Chỉ vài phút lơ là, mặt bếp đã đầy nước, vừa mất công lau dọn vừa có thể khiến ngọn lửa bị tắt nếu sử dụng bếp gas. Đặc biệt, những món như luộc mì, nấu cháo, luộc khoai hoặc nấu các loại thực phẩm giàu tinh bột thường rất dễ tạo bọt.
Có một mẹo đơn giản được nhiều người truyền tai nhau: đặt một chiếc đũa gỗ ngang miệng nồi khi nước đang sôi.
Vì sao nước đang sôi lại dễ trào ra ngoài?
Trước hết cần hiểu rằng nước tinh khiết khi đun sôi thường không tự nhiên tạo thành lớp bọt dày. Hiện tượng trào thường xảy ra rõ hơn khi trong nồi có thực phẩm chứa tinh bột, protein hoặc các chất tạo bọt.
Khi nhiệt độ tăng, nước tạo ra nhiều bong bóng hơi. Nếu trong nồi có tinh bột, protein hoặc các chất khác, chúng có thể làm lớp màng bao quanh bong bóng bền hơn. Các bong bóng vì thế dễ liên kết với nhau, tạo thành lớp bọt lớn và liên tục dâng lên phía trên.
Khi lửa vẫn để quá lớn, nhiệt cung cấp liên tục khiến quá trình này diễn ra mạnh hơn. Nếu nồi chứa quá nhiều nước hoặc thực phẩm, lớp bọt rất nhanh chạm đến miệng nồi rồi tràn ra ngoài.
Đó là lý do những món như mì, pasta, cháo, khoai hoặc một số loại đậu thường dễ gặp tình trạng này hơn so với việc chỉ đun một nồi nước thông thường.
Đặt đũa gỗ lên miệng nồi có tác dụng gì?
Khi đặt một chiếc đũa gỗ ngang qua miệng nồi, chiếc đũa có thể đóng vai trò như một vật cản đối với lớp bọt đang dâng lên.
Khi bọt chạm vào bề mặt tương đối khô của chiếc đũa, các bong bóng có thể bị phá vỡ hoặc mất ổn định. Điều này làm lớp bọt bị gián đoạn và giảm khả năng tiếp tục dâng nhanh qua miệng nồi.
Nói đơn giản, chiếc đũa không làm nước ngừng sôi, cũng không làm nhiệt độ của nước giảm đáng kể. Tác dụng chính của mẹo này là giúp phá bọt và làm chậm quá trình bọt tràn ra ngoài.
Đây cũng là lý do người ta thường dùng đũa gỗ thay vì một chiếc đũa kim loại. Gỗ có đặc tính cách nhiệt tốt hơn và bề mặt của đũa có thể tạo điều kiện khiến bọt mất ổn định khi tiếp xúc.
Tuy nhiên, hiệu quả của mẹo này có giới hạn. Nếu nồi quá đầy, lửa quá lớn hoặc thực phẩm tạo bọt quá mạnh, nước vẫn có thể trào dù đã đặt đũa.
Mẹo này đặc biệt hữu ích khi luộc mì, pasta hoặc nấu cháo
Chẳng hạn, khi luộc mì hoặc pasta, tinh bột từ thực phẩm hòa vào nước. Khi nước sôi mạnh, lớp bọt có thể nhanh chóng dâng lên. Nếu người nấu không để ý, bọt sẽ tràn qua thành nồi.
Tương tự, khi nấu cháo, các hạt gạo giải phóng tinh bột khiến nước dễ tạo thành lớp bọt đặc hơn. Nếu đậy kín nắp và để lửa lớn, cháo càng dễ sôi bùng rồi trào ra ngoài.
Đặt một chiếc đũa gỗ ngang miệng nồi có thể giúp hạn chế tình trạng này trong một khoảng thời gian. Tuy nhiên, người nấu vẫn nên quan sát và điều chỉnh nhiệt độ thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào chiếc đũa.
Có phải cứ đặt đũa gỗ là nước không thể trào?
Không. Đây là một điểm nhiều người dễ hiểu nhầm.
