Hầu hết các bé dưới 1 tháng tuổi thường khóc ngay khi thức dậy. Có bé đói bụng và muốn được bú, có bé khó chịu vì tã ướt, cũng có bé chỉ đơn giản là cảm thấy bất an khi thức giấc mà chưa nhìn thấy bố mẹ bên cạnh. Với trẻ sơ sinh, tiếng khóc chính là cách quen thuộc để báo hiệu nhu cầu của mình.
Vì vậy, nhiều bố mẹ thường cho rằng trẻ thức dậy rồi khóc là chuyện hoàn toàn bình thường. Điều này đúng, nhưng không phải em bé nào cũng phản ứng giống nhau sau khi tỉnh giấc.
Có những em bé vừa tỉnh giấc đã bắt đầu quan sát xung quanh, chăm chú nhìn khuôn mặt bố mẹ, phát ra âm thanh, cử động tay chân hoặc tỏ ra thích thú trước những điều đang diễn ra. Những biểu hiện tưởng như nhỏ ấy cho thấy trẻ đang tích cực tiếp nhận và phản ứng với thế giới xung quanh.
Nếu bé thường xuyên có 5 hành vi này sau khi thức dậy, bố mẹ nên chú ý quan sát hơn, bởi đó là những biểu hiện đáng khích lệ trong quá trình trẻ khám phá môi trường và phát triển các kỹ năng đầu đời.
Những em bé thông minh thường thể hiện 5 hành vi này sau khi thức dậy
Lặng lẽ quan sát, tập trung nhìn vào một điểm nhất định
Nhiều bà mẹ khi thấy con nằm yên và trầm tư sau khi thức dậy thường cho rằng bé buồn chán hoặc cô đơn, nên vội vàng đến chơi, bế con lên và dỗ dành.
Thực tế, khi một em bé nằm yên, chăm chú nhìn vào món đồ trang trí treo trên tường, rèm cửa hoặc những vùng sáng tối trong một khoảng thời gian mà mắt gần như không rời khỏi đó, đây là một dấu hiệu cho thấy khả năng tập trung của bé đang phát triển.
Ở độ tuổi còn nhỏ, khả năng chủ động quan sát và tập trung vào môi trường xung quanh cho thấy trẻ đang tích cực khám phá thế giới, đồng thời tạo nền tảng cho khả năng quan sát và học tập sau này.
Tự mút tay mà không khóc, quấy và biết tự trấn an
Mút tay là một cách quan trọng để trẻ sơ sinh khám phá thế giới xung quanh, đồng thời cũng là một hình thức tự trấn an của trẻ.
Nếu sau khi thức dậy, bé không khóc mà tự mút tay, điều đó cho thấy bé đang có cảm giác an toàn, trạng thái cảm xúc tương đối ổn định và bước đầu biết tự điều chỉnh.
Vì vậy, việc trẻ dưới 6 tháng tuổi mút tay là một biểu hiện tự nhiên trong quá trình phát triển và khám phá của trẻ, không nhất thiết phải ép bé ngừng mút tay. Bố mẹ cần đảm bảo tay con sạch sẽ và để bé tự do khám phá.
Thức dậy tràn đầy năng lượng, đạp chân và vẫy tay
Một số em bé tràn đầy năng lượng ngay khi thức dậy. Bé nằm trên giường, liên tục đạp chân, vẫy tay và trông đặc biệt vui vẻ.
Đừng vội nghĩ đó chỉ là biểu hiện nghịch ngợm, bởi đây cũng là một cách trẻ chủ động khám phá cơ thể mình.
Việc đạp chân, vẫy tay giúp trẻ rèn luyện các kỹ năng vận động thô và cảm nhận sức mạnh của cơ thể. Qua đó, trẻ từng bước cải thiện khả năng phối hợp tay chân, kiểm soát cơ thể và tiếp nhận các kích thích giác quan.
