Từng là thứ quả rừng gắn với những buổi trưa hè của trẻ nhỏ ở vùng đồi núi, quả vú bò nay được nhiều người tìm mua vì hương thơm đặc trưng, vị chua nhẹ xen ngọt thanh. Loại quả có hình dáng lạ mắt này hiện xuất hiện trên chợ mạng với giá khoảng 95.000 đồng/kg, có địa chỉ còn rao bán cả cây giống để trồng tại nhà.
Quả vú bò có hình thuôn bầu, mập mạp, khi chín mang màu đỏ sẫm, mọc thành từng chùm trên những cành nhỏ. Cây thường xuất hiện ở nơi đất trống, ven đường, trảng cỏ hoặc khu vực có cây bụi ở miền Bắc Trung Bộ và Nam Trung Bộ.
Điều khiến vú bò được nhớ đến không chỉ nằm ở quả mà còn ở mùi hương của hoa. Vào khoảng tháng 5-6, cây ra những bông hoa có mùi thơm khá mạnh. Khi hoa tàn, những quả nhỏ bắt đầu hình thành. Quả thường mọc thành chùm, mỗi chùm có thể vài quả, lúc còn non màu nhạt, khi chín chuyển sang màu đỏ. Một số loại có quả dài chỉ nhỉnh hơn ngón tay út nhưng khi chín lại căng mọng, tạo nên màu sắc khá nổi bật giữa nền lá xanh.
Với những người từng ăn vú bò từ nhỏ, hương vị của loại quả này khá khó quên. Phần thịt quả không dày nhưng mọng nước, khi chín có vị chua chua, ngọt ngọt, thơm đặc trưng. Quả có thể ăn trực tiếp hoặc đem dầm với đá, đường; một số người còn dùng để ngâm, làm siro nhằm giữ lại hương vị lâu hơn.
Chính nét đặc biệt này khiến vú bò từ một thứ quả mọc tự nhiên dần trở thành món quà quê được tìm kiếm trên mạng. Những người từng biết đến loại quả này thường mua để tìm lại hương vị tuổi thơ, trong khi người chưa từng ăn lại tò mò bởi hình dáng và mùi thơm khác lạ.
Trước đây, muốn có vú bò, người dân thường phải tìm vào những khu đồi, bìa rừng hoặc nơi cây mọc tự nhiên để hái. Quả không được thu hái đại trà như các loại cây ăn trái phổ biến nên sản lượng phụ thuộc nhiều vào mùa vụ và số cây trong tự nhiên. Khi nhu cầu tăng, một số người bắt đầu thu hái rồi đưa lên các chợ mạng bán. Hiện có địa chỉ rao vú bò với giá khoảng 95.000 đồng/kg, mức giá có thể thay đổi tùy thời điểm, nguồn hàng và chất lượng quả.
Quả vú bò khá mềm, mọng nên khi vận chuyển đi xa dễ bị xây xát hoặc dập. Đây cũng là một trong những lý do khiến việc đưa loại quả rừng này đến tay người mua không đơn giản. Những quả còn nguyên, chín vừa thường được ưu tiên đóng gói và gửi đi để hạn chế hư hỏng.
Không chỉ bán quả, trên thị trường hiện đã xuất hiện cả cây giống vú bò. Đây là dấu hiệu cho thấy loại cây vốn quen với môi trường tự nhiên đang được một bộ phận người chơi cây và người yêu thích trái cây lạ quan tâm.
Vú bò vốn là cây bụi hoặc cây thân leo tùy loài, có khả năng sống trong điều kiện tự nhiên khá đa dạng. Một số dạng vú bò được ghi nhận là cây thấp, trong khi những loài khác có thể phát triển thành dây leo dài. Vì vậy, khi mua cây giống, người trồng cần xác định đúng loại và đặc điểm sinh trưởng thay vì chỉ dựa vào tên gọi địa phương.
Nếu trồng lấy quả, cây cần được chăm sóc trong điều kiện đất thoát nước tốt, có ánh sáng và không gian để tán phát triển. Cây giống có thể được trồng ở vườn nhà hoặc khu đất rộng, theo dõi quá trình sinh trưởng rồi tạo điều kiện cho cây ra hoa, đậu quả. Do đây vẫn là loại cây ăn quả rừng chưa được trồng phổ biến theo quy mô hàng hóa, thời gian cho quả, năng suất và khả năng thích nghi còn phụ thuộc khá nhiều vào giống cũng như điều kiện từng nơi.
Từ món quà nhỏ bé từng được trẻ em vùng quê hái ven đường, quả vú bò nay đã có thêm một đời sống mới trên chợ mạng. Màu quả bắt mắt, hoa thơm, vị chua ngọt lạ miệng cùng câu chuyện gắn với tuổi thơ khiến loại trái cây này ngày càng được nhiều người biết đến.
