“Tinh hoa” bị bỏ quên trong mâm cơm hiện đại
Trong nhiều năm, nội tạng động vật thường bị xếp vào nhóm thực phẩm “ăn cho biết”, thậm chí bị e ngại vì lo ngại cholesterol. Thế nhưng, khi nhìn lại dưới góc độ dinh dưỡng, bao tử heo không hề là phần phụ kém giá trị. Trái lại, đây là bộ phận giàu protein cấu trúc, chứa nhiều vi chất mà thịt nạc thông thường không có hoặc có với hàm lượng thấp hơn.
Bao tử là mô cơ trơn kết hợp mô liên kết, vì vậy hàm lượng collagen tự nhiên khá cao. Khi được hầm lâu, collagen dần chuyển thành gelatin, tạo độ sánh và vị ngọt dịu đặc trưng cho các món canh, súp. Chính đặc điểm này khiến bao tử heo từ lâu đã xuất hiện trong các món ăn bồi bổ cho người gầy yếu, mới ốm dậy hoặc cần phục hồi thể lực.
Điểm đáng nói là so với nhiều phần thịt khác, bao tử heo có giá khá “mềm”, dễ mua ở chợ truyền thống. Với cùng một khoản chi, người nội trợ có thể mang về một nguyên liệu vừa đủ ngon, vừa có giá trị dinh dưỡng cao, lại phù hợp với nhiều cách chế biến khác nhau.
Collagen, sắt và vitamin B12: Giá trị không chỉ nằm ở lời truyền miệng
Nhắc đến bao tử heo, nhiều người thường nghĩ ngay đến công dụng “đẹp da” hay “bổ huyết” theo kinh nghiệm dân gian. Thực tế, những nhận định này không hoàn toàn cảm tính.
Collagen trong bao tử khi vào cơ thể sẽ được phân giải thành các acid amin như glycine và proline – những “viên gạch” quan trọng để cơ thể tự tái tạo mô liên kết. Khi chế độ ăn cung cấp đủ các acid amin này, quá trình tổng hợp collagen nội sinh ở da, gân và sụn khớp diễn ra thuận lợi hơn. Đây là lý do vì sao những món hầm từ bao tử thường được xem là có lợi cho làn da và hệ vận động, nhất là với người lớn tuổi.
Bên cạnh đó, bao tử heo còn cung cấp sắt dạng heme – loại sắt dễ hấp thu hơn so với sắt từ thực vật. Sắt tham gia trực tiếp vào quá trình tạo hemoglobin, giúp máu vận chuyển oxy đến các mô. Khi thiếu sắt, cơ thể dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, da xanh xao, sức bền kém. Việc bổ sung thực phẩm giàu sắt từ động vật, trong đó có bao tử heo, có thể hỗ trợ cải thiện tình trạng này nếu được dùng hợp lý.
Vitamin B12 – vi chất thường chỉ có trong thực phẩm nguồn gốc động vật – cũng hiện diện trong bao tử heo. B12 đóng vai trò quan trọng trong việc tạo hồng cầu và duy trì hoạt động của hệ thần kinh. Sự kết hợp giữa sắt và B12 giúp giải thích vì sao bao tử heo thường được xem là thực phẩm “bổ huyết”, nhất là trong các bữa ăn truyền thống.
Liên hệ với sức khỏe hô hấp và tiêu hóa
Trong quan niệm Đông y, bao tử heo được cho là có tác dụng kiện tỳ vị, hỗ trợ phổi. Nếu diễn giải theo cách tiếp cận hiện đại, có thể hiểu rằng một hệ tiêu hóa khỏe mạnh và chế độ ăn giàu protein chất lượng cao sẽ góp phần nâng đỡ toàn trạng cơ thể, bao gồm cả hệ miễn dịch và hô hấp.
Gelatin hình thành từ collagen sau khi hầm có kết cấu mềm, dễ tiêu. Chất này có thể giúp làm dịu niêm mạc đường tiêu hóa, hỗ trợ quá trình hấp thu dinh dưỡng, nhất là ở người có hệ tiêu hóa yếu. Khi đường ruột hoạt động trơn tru, cơ thể tận dụng được tối đa protein và vi chất, từ đó gián tiếp cải thiện sức đề kháng.
Một số acid amin trong collagen, đặc biệt là glycine, còn được ghi nhận có vai trò điều hòa phản ứng viêm ở mức độ tế bào. Điều này không đồng nghĩa với việc bao tử heo là “thuốc bổ phổi”, nhưng trong bối cảnh cơ thể suy nhược hoặc sau bệnh, một món ăn giàu protein, dễ tiêu có thể hỗ trợ quá trình hồi phục, bao gồm cả chức năng hô hấp.
Ăn thế nào để lợi nhiều hơn hại?
Dù có nhiều giá trị dinh dưỡng, bao tử heo vẫn là nội tạng động vật, vì vậy cần được sử dụng có chừng mực. Hàm lượng cholesterol trong nội tạng cao hơn thịt nạc, nên người có rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tim mạch không nên ăn thường xuyên với lượng lớn.
Khâu sơ chế đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Bao tử cần được làm sạch kỹ, khử mùi và nấu chín hoàn toàn để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Các cách chế biến như hầm, nấu canh hoặc súp thường được đánh giá là “nhẹ bụng” hơn so với chiên xào nhiều dầu mỡ.
Với phụ nữ mang thai, người cao tuổi hoặc người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, nên ưu tiên lượng nhỏ và ăn kèm rau củ để cân bằng bữa ăn. Giá trị của bao tử heo chỉ thực sự phát huy khi nó nằm trong một chế độ ăn đa dạng, không lạm dụng bất kỳ thực phẩm nào.
Kết bài
Bao tử heo – bộ phận từng bị xem nhẹ – thực chất là một nguồn dinh dưỡng cô đọng, giàu collagen, sắt và vitamin B12. Khi được chế biến đúng cách và ăn với liều lượng hợp lý, đây không chỉ là món ăn dân dã dễ tìm mà còn có thể hỗ trợ làn da, quá trình tạo máu và thể trạng chung của cơ thể. Trong bối cảnh nhiều người chạy theo thực phẩm bổ sung đắt tiền, việc nhìn lại những nguyên liệu quen thuộc như bao tử heo đôi khi lại là lựa chọn kinh tế và thực tế hơn cho sức khỏe lâu dài.