Những em bé chủ động khám phá tứ chi thường có phản xạ nhạy bén và khả năng phát triển vận động tốt hơn.
Chủ động quan sát xung quanh và tò mò khám phá môi trường
Có một kiểu em bé khác, sau khi thức dậy không nằm nhìn một cách vô định hay chỉ mút ngón tay mà nhanh chóng quay đầu sang trái, sang phải, chăm chú quan sát môi trường xung quanh và những chuyển động của các thành viên trong gia đình.
Ngay cả những chi tiết nhỏ như rèm cửa lay động theo gió hay sự thay đổi của ánh sáng và bóng tối cũng có thể thu hút sự chú ý của bé.
Nếu em bé chủ động quan sát xung quanh, điều đó cho thấy thị giác đang phát triển, trẻ có sự tò mò và khả năng nhận thức đang từng bước phát triển.
Những em bé thích quan sát và khám phá từ nhỏ sẽ có nhiều cơ hội phát triển tư duy linh hoạt và khả năng nhận thức tốt hơn.
Ổn định về cảm xúc và biết tự kiểm soát những thay đổi cảm xúc nhỏ
Một số em bé dù thức dậy mà chưa có người ở bên cạnh cũng không hoảng sợ hay bật khóc.
Dù đôi lúc hơi khó chịu hoặc cáu kỉnh, bé vẫn có thể từ từ bình tĩnh lại, nằm yên và chờ người lớn.
Việc bé sơ sinh có khả năng tự xoa dịu cảm xúc cho thấy bé đang hình thành khả năng điều chỉnh cảm xúc, có cảm giác an toàn và trạng thái cảm xúc tương đối ổn định.
Những em bé có cảm xúc ổn định và cảm giác an toàn tốt thường dễ chăm sóc hơn, có nền tảng thuận lợi để phát triển khả năng thích nghi và trí tuệ cảm xúc sau này.
Vậy bố mẹ nên làm gì sau khi em bé thức dậy?
Thực tế, trẻ sơ sinh thường có hai trạng thái khác nhau sau khi thức dậy, và cách chăm sóc cũng cần phù hợp với từng trạng thái. Nếu can thiệp quá vội vàng, bố mẹ đôi khi lại vô tình làm gián đoạn khoảng thời gian bé đang tự quan sát và khám phá.
Nếu bé thức dậy và khóc: Đừng vội bế bé lên ngay!
Trước tiên, hãy nhẹ nhàng dỗ dành và nói chuyện với bé bằng giọng nhỏ nhẹ. Khi bé đã bình tĩnh hơn, bố mẹ hãy bế con lên, kiểm tra tã và cho bé bú nếu cần. Cách này giúp bé cảm thấy an toàn và tránh bị kích thích thêm cảm giác lo lắng, hoảng sợ.
Nếu bé thức dậy trong trạng thái yên lặng, tự quan sát và khám phá xung quanh: Hãy hạn chế làm phiền bé!
Nếu bé đang nằm yên, chăm chú nhìn ngắm mọi thứ xung quanh hoặc tự khám phá cơ thể mình, bố mẹ không cần vội can thiệp hay thu hút sự chú ý của con.
Khoảng 10 - 20 phút ngắn ngủi này là thời gian để trẻ tự quan sát, cảm nhận môi trường xung quanh và từng bước hình thành khả năng khám phá độc lập.
Bố mẹ nên ở bên cạnh quan sát, chuẩn bị sẵn sàng khi con cần được chăm sóc và chờ bé chủ động tương tác.
Dĩ nhiên, những biểu hiện nhỏ này chỉ mang tính tham khảo, không phải tiêu chuẩn để đánh giá sự phát triển hay trí thông minh của trẻ. Bố mẹ không cần cố gắng đối chiếu từng dấu hiệu với con rồi tự tạo áp lực cho mình. Mỗi em bé có nhịp phát triển và cách thể hiện khác nhau.
