Các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình vừa tiếp nhận và điều trị thành công cho một bé gái 7 tháng tuổi, mắc viêm não do virus viêm não Nhật Bản. Đáng nói, dấu hiệu ban đầu chỉ là cơn sốt cao, kèm co giật khiến nhiều người chủ quan, cho rằng đây chỉ là sốt co giật bình thường nên không chú ý.
Theo đó, trước khi đến viện trẻ ở trong tình trạng sốt cao, co giật toàn thân kéo dài khoảng 20 phút. Trên đường đến viện, trẻ vẫn tiếp tục co giật. Ngay khi tiếp nhận, ê-kíp cấp cứu đã nhanh chóng kiểm soát cơn co giật, bảo đảm hô hấp, tuần hoàn và theo dõi sát diễn biến.
Đồng thời, các bác sĩ tư vấn gia đình thực hiện chọc dịch não tủy để xác định căn nguyên. Do lo ngại về thủ thuật, gia đình ban đầu chưa đồng ý. Sau đó, các bác sĩ hội chẩn và nhận định, cơn co giật toàn thể kéo dài ở trẻ nhỏ không phù hợp với một trường hợp co giật do sốt đơn thuần.
BSCKII Phạm Công Khắc, Phó Giám đốc Trung tâm Nhi khoa đã trực tiếp thăm khám, thời điểm đó dù trẻ đã giảm sốt, ăn ngủ tương đối ổn định, bác sĩ vẫn đánh giá nguy cơ tổn thương hệ thần kinh trung ương. Theo ông, cơn co giật kéo dài cần được làm rõ nguyên nhân để loại trừ các bệnh lý nguy hiểm như viêm não hoặc viêm màng não. Sau khi được tư vấn, gia đình đã đồng ý thực hiện thủ thuật chọc dịch não tủy.
Trẻ sốt cao co giật tuyệt đối không chủ quan cho rằng đó chỉ là phản ứng sốt thông thường. Ảnh minh họa.
Kết quả xét nghiệm dịch não tủy cho thấy, số lượng bạch cầu tăng cao, gợi ý tình trạng viêm hệ thần kinh trung ương. Trẻ được chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não, ghi nhận tổn thương nhu mô não phù hợp với viêm não. Các xét nghiệm chuyên sâu sau đó xác định trẻ dương tính với virus viêm não Nhật Bản (JEV). Sau quá trình điều trị trẻ đã ổn định, được xuất viện và hẹn tái khám.
Bác sĩ Phạm Công Khắc cho biết, hiện nhiều phụ huynh vẫn còn tâm lý e ngại khi bác sĩ chỉ định chọc dịch não tủy. Trong những trường hợp nghi ngờ viêm não hoặc viêm màng não, chọc dịch não tủy là xét nghiệm có giá trị quyết định trong chẩn đoán. Khi được chỉ định đúng và thực hiện tại cơ sở chuyên khoa bởi đội ngũ có kinh nghiệm, đây là thủ thuật an toàn và mang lại lợi ích rất lớn cho người bệnh. “Thực tế chọc dịch não tủy không phải là điều đáng lo ngại, mà việc bỏ lỡ thời gian vàng để phát hiện và điều trị bệnh sẽ ảnh hưởng, gây nhiều biến chứng tới trẻ", bác sĩ nhấn mạnh.
Các bác sĩ khuyến cáo, khi trẻ sốt kèm một trong các biểu hiện như co giật kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần, li bì, khó đánh thức, bỏ bú, nôn nhiều, quấy khóc bất thường hoặc có dấu hiệu rối loạn ý thức, cha mẹ cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa nhi để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Theo các chuyên gia, viêm não Nhật Bản lây truyền qua đường máu do virus viêm não Nhật Bản gây nên. Virus viêm não Nhật Bản có trong các loài gia súc (như lợn, ngựa và chim) đây gọi là những vật chủ trung gian. Khi muỗi đốt các loài động vật có mang virus (vật chủ trung gian) sau đó đốt người sẽ truyền virus viêm não Nhật Bản sang người. Muỗi truyền viêm não Nhật Bản là muỗi Culex có thói quen hoạt động mạnh vào lúc chập tối. Loại muỗi này có mật độ cao ở vùng đồng bằng và trung du và là trung gian chủ yếu truyền bệnh viêm não Nhật Bản ở nước ta.
Bệnh có thể diễn ra quanh năm nhưng cao điểm từ tháng 5 đến tháng 8, bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp nhất ở trẻ em độ tuổi từ 2 đến 8 tuổi. Viêm não Nhật Bản được xem là một trong những bệnh nguy hiểm, có tỉ lệ qua đời và di chứng cao ở trẻ nhỏ (từ 25-35%). Những di chứng này khiến người bệnh giảm khả năng giao tiếp, giảm hoặc mất khả năng lao động, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.
Cách phòng tránh bệnh viêm não Nhật Bản hiệu quả nhất là tiêm vắc xin phòng bệnh. Vắc xin phòng bệnh viêm não Nhật Bản hiện nay đã được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng ở tất cả các tỉnh thành trên cả nước.
- Tiêm mũi 1 khi trẻ đủ 12 tháng;
- Mũi 2: 1-2 tuần sau mũi 1;
- Mũi 3: 1 năm sau mũi 2.
- Sau đó nhắc lại 3 – 5 năm một lần đến khi trẻ đủ 15 tuổi.
Ngoài ra, cần cho trẻ ăn uống hợp vệ sinh, nâng cao thể trạng, nằm màn tránh muỗi đốt, giữ vệ sinh môi trường nơi ở thông thoáng, sạch sẽ.