Chiếc đũa gỗ chỉ hỗ trợ hạn chế bọt trào, chứ không phải một “hàng rào” tuyệt đối. Nếu nhiệt độ quá cao, lượng nước quá nhiều hoặc nồi chứa nhiều nguyên liệu tạo bọt, lớp bọt vẫn có thể vượt qua chiếc đũa.
Thậm chí, nếu nấu một nồi quá đầy và người nấu bỏ đi, việc đặt đũa lên trên cũng không thể thay thế việc giảm lửa hoặc theo dõi nồi.
Cách an toàn và hiệu quả hơn là khi nước bắt đầu sôi mạnh, hãy hạ lửa xuống mức vừa phải. Với các món dễ tạo bọt, nên chừa một khoảng trống nhất định từ mặt nước đến miệng nồi để có không gian cho bọt dâng lên.
Nếu không cần thiết, cũng không nên đậy nắp kín trong giai đoạn nước đang sôi mạnh. Hơi nước và bọt bị giữ lại bên trong sẽ khiến nguy cơ trào tăng lên.
Vì sao không nên dùng đũa có sơn hoặc lớp phủ lạ?
Nếu áp dụng mẹo này, nên lựa chọn một chiếc đũa gỗ sạch, khô và không có lớp sơn hoặc lớp phủ đã bong tróc.
Đũa dùng để nấu nướng nên là loại được thiết kế phù hợp với việc tiếp xúc thực phẩm và nhiệt độ. Không nên lấy một chiếc đũa trang trí, đũa có lớp sơn không rõ thành phần hoặc chiếc đũa đã cũ, nứt, bong bề mặt để đặt lên nồi đang sôi.
Ngoài ra, chiếc đũa cần đủ dài và được đặt chắc chắn để tránh rơi vào nồi. Sau khi sử dụng, nên rửa sạch và để khô hoàn toàn, bởi dụng cụ bằng gỗ nếu thường xuyên bị ẩm có thể dễ phát sinh mùi hoặc nấm mốc.
Những cách khác giúp nồi không bị trào
Bên cạnh mẹo dùng đũa gỗ, một số thao tác đơn giản cũng giúp hạn chế nước sôi trào ra ngoài.
Đầu tiên là không đổ nước quá đầy nồi. Đây là nguyên nhân rất phổ biến khiến chỉ cần nước sôi mạnh một chút là bọt đã tràn qua thành.
Thứ hai, khi nước bắt đầu sôi, nên giảm nhiệt. Không phải món ăn nào cũng cần duy trì mức lửa lớn liên tục. Sau khi đạt đến trạng thái sôi, nhiều món có thể tiếp tục được nấu ở mức lửa vừa hoặc nhỏ.
Thứ ba, với món có nhiều bọt, nên vớt bọt khi cần thiết. Việc loại bỏ lớp bọt dư thừa vừa giúp món ăn sạch hơn về mặt cảm quan, vừa giảm lượng bọt có thể dâng lên.
Cuối cùng, hãy lựa chọn nồi có kích thước phù hợp. Một chiếc nồi quá nhỏ so với lượng nguyên liệu sẽ khiến không gian bên trong bị thu hẹp và dễ trào hơn.
Một mẹo nhỏ nhưng không thay thế việc điều chỉnh lửa
Đặt đũa gỗ lên miệng nồi khi nước đang sôi là một mẹo nhà bếp đơn giản, chủ yếu nhằm phá bọt và làm chậm quá trình bọt dâng lên, từ đó giảm nguy cơ nước trào ra ngoài.
Mẹo này có thể hữu ích khi luộc mì, pasta, nấu cháo hoặc những món dễ tạo bọt. Tuy nhiên, hiệu quả không phải lúc nào cũng tuyệt đối. Nếu muốn hạn chế trào nước tốt nhất, vẫn nên kết hợp nhiều cách: không đổ nồi quá đầy, theo dõi khi nước bắt đầu sôi, giảm lửa và tránh đậy kín nắp khi món đang sôi mạnh.
Đôi khi trong gian bếp, những mẹo rất nhỏ lại giúp công việc nấu nướng trở nên thuận tiện hơn. Một chiếc đũa gỗ tưởng chừng chỉ để gắp thức ăn nhưng trong tình huống phù hợp lại có thể trở thành “trợ thủ” giúp bạn bớt phải lau dọn mặt bếp sau mỗi lần nấu ăn.
