công việc, giấc ngủ và cuộc sống, cần nghĩ tới khả năng rối loạn lo âu bệnh tật để được can thiệp sớm.
