Vì sao những đứa trẻ học cùng lớp, được một giáo viên giảng dạy nhưng khoảng cách về năng lực và sự phát triển ngày càng rõ rệt?
Khi bước vào bậc THCS và THPT, sự khác biệt này càng bộc lộ rõ. Những học sinh thực sự xuất sắc không nhất thiết luôn đạt điểm số cao nhất, mà thường có khả năng học tập bền bỉ và sở hữu ba năng lực quan trọng.
Kỹ năng quản lý thời gian
Khi lên THCS, khối lượng học tập tăng lên với nhiều môn học hơn. Trong khi một số học sinh chật vật sắp xếp thời gian cho bảy môn học, những em khác lại có thể hoàn thành bài vở đúng hạn, thậm chí vẫn có thời gian vui chơi.
Điểm khác biệt nằm ở kỹ năng quản lý thời gian.
Quản lý thời gian là biết tận dụng những khoảng thời gian ngắn, xác định việc cần làm, sắp xếp thứ tự ưu tiên và hoàn thành nhiệm vụ hiệu quả. Nếu biết tranh thủ thời gian rảnh ở trường để làm bài tập, trẻ sẽ có thêm thời gian ở nhà để ôn tập và ngủ đủ giấc. Nếu tận dụng những khoảng nghỉ ngắn để học từ vựng, sắp xếp tài liệu, trẻ có thể dành những khoảng thời gian dài hơn cho các môn học cần tập trung và đào sâu kiến thức.
Kỹ năng quản lý thời gian giúp trẻ biết tận dụng những khoảng thời gian ngắn, xác định việc cần làm, sắp xếp thứ tự ưu tiên...
Bố mẹ nên hướng dẫn trẻ đặt mục tiêu, lập kế hoạch và bắt đầu từ những việc đơn giản như ghi lại danh sách công việc cần hoàn thành mỗi ngày. Khi đã có kế hoạch rõ ràng, trẻ sẽ từng bước hình thành thói quen chủ động sắp xếp thời gian.
Trẻ biết quản lý thời gian thường ít bị cuốn vào áp lực bài vở, có thêm thời gian nghỉ ngơi và dễ cảm nhận được thành quả sau mỗi nhiệm vụ hoàn thành.
Một đứa trẻ quản lý thời gian tốt chưa chắc thông minh nhất, nhưng thường có khả năng duy trì nhịp độ học tập ổn định hơn. Các em biết việc gì cần ưu tiên, việc gì có thể làm sau và chủ động hơn trong học tập.
Khả năng tự học
Khi học sinh lên các lớp cao hơn, kiến thức ngày càng khó và phức tạp, việc chỉ thụ động tiếp nhận thông tin từ thầy cô không còn đủ. Điều tạo nên sự khác biệt là khả năng chủ động phát hiện vấn đề, tìm kiếm giải pháp và tự mình giải quyết chúng.
Tự học giúp trẻ hình thành năng lực và thói quen học tập lâu dài.
Bố mẹ nên hạn chế đưa ra câu trả lời ngay, thay vào đó hãy gợi ý phương pháp để trẻ tự tìm hiểu. Quá trình tự mình khám phá và tìm ra đáp án có giá trị hơn việc chỉ tiếp nhận câu trả lời có sẵn. Đồng thời, hãy khuyến khích sự tò mò của trẻ, tránh dùng lời trách mắng khiến con ngại đặt câu hỏi.
Tự học giúp trẻ hình thành năng lực và thói quen học tập lâu dài.
Bố mẹ cũng nên tạo cơ hội để trẻ tự học thông qua những việc gần gũi như đọc hướng dẫn và lắp ráp đồ chơi, tìm kiếm thông tin hoặc tự lựa chọn chủ đề muốn tìm hiểu. Quá trình này có thể chậm hơn, đôi khi trẻ còn mắc sai sót, nhưng chính những trải nghiệm đó giúp con rèn luyện tư duy độc lập và khả năng sắp xếp thông tin.
Một đứa trẻ có khả năng tự học tốt chưa chắc luôn đứng đầu trong các kỳ thi, nhưng lại có nền tảng để không ngừng tiến bộ. Bởi ngay cả khi rời xa trường lớp và không còn thầy cô hướng dẫn, trẻ vẫn biết cách chủ động tìm tòi, tiếp thu kiến thức mới và học hỏi trong cuộc sống.
Khả năng phân tích
Vì sao có những trẻ rất chăm chỉ học tập nhưng điểm số vẫn không cải thiện? Một trong những nguyên nhân là trẻ chưa biết cách nhìn nhận và đánh giá lại quá trình học tập của mình.
Tự nhìn nhận là khả năng xem xét lại toàn bộ quá trình, nhận ra những điểm yếu, tìm nguyên nhân sai sót và kịp thời bổ sung những phần kiến thức còn thiếu.
Khả năng tự nhìn nhận giúp trẻ rút kinh nghiệm từ mỗi trải nghiệm và không ngừng hoàn thiện bản thân.
Bố mẹ nên hướng dẫn trẻ dành thời gian mỗi tuần để xem lại những lỗi sai, sắp xếp kiến thức và bổ sung phần còn chưa hiểu. Sau mỗi bài kiểm tra, hãy cùng con phân tích những câu làm chưa tốt, tìm ra nguyên nhân và cách khắc phục. Việc thường xuyên ôn tập kiến thức đã học cũng giúp trẻ ghi nhớ lâu hơn và chủ động hơn trước mỗi kỳ thi.
Điều quan trọng là hướng trẻ tập trung vào lỗi sai cụ thể. Khi biết mình sai ở đâu và cần cải thiện điều gì, trẻ sẽ từng bước tiến bộ nhờ những thay đổi nhỏ nhưng đều đặn.
Trí thông minh có thể tạo nên lợi thế ban đầu, nhưng ba năng lực này góp phần quyết định khả năng tiến xa của trẻ. Điều bố mẹ cần làm là giúp con học cách tự bước đi, để ngày càng vững vàng và tiến xa hơn trên hành trình trưởng thành.
Khả năng tự nhìn nhận giúp trẻ rút kinh nghiệm từ mỗi trải nghiệm và không ngừng hoàn thiện bản thân.
