Khi thức dậy, em bé thường có phản ứng như thế nào? Với nhiều bố mẹ, câu trả lời thường chỉ gói gọn trong một từ: khóc. Đa phần khi nghe tiếng khóc, mẹ mới biết con đã thức giấc.
Tuy nhiên, khi chăm sóc trẻ, bố mẹ sẽ nhận ra có những em bé thức dậy mà không quấy khóc. Bé có thể mút ngón tay, nhìn lên trần nhà, bập bẹ trò chuyện một mình, thậm chí mỉm cười với khoảng không trước mắt.
Thực tế, phản ứng của trẻ khi thức giấc có thể phần nào phản ánh trạng thái tinh thần và sức khỏe. Dưới đây là 5 điều bố mẹ nên biết để hiểu rõ hơn về những phản ứng khác nhau của trẻ khi thức dậy.
Trẻ sơ sinh khóc sau khi thức giấc thường báo hiệu nhu cầu cần được đáp ứng
Trẻ sơ sinh chưa biết nói, vì vậy tiếng khóc là cách bé thể hiện nhu cầu.
Đói bụng, tã ướt, quá nóng hoặc quá lạnh, đầy hơi hay cảm giác khó chịu đều có thể khiến bé khóc ngay khi thức dậy.
Một tình huống khác là bé tỉnh giấc vào cuối chu kỳ ngủ nhưng chưa ngủ đủ giấc, chưa thể tự ngủ lại và phải khóc để gọi người chăm sóc.
Vì vậy, khi trẻ sơ sinh thức dậy và khóc, bố mẹ nên kiểm tra các nhu cầu của bé trước.
Trẻ cười sau khi thức dậy rất đáng yêu, nhưng phần lớn là phản xạ tự nhiên
Nhiều bố mẹ cảm thấy yên lòng khi nhìn thấy con mỉm cười lúc vừa thức dậy. Tuy nhiên, trong một đến hai tháng đầu đời, phần lớn những nụ cười của trẻ sơ sinh là phản xạ sinh lý.
Bé có thể mỉm cười khi đang ngủ, sau khi bú hoặc lúc vừa thức giấc. Phản ứng này hầu như không liên quan trực tiếp đến cảm giác an toàn của trẻ.
Khi bé nhìn vào mắt người đối diện và mỉm cười đáp lại, thường bắt đầu xuất hiện vào khoảng 2 tháng tuổi.
Vì vậy, bé mỉm cười khi thức dậy là điều bình thường. Ngược lại, bố mẹ cũng không nên cho rằng một em bé không mỉm cười sau khi thức giấc là đang thiếu cảm giác an toàn.
Trẻ khóc nhiều hay cười nhiều phần lớn liên quan đến tính khí, không có tính khí tốt hay xấu
Tâm lý học phát triển thường chia tính khí của trẻ sơ sinh thành một số nhóm chính: dễ thích nghi (khoảng 40%), khó thích nghi (khoảng 10%), chậm thích nghi (khoảng 15%) và nhóm có đặc điểm pha trộn.
Trẻ thuộc nhóm dễ thích nghi thường có nhịp sinh hoạt tương đối đều đặn, dễ chăm sóc. Trong khi đó, trẻ khó thích nghi thường phản ứng mạnh hơn với các kích thích và có nhịp sinh học kém ổn định.
Vì vậy, việc trẻ thường khóc khi thức dậy có thể liên quan đến tính khí riêng, chứ không đồng nghĩa bố mẹ nuôi dạy con chưa tốt.
Điều quan trọng là không nên đánh giá tính khí của trẻ theo hướng tốt hay xấu, mà cần xem cách chăm sóc có phù hợp với đặc điểm của bé hay không. Trẻ khó thích nghi thường cần bố mẹ kiên nhẫn hơn và duy trì nề nếp ổn định.
Trẻ khóc khi thức dậy không đồng nghĩa với ngủ kém hay chậm phát triển
Hormone tăng trưởng chủ yếu được tiết ra trong giấc ngủ sâu, trong khi tình trạng thiếu ngủ kéo dài có thể liên quan đến những vấn đề về phát triển của trẻ.
Tuy nhiên, thỉnh thoảng thức giấc và khóc không đồng nghĩa với thiếu ngủ mạn tính. Việc bé khóc khi tỉnh giấc cũng không đủ để kết luận rằng trẻ chưa ngủ đủ giấc hay đang gặp vấn đề về giấc ngủ.
Điều bố mẹ cần quan tâm hơn là tình trạng kéo dài, chẳng hạn như trẻ thường xuyên thức giấc vào ban đêm, mệt mỏi vào ban ngày hoặc tốc độ tăng trưởng chậm lại.
Vì vậy, bố mẹ không nên quá lo lắng rằng sự phát triển của con bị ảnh hưởng chỉ vì một vài lần bé khóc khi thức dậy. Điều quan trọng là theo dõi giấc ngủ và sự phát triển của trẻ trong thời gian dài.
Lặng lẽ quan sát và chơi một mình là điều bình thường, nhưng không đồng nghĩa với việc trẻ thông minh hơn
Khi thức dậy, một số em bé không khóc mà lặng lẽ nhìn ra ngoài cửa sổ, ngắm trần nhà hoặc tự chơi một mình. Đây được gọi là trạng thái tỉnh táo yên tĩnh, khi trẻ có cơ hội quan sát và làm quen với thế giới xung quanh. Tuy nhiên, khoảng thời gian này thường không kéo dài lâu.
Trong lúc đó, trẻ có thể chú ý đến ánh sáng, bóng tối, lắng nghe âm thanh và cảm nhận những thay đổi của cơ thể sau khi thức giấc. Đây là một phần bình thường trong quá trình phát triển của trẻ sơ sinh.
Tuy nhiên, không có đủ cơ sở để khẳng định rằng trẻ thường xuyên lặng lẽ quan sát hay mơ màng sẽ thông minh hơn. Bố mẹ cũng không nên dựa vào biểu hiện này để đánh giá khả năng của con.
Điều cần lưu ý là nếu trẻ kéo dài tình trạng ít phản ứng với các kích thích bên ngoài, đặc biệt khi đi kèm với sự chậm lại hoặc mất đi những kỹ năng đã có, bố mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ nhi khoa để được đánh giá.
Trong quá trình chăm sóc con, bố mẹ có thể ghi nhớ ba điều sau:
Trước tiên, hãy tìm hiểu nhu cầu của trẻ khi con khóc
Bé có thể đang đói, cần thay tã, cảm thấy quá nóng hoặc quá lạnh, hay đang khó chịu trong người. Kiểm tra những nhu cầu cơ bản sẽ giúp bố mẹ hiểu và đáp ứng kịp thời tín hiệu của con.
Quan sát cả quá trình phát triển, đừng chỉ dựa vào một biểu hiện riêng lẻ
Thời gian ngủ, trạng thái tỉnh táo, khả năng ăn uống, tốc độ tăng trưởng và các mốc phát triển đều là những yếu tố cần được xem xét tổng thể.
Không có tính khí nào hoàn toàn tốt hay xấu
Mỗi em bé có cách phản ứng và thích nghi khác nhau. Vì vậy, bố mẹ nên tìm hiểu đặc điểm của con, kiên nhẫn đáp ứng nhu cầu và tạo môi trường phù hợp để trẻ phát triển.
