Bóng ma tại Lisbon và văn hóa đổ lỗi cho nạn nhân
Trận đấu lượt đi vòng play-off Champions League tại Estadio da Luz (Lisbon) đã bị gián đoạn vì những cáo buộc phân biệt chủng tộc. Sau khi ghi bàn và nhảy múa ăn mừng, Vinicius bị Gianluca Prestianni bên phía Benfica xúc phạm (gọi Vinicius là "con khỉ" theo lời kể của Kylian Mbappe).
Tuy nhiên, điều đáng buồn hơn hành vi phân biệt chủng tộc là phản ứng sau đó. Jose Mourinho, cựu HLV Real Madrid và hiện dẫn dắt Benfica, đã công khai đổ lỗi cho Vinicius. Ông cho rằng tiền đạo 25 tuổi "khiêu khích" đám đông và đối thủ bằng cách ăn mừng thiếu tôn trọng.
Đây là một ví dụ điển hình của văn hóa "đổ lỗi cho nạn nhân", khi người bị tấn công lại trở thành nguyên nhân của vấn đề. Benfica sau đó còn tuyên bố có một "chiến dịch bôi nhọ" nhắm vào cầu thủ của họ, thay vì nhìn nhận nghiêm túc về các cử chỉ phân biệt chủng tộc từ khán đài.
26 vụ việc và sự thù hận có hệ thống
Quy mô của sự thù ghét nhắm vào Vinicius là chưa từng có trong bóng đá hiện đại. Theo thống kê từ La Liga, xuất hiện tới 26 vụ việc phân biệt chủng tộc riêng biệt nhắm vào tiền đạo này tại 10 sân vận động khác nhau ở Tây Ban Nha kể từ tháng 10/2021.
Sự thù hận không chỉ dừng lại ở lời nói. Tháng 1/2023, một hình nộm mặc áo Vinicius bị treo cổ trên một cây cầu gần sân tập của Real Madrid. Đó là hành động mang tính đe dọa tính mạng trực tiếp từ nhóm cực đoan của Atletico Madrid. Ngoài ra còn có vụ việc đình đám tại sân Mestalla của Valencia vào tháng 5/2023, nơi hàng trăm CĐV đã mạt sát anh ngay từ khi xe buýt chưa lăn bánh.
Dù đã có những án phạt tù treo đầu tiên cho các CĐV Valencia, nhưng truyền thông địa phương và CLB này vẫn phản ứng một cách tiêu cực. Tờ Superdeporte thậm chí còn vẽ biếm họa Vinicius là Pinocchio (kẻ nói dối) ngay trên trang bìa, cáo buộc anh phóng đại sự việc.
Định kiến về "người da màu ngoan ngoãn"
Tại sao Vinicius lại là mục tiêu? Nhiều người, bao gồm cả các nhân vật quyền lực trong bóng đá Tây Ban Nha, biện minh rằng đó là do thái độ thi đấu của anh. Tuy nhiên, các chuyên gia chỉ ra rằng vấn đề nằm ở định kiến xã hội.
Nhà hoạt động Moha Gerehou nhận định trên The Athletic rằng xã hội chấp nhận những người da màu cư xử theo "chuẩn mực" của người da trắng. Nhưng khi Vinicius, một người da màu thành đạt, tự tin nhảy múa, dám lên tiếng chống lại sự bất công và không chịu cúi đầu, anh lập tức trở thành cái gai trong mắt những kẻ phân biệt chủng tộc. Việc dựa vào cái cớ "khiêu khích" của sao Real Madrid chỉ là tấm bình phong che đậy sự kỳ thị sâu sắc.
Vinicius Jr từng tuyên bố:
"Tôi không phải là nạn nhân của phân biệt chủng tộc. Tôi là kẻ trừng phạt những kẻ phân biệt chủng tộc."
Dù Real Madrid và các đồng đội đã bắt đầu thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ hơn, nhưng quy mô tấn công nhắm vào Vinicius cho thấy đây không phải là vấn đề của riêng một cá nhân. Đó là cuộc chiến chống lại một hệ thống định kiến trong bóng đá châu Âu, nơi mà niềm vui chơi bóng của một cầu thủ da màu vẫn có thể bị coi là "tội lỗi".
Nếu độc giả quan tâm đến Champions League, có thể tham khảo bài viết Lịch sử UEFA Champions League: Hào quang bất tận của bóng đá châu Âu.
