Sau khi chào đời, em bé chính thức bước vào một môi trường hoàn toàn mới. Từ đây, cơ thể phải nhanh chóng thích nghi với ánh sáng, âm thanh, nhiệt độ và nhịp sinh hoạt bên ngoài.
Với trẻ sơ sinh, điều quan trọng nhất sau khi chào đời vẫn là sức khỏe ổn định và sự phát triển phù hợp của não bộ cũng như các cơ quan trong cơ thể.
Dù chưa thể nói thành lời, trẻ sơ sinh vẫn liên tục gửi đi những tín hiệu thông qua tiếng khóc, cử động, giấc ngủ, khả năng bú và nhiều biểu hiện khác.
Nếu em bé chào đời khỏe mạnh, có những dấu hiệu phát triển thuận lợi, đó là niềm vui lớn đối với mỗi gia đình và cũng là một khởi đầu đáng mừng cho hành trình lớn lên của trẻ.
Có 3 điều kiện này khi chào đời, cho thấy trẻ sơ sinh sẽ lớn lên khỏe mạnh
Tiếng khóc to và rõ ràng
Khi em bé vừa chào đời, tiếng khóc thường là một trong những âm thanh đầu tiên mà người mẹ nghe thấy.
Sau khi tách khỏi nhau thai và dây rốn, trẻ phải bắt đầu tự thở và thích nghi với môi trường bên ngoài bụng mẹ. Việc trẻ khóc và thiết lập nhịp thở sau sinh là những dấu hiệu quan trọng để nhân viên y tế đánh giá tình trạng ban đầu của bé.
WHO hướng dẫn nhân viên y tế kiểm tra xem trẻ có khóc hoặc thở khi được lau khô và kích thích hay không, nếu trẻ không thở hoặc chỉ thở ngáp, cần được hỗ trợ hồi sức ngay.
Vì vậy, một em bé khóc rõ ràng và sau đó duy trì nhịp thở ổn định thường là tín hiệu đáng mừng.
Phản xạ có điều kiện thường xuyên
Ngay từ những ngày đầu đời, trẻ đã có một số phản xạ sơ sinh giúp cơ thể thích nghi và đáp ứng với môi trường xung quanh.
Chẳng hạn, khi được chạm vào vùng quanh miệng, trẻ có phản xạ tìm kiếm và bú, khi nghe tiếng động lớn hoặc có kích thích bất ngờ, trẻ có thể xuất hiện phản xạ giật mình. Một số phản xạ vận động nguyên thủy cũng xuất hiện trong giai đoạn đầu đời.
Những phản xạ này là một phần quan trọng trong quá trình đánh giá thần kinh của trẻ sơ sinh. Sự xuất hiện, mức độ và thời điểm mất đi của từng phản xạ cần được xem xét theo tuổi thai và độ tuổi của trẻ, thay vì chỉ dựa vào việc trẻ có “nhiều phản xạ” hay không.
Do đó, khi em bé có phản xạ bú, tìm kiếm, giật mình và vận động phù hợp, đây là một trong những dấu hiệu cho thấy hệ thần kinh đang đáp ứng với các kích thích bên ngoài.
Cân nặng khi sinh nằm trong khoảng phù hợp
Cân nặng lúc sinh cũng là một chỉ số quan trọng.
Theo WHO, trẻ có cân nặng lúc sinh dưới 2,5 kg được xếp vào nhóm nhẹ cân. Với trẻ sinh đủ tháng, khoảng 2,5 - 4 kg thường được sử dụng làm khoảng cân nặng sơ sinh bình thường.
Tuy nhiên, cân nặng không nên được xem xét riêng lẻ. Cùng một cân nặng nhưng nếu tuổi thai khác nhau, cách đánh giá cũng khác nhau. Nhân viên y tế thường kết hợp cân nặng với tuổi thai, chiều dài, vòng đầu và các chỉ số tăng trưởng khác để xác định trẻ có phát triển phù hợp hay không. WHO cũng sử dụng các biểu đồ tăng trưởng theo tuổi và giới để theo dõi sự phát triển của trẻ.
Vì vậy, em bé chào đời với cân nặng phù hợp, hô hấp ổn định, phản xạ đáp ứng tốt và không có dấu hiệu nguy hiểm là những tín hiệu đáng mừng.
Sức khỏe mới là món quà lớn nhất khi con chào đời
Nhiều bố mẹ mong con khi sinh ra phải bụ bẫm, trắng trẻo, ít khóc hoặc có ngoại hình thật đáng yêu. Nhưng trong những giờ đầu tiên, điều đáng quan tâm nhất vẫn là tình trạng sức khỏe của trẻ.
Em bé khỏe mạnh thường giúp bố mẹ bớt đi lo lắng trong những ngày đầu chăm con. Ngược lại, trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc có vấn đề về hô hấp, bú kém hay các dấu hiệu bất thường khác cần được theo dõi và chăm sóc y tế phù hợp. WHO lưu ý trẻ nhẹ cân có nguy cơ cao hơn đối với một số vấn đề như khó thở, khó bú, khó giữ thân nhiệt và nhiễm trùng.
Vì thế, thay vì quá chú ý đến việc con có bụ bẫm hay xinh xắn ngay khi chào đời, điều quan trọng hơn là em bé khỏe mạnh và được theo dõi, chăm sóc đúng cách.
Trẻ khóc nhiều sau sinh có đáng lo?
Nhiều người lớn thường cảm thấy xót khi nghe trẻ sơ sinh khóc liên tục và cho rằng em bé đang “khó tính” hoặc có vấn đề về cảm xúc.
Thực tế, tiếng khóc của trẻ sơ sinh ngay sau khi chào đời không nên được hiểu giống như cảm xúc của trẻ lớn. Đây trước hết là một phản ứng sinh lý khi trẻ bắt đầu thích nghi với môi trường bên ngoài tử cung.
Điều quan trọng không phải là trẻ khóc càng to càng khỏe, cũng không phải trẻ ít khóc là yếu. Nhân viên y tế sẽ đánh giá khả năng hô hấp và tình trạng tổng thể của trẻ. WHO hướng dẫn rằng nếu trẻ khóc hoặc thở tốt sau khi sinh, đó là một dấu hiệu tích cực; nếu trẻ không thở hoặc thở bất thường, cần nhanh chóng đánh giá và hỗ trợ.
Vì vậy, bố mẹ không cần quá lo lắng chỉ vì con khóc nhiều hay ít. Điều đáng quan tâm hơn là trẻ có thở đều, bú tốt, phản ứng phù hợp và không xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm hay không.
Một em bé sinh đủ tháng, có cân nặng phù hợp, hô hấp ổn định và đáp ứng tốt với các kích thích là những tín hiệu cho thấy con khỏe mạnh, hành trình trưởng thành sẽ thuận lợi hơn.
