Khái niệm Big Six Ngoại hạng Anh dù đang bị lung lay bởi sự sa sút của những cái tên như Tottenham hay Manchester United, nhưng nó vẫn tồn tại như một bức tường kính ngăn cách phần còn lại của giải đấu.
Trong gần một thập kỷ qua, việc các đội bóng nhỏ vươn lên top 6 không phải là hiếm, nhưng để duy trì vị thế đó lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Tại sao việc chen chân vào nhóm tinh hoa này lại khó khăn đến vậy, và đâu là cái bẫy chiến thuật khiến nhiều "ngựa ô" gục ngã ngay sau mùa giải thăng hoa?
1 - Công thức thành công
Hầu hết các đội bóng gây bất ngờ và đe dọa vị thế của nhóm Big Six đều có chung một công thức khi hoàn thiện lối chơi phòng ngự phản công. Họ không cần kiểm soát bóng nhiều (thường dưới 50%), nhưng lại cực kỳ sắc bén trong các pha chuyển đổi trạng thái và sở hữu hàng thủ kỷ luật.
Leicester City (2015-16), West Ham, Wolves hay gần đây là Nottingham Forest đều đã thăng tiến nhờ chiến thuật phản ứng này.
Để làm được điều đó, họ cần một huấn luyện viên giỏi tổ chức phòng ngự như Claudio Ranieri hay Nuno Espirito Santo, cùng những tiền đạo tốc độ như Jamie Vardy hay Jarrod Bowen.
Việc không phải thi đấu cúp châu Âu giúp họ duy trì thể lực sung mãn để tạo nên những cú nước rút thần kỳ. Tuy nhiên, vươn lên top 7 chỉ là bước khởi đầu dễ dàng nhất, phần khó khăn thực sự nằm ở phía sau.
2 - Cái bẫy chết người
Ngay sau mùa giải thành công, các "hiện tượng" lập tức đối mặt với hai vấn đề chí mạng. Thứ nhất, các đối thủ tại Ngoại hạng Anh sẽ không còn ngây thơ dâng cao nữa. Họ bắt đầu tôn trọng và nhường quyền kiểm soát bóng ngược lại. Đây là cú sốc cực lớn khi những đội bóng quen đá phản công bỗng nhiên bị buộc phải cầm bóng, áp đặt thế trận và phá vỡ các khối phòng ngự lùi sâu, điều họ vốn không giỏi.
Thứ hai là gánh nặng từ đấu trường châu Âu. Việc phải thi đấu thêm từ 6 đến 15 trận mỗi mùa với một đội hình mỏng manh khiến thể lực cầu thủ bị bào mòn nhanh chóng. Leicester City, Burnley hay West Ham đều từng trượt dài trên bảng xếp hạng ngay sau mùa giải giành vé dự cúp châu Âu.
Nottingham Forest là ví dụ điển hình nhất cho sự sụp đổ này: dù chi tới 180 triệu bảng, họ vẫn rơi vào cuộc chiến trụ hạng và thay tới 4 huấn luyện viên chỉ trong một mùa giải vì không thể thích nghi với áp lực kép.
3 - Ngoại lệ hiếm hoi mang tên Aston Villa
Giữa vô vàn thất bại, Aston Villa nổi lên như một hình mẫu duy nhất thành công trong việc chuyển đổi từ "kẻ thách thức" sang "ông lớn". Dưới bàn tay của Unai Emery, Villa đã thực hiện cú nhảy vọt về chiến thuật một cách ngoạn mục.
Từ lối chơi thận trọng ban đầu, họ dần chuyển sang kiểm soát bóng chủ động (tỷ lệ cầm bóng tăng từ 49.1% lên 52.8%) nhờ những bản hợp đồng chất lượng như Pau Torres và sự xuất sắc của thủ môn chơi chân giỏi Emiliano Martinez.
Sự thành công của Villa đến từ việc họ dám thay đổi triết lý đúng thời điểm và sở hữu một đội hình có chiều sâu đủ để đáp ứng yêu cầu khắt khe của HLV. Họ không chỉ lọt vào top 4 mà còn duy trì sự ổn định đáng kinh ngạc trong suốt 102 trận đấu gần nhất, bỏ xa cả Chelsea, MU và Tottenham.
Câu chuyện của Nottingham Forest hay những "ngựa ô" gãy cánh khác cho thấy sự khắc nghiệt của quá trình chuyển đổi. Để trụ lại nhóm đầu, các đội bóng buộc phải lột xác từ lối chơi phản công sang kiểm soát bóng áp đặt.
Nhưng đây là con dao hai lưỡi, nếu thay đổi quá nhanh mà không có nhân sự phù hợp, đội bóng sẽ mất phương hướng. Ngược lại, nếu không chịu thay đổi, họ sẽ bị bắt bài và tụt hậu.
Phá vỡ thế độc tôn Big Six không chỉ cần tiền bạc, mà cần một tầm nhìn chiến lược dài hạn, sự kiên nhẫn và một huấn luyện viên đủ tài năng để dẫn dắt đội bóng đi qua giai đoạn chuyển giao rủi ro này. Aston Villa đã làm được, nhưng với phần còn lại, bức trần kính ấy vẫn còn quá dày để có thể phá vỡ.
Nếu độc giả quan tâm đến Ngoại hạng Anh, có thể tham khảo bài viết Lịch sử Ngoại hạng Anh: Hành trình "lột xác" từ khủng hoảng thập niên 90 đến giải đấu hấp dẫn nhất hành tinh.
