Một cặp vợ chồng đều tốt nghiệp từ những trường đại học danh tiếng, có công việc ổn định và thành đạt. Thế nhưng, con của họ lại gặp khó khăn trong giao tiếp, việc học cũng không như mong đợi dù đã tham gia nhiều lớp phụ đạo.
Câu chuyện khác về một người phụ nữ có điều kiện gia đình bình thường, chưa học hết trung học. Thế nhưng, con trai chị lại trúng tuyển vào trường Đại học danh tiếng, cuộc sống về sau thành đạt.
Từ hai hoàn cảnh đối lập ấy, có thể thấy rằng, những bố mẹ “mát tay” trong việc nuôi dạy con không nhất thiết phải là người có học vấn cao hay giỏi kèm con học. Điều quan trọng hơn nằm ở những phẩm chất rất giản dị nhưng sâu sắc trong cách đối xử với con và cuộc sống.
Theo chuyên gia giáo dục, những phẩm chất khiêm tốn, bình tĩnh và tích cực thường tạo nên một môi trường nuôi dưỡng lành mạnh, giúp trẻ phát triển trí tuệ, đồng thời xây dựng được lòng tự tin và giá trị bản thân từ bên trong.
Bố mẹ cho phép trẻ chơi đùa tự do trong vùng an toàn
Sự phát triển não bộ của trẻ gắn liền với những hoạt động tự nhiên và tự nguyện. Ngay từ tuần thứ 5 - 6 của thai kỳ, khi não bộ còn chưa hoàn thiện, thai nhi đã bắt đầu cử động trong bụng mẹ. Chính những chuyển động ấy là cách đầu tiên để trẻ “học” cảm nhận cơ thể mình, phản ứng với môi trường xung quanh và dần hình thành những kết nối ban đầu trong não bộ.
Sau khi chào đời, quá trình này càng trở nên rõ ràng hơn. Từ lật người, ngồi dậy, vịn đứng cho đến tập đi... đó đều là những kỹ năng được “dạy” theo cách trực tiếp. Trẻ quan sát, bắt chước, thử nghiệm và từng bước tự mình làm được. Trong suốt quá trình ấy, các kết nối thần kinh trong não được hình thành và phát triển.
Bố mẹ cho phép trẻ chơi đùa tự do trong vùng an toàn.
Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, người lớn vô tình làm gián đoạn quá trình học hỏi tự nhiên này. Khi trẻ đang dùng các ngón tay kẹp một tờ giấy, thực chất là đang rèn luyện sự khéo léo, người lớn lại vội ngăn lại vì nghĩ rằng con “nghịch”. Khi trẻ tò mò chạm, ấn hay thử nghiệm với các đồ vật xung quanh, không ít lần nhắc nhở “Không được!”.
Vì vậy, khi bố mẹ tạo điều kiện để trẻ được thử nghiệm và khám phá trong một giới hạn an toàn, đang từng bước hoàn thiện khả năng nhận thức và phát triển não bộ theo cách tự nhiên.
Hãy sẵn lòng chấp nhận việc nhà cửa "bừa bộn" một chút
Nhiều bà mẹ mong muốn giữ cho ngôi nhà sạch sẽ, gọn gàng và ngăn nắp. Điều đó hoàn toàn dễ hiểu. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của trẻ nhỏ, một không gian quá chỉnh chu đôi khi lại trở nên thiếu hấp dẫn, thậm chí có phần “nhàm chán”.
Trẻ học về thế giới thông qua việc trực tiếp trải nghiệm. Trẻ muốn chạm, thử, khám phá những gì xung quanh. Mỗi lần chạm vào một đồ vật, não bộ của trẻ lại bắt đầu “đặt câu hỏi”, vật này mềm hay cứng, có thể bóp được không, có phát ra âm thanh không? Chính những trải nghiệm tnày là nền tảng quan trọng cho sự phát triển nhận thức.
Những người mẹ tinh tế thường quan sát và đồng hành cùng sự tò mò của con. Nếu trẻ thích kéo, mẹ có thể chuẩn bị một sợi dây đơn giản để hử sức. Nếu trẻ thích gõ, có thể cho con những vật dụng an toàn để tạo âm thanh.
Hãy sẵn lòng chấp nhận việc nhà cửa hơi "bừa bộn" một chút.
Khi trẻ biết đi, hãy cho con được ra ngoài nhiều hơn. Cát ở công viên, những viên sỏi nhỏ, hay vũng nước sau cơn mưa.. đều là “lớp học tự nhiên” hữu ích. Đối với trẻ lớn hơn, những chuyến đi dã ngoại, leo núi hay cắm trại sẽ mang lại những ký ức đáng nhớ.
Ngôi nhà vẫn có thể gọn gàng, nhưng tuổi thơ thì không cần quá “hoàn hảo”. Đôi khi, chính những điều lộn xộn, những trải nghiệm tự do là nơi nuôi dưỡng tư duy và sự sáng tạo của trẻ lớn lên từng ngày.
Sự tôn trọng bắt đầu từ việc thay tã
Nhiều việc chăm sóc con như thay tã, lau mũi hay cho ăn thường được bố mẹ thực hiện theo thói quen hàng ngày. Tuy nhiên, điều quan trọng là cách bố mẹ tương tác với trẻ trong những khoảnh khắc ấy.
Dù trẻ chưa biết nói, bố mẹ vẫn có thể nhẹ nhàng thông báo: “Mẹ thay tã cho con nhé”, “Mẹ lau mũi cho con nhé”. Điều này giúp trẻ cảm nhận rằng mình được tôn trọng như một cá thể với cảm xúc riêng.
Việc nuôi dạy con giỏi ảnh hưởng phần lớn từ cách bố mẹ đối xử với con mỗi ngày.
Khi lớn lên trong sự tôn trọng, trẻ học được cách quan tâm, lắng nghe và cư xử tinh tế với người khác. Ngay cả khi cần từ chối, bố mẹ vẫn có thể làm theo cách nhẹ nhàng. Ví dụ, khi trẻ nghịch nước làm bẩn, thay vì quát mắng, có thể nói: “Chơi nước rất vui, nhưng mình thử chơi trong phòng tắm sau bữa tối nhé.” Nếu được thấu hiểu, trẻ sẽ dễ hợp tác hơn.
Thực tế, việc nuôi dạy con giỏi ảnh hưởng phần lớn từ cách bố mẹ đối xử với con mỗi ngày. Khi trẻ lớn lên trong môi trường lành mạnh, sẽ nuôi dưỡng sự tự lập, có trách nhiệm, hình thành tư duy tích cực và khả năng học hỏi tự nhiên.
