Đau đầu, chóng mặt, tê bì chân tay là biểu hiện rất nhiều người gặp phải, nhất là khi buổi sáng ngủ dậy. Biểu hiện này có thể mất đi nhanh chóng trong vài phút, vì thế không ít người chủ quan cho rằng không đáng lo ngại. Hoặc cho đó là biểu hiện bình thường khi cơ thể bị trúng gió, thay đổi thời tiết.
ThS.BS Đoàn Dư Mạnh - Hội Bệnh mạch máu Việt Nam cảnh báo, những biểu hiện trên dù thường gặp, có thể mất đi sau vài phút hoặc vài chục phút nhưng tuyệt đối không chủ quan. Bởi đó là biểu hiện của cơn thiếu máu não thoáng qua hay còn được gọi là đột quỵ thoáng qua. Chúng có biểu hiện lâm sàng giống hệt đột quỵ nhưng thời gian diễn ra thường rất ngắn.
“Triệu chứng của cơn thiếu máu não thoáng qua rất điển hình, bao gồm cảm giác tê hoặc yếu nửa người, méo miệng, yếu tay chân, mờ mắt, nói khó, chóng mặt và thậm chí là ngất xỉu. Thế nhưng do các biểu hiện này thoái lui nhanh chóng nên người bệnh thường nảy sinh tâm lý chủ quan. Đa số bệnh nhân tự chẩn đoán mình bị tụt huyết áp, hạ đường huyết hay trúng gió, từ đó có cách xử trí tự ý cạo gió hoặc đi ngủ tiếp. Chính sự lơ là này đã vô tình làm mất đi cơ hội vàng để điều trị", bác sĩ Mạnh cho hay.
Đau đầu chóng mặt thoáng qua tuyệt đối không chủ quan. Ảnh minh họa.
Theo bác sĩ Mạnh, đột quỵ thoáng qua khác với đột quỵ thực sự, tình trạng này có thể tự phục hồi hoàn toàn mà không để lại bất kỳ tổn thương vĩnh viễn nào cho não bộ. Tuy nhiên, việc điều trị sớm cũng rất quan trọng. Nếu không được can thiệp xử lý, những người từng trải qua tình trạng này hoàn toàn có nguy cơ đối mặt với một cơn đột quỵ thực sự trong tương lai. Theo nghiên cứu của Hội Tim mạch Mỹ, cơn thiếu máu não có thể chuyển biến thành đột quỵ thực sự chỉ trong vòng một năm.
Điều nhiều người đặt ra câu hỏi đó là: Làm sao để phân biệt đột quỵ thoáng qua với bệnh lý thông thường? Theo bác sĩ Mạnh, việc nhận biết chính xác đâu là cơn thiếu máu não báo trước đột quỵ và đâu là chóng mặt do thoái hóa đốt sống cổ hay tụt huyết áp thực sự rất khó khăn vì các triệu chứng tương đối giống nhau.
Tuy nhiên, đặc trưng của thiếu máu não thoáng qua là các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột ở một bên cơ thể và tác động trực tiếp đến các trung khu thần kinh chi phối việc nói, nhìn và vận động.
Ngược lại, chứng chóng mặt do thoái hóa đốt sống cổ thường liên quan mật thiết đến việc thay đổi tư thế như xoay cổ, cúi đầu, nằm lệch hoặc kê gối quá cao. Còn đối với tình trạng tụt huyết áp tư thế, người bệnh thường bị choáng váng khi đột ngột thay đổi tư thế cơ thể.
Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh đang tư vấn cho người bệnh.
Để nhận diện đúng nhất, người dân được khuyến cáo áp dụng nguyên tắc kinh điển F.A.C.T. Khi bệnh nhân có biểu hiện đau nhiều, khó nói hoặc yếu liệt, cần lập tức đưa đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115 để được xử trí. Việc cấp cứu kịp thời là yếu tố mang tính quyết định, bởi nếu bỏ lỡ thời gian vàng, người bệnh có thể phải gánh chịu những di chứng đột quỵ vô cùng nặng nề.
Khi đã đến viện, việc chẩn đoán và chụp chiếu sẽ dễ dàng phát hiện xem người bệnh có bị đột quỵ thoáng qua hay không. Bước đầu tiên để loại trừ các bệnh lý khác là chụp phim sọ não, bao gồm chụp CT hoặc cộng hưởng từ nhằm kiểm tra tình trạng tụ máu hay xuất huyết.
"Thực tế lâm sàng cho thấy có những bệnh nhân xuất hiện cơn đau rất giống thiếu máu não thoáng qua, nhưng khi thăm khám lại phát hiện ra các dấu hiệu của tăng huyết áp”, bác sĩ Mạnh cho hay.
Do vậy, mục đích cốt lõi của việc tầm soát là tìm ra nguyên nhân gây bệnh, có thể xuất phát từ não bộ, hệ thống mạch máu nuôi não hoặc từ tim. Điển hình như những trường hợp bệnh nhân tăng huyết áp kèm theo rung nhĩ, huyết khối có thể hình thành ngay trong buồng tim và di chuyển lên não gây tắc nghẽn, dẫn đến đột quỵ.
Ngay khi xác định được nguyên nhân, bác sĩ sẽ đưa ra các chỉ định điều trị kịp thời, bao gồm kê đơn thuốc chống đông máu hay thuốc điều chỉnh rối loạn lipid máu để chủ động phòng ngừa. Đối với các ca bệnh có nhiều yếu tố nghi ngờ, người bệnh sẽ tiếp tục được thực hiện các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu để truy tìm triệt để các bất thường trong cơ thể.
