Việc phủ xanh nhà ở ngày càng phổ biến, từ ban công chung cư đến sân vườn biệt thự. Thế nhưng, giữa hàng trăm lựa chọn, có những cái tên tưởng như vô hại lại tiềm ẩn rủi ro cho công trình. Điểm chung của chúng là rễ khỏe, sinh sản nhanh hoặc leo bám mạnh, dễ xâm lấn khi trồng sát nhà.
Những “kẻ xâm lấn” đội lốt cây cảnh hiền lành
Hoa tử đằng – mềm mại nhưng đủ sức làm nứt tường
Khi vào mùa nở rộ, tử đằng tạo thành những chùm hoa tím buông dài như thác nước. Vẻ lãng mạn ấy khiến nhiều người muốn trồng ngay trước cổng hoặc dọc tường rào. Tuy nhiên, dây leo của loại cây này phát triển rất mạnh, có khả năng luồn sâu vào các khe gạch và bám chặt vào bề mặt công trình.
Nếu giàn không đủ chắc hoặc không được cắt tỉa định kỳ, lực kéo của thân gỗ lâu năm có thể khiến tường cong, nứt hoặc lệch khỏi kết cấu ban đầu.
Hoa đăng tiêu (cây leo kèn) – rực rỡ nhưng rễ lan khắp nơi
Khi còn nằm trong chậu, cây khá dễ kiểm soát. Nhưng một khi được trồng trực tiếp xuống đất, hệ rễ sẽ lan rộng và phát triển nhanh chóng. Rễ có thể trồi lên từ khe xi măng, len dưới lớp gạch lát sân.
Khả năng lấn át của cây cũng đáng lưu ý. Sau vài năm, nếu không kiểm soát, nó có thể chiếm phần lớn diện tích vườn, làm suy yếu các loại cây khác.
Cỏ đuôi ngựa (mộc tặc) – thanh mảnh nhưng “cứng đầu”
Bề ngoài của mộc tặc khá gọn gàng, giống một bụi tre mini hiện đại. Tuy nhiên, rễ của nó có thể ăn sâu vài mét dưới đất. Ngay cả khi được chặn bằng gạch hoặc bồn bê tông, cây vẫn có thể tìm đường mọc lại.
Khi đã lan rộng, việc xử lý gần như đồng nghĩa với đào sâu toàn bộ khu vực trồng.
Bạc hà – thơm mát nhưng lan nhanh như cỏ dại
Bạc hà rất hữu ích trong nấu ăn và pha trà. Song nếu trồng trực tiếp xuống đất, bạn có thể sớm nhận ra tốc độ lan rộng của nó vượt ngoài dự tính. Nhổ hôm trước, vài hôm sau đã mọc trở lại.
Chỉ sau một mùa mưa, bạc hà có thể phủ kín cả mảng đất. Giải pháp an toàn là trồng trong chậu hoặc bồn kín đáy để giới hạn phạm vi phát triển.
Những loại cây có thể ảnh hưởng trực tiếp đến công trình
Tre – xanh mát nhưng rễ ngầm cực mạnh
Tre mang lại cảm giác riêng tư và tự nhiên. Tuy nhiên, hệ rễ ngầm của tre lan rất nhanh theo phương ngang. Nếu không có tấm chắn rễ chuyên dụng, măng có thể mọc ở những vị trí không mong muốn, thậm chí sát móng nhà hoặc dưới nền gạch.
Trồng tre sát công trình là lựa chọn cần cân nhắc kỹ về khoảng cách và biện pháp kiểm soát.
Cây me chua (oxalis) – nhỏ xinh nhưng sinh sản dày đặc
Oxalis thường được yêu thích vì hoa hồng nhạt và tán lá duyên dáng. Dù vậy, cây phát tán hạt và củ dưới đất rất mạnh. Sau vài năm, khu vườn có thể biến thành một “thảm hoa” khó kiểm soát.
Việc dọn sạch hoàn toàn không đơn giản, bởi củ nhỏ có thể sót lại và tiếp tục mọc.
Kim ngân hoa – hương thơm ngọt nhưng leo kín mọi khoảng trống
Kim ngân hoa có giá trị làm cảnh và dược liệu. Tuy nhiên, thân leo phát triển nhanh, dễ len vào khe tường, giàn phơi hoặc mái hiên. Nếu không cắt tỉa thường xuyên, cây có thể che kín ánh sáng và làm nghẹt không gian của các loại cây khác.
Làm sao để trồng cây mà không “đau ví”?
Không phải những loại cây kể trên hoàn toàn không nên trồng. Vấn đề nằm ở cách và vị trí trồng. Khi được kiểm soát tốt, chúng vẫn có thể trở thành điểm nhấn cho không gian sống.
Điều quan trọng là hiểu rõ đặc tính sinh trưởng trước khi đưa cây xuống đất. Với các loại có rễ mạnh hoặc lan nhanh, nên ưu tiên trồng trong chậu, bồn kín đáy hoặc lắp tấm chắn rễ chuyên dụng. Khoảng cách an toàn với tường, móng nhà và hệ thống thoát nước cần được tính toán ngay từ đầu.
Bên cạnh đó, việc cắt tỉa định kỳ không chỉ giúp giữ dáng cây mà còn hạn chế nguy cơ leo bám, xâm lấn. Một khu vườn bền vững không chỉ đẹp khi hoa nở rực rỡ, mà còn phải ổn định sau nhiều năm sử dụng.
Trồng cây vốn là để thư giãn và cải thiện chất lượng sống. Nhưng nếu chọn sai loại hoặc thiếu kế hoạch, niềm vui ban đầu có thể đổi bằng chi phí sửa chữa không mong muốn. Trước khi quyết định vì “đẹp quá”, hãy dành thời gian tìm hiểu kỹ đặc tính của cây. Một lựa chọn thận trọng hôm nay sẽ giúp bạn tránh được những khoản “đau ví” về sau.
