Tía tô xuất hiện quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày, từ bát canh, đĩa rau sống đến những bài thuốc dân gian giải cảm, làm ấm cơ thể. Gần đây uống nước lá tía tô được xem là một cách chăm sóc bảo vệ sức khoẻ. Thế nhưng, không phải ai cũng nên dùng loại lá này một cách thoải mái. Dưới đây là những trường hợp được khuyến cáo nên hạn chế hoặc tránh ăn tía tô để không vô tình gây hại cho sức khỏe.
1. Người bị cao huyết áp hoặc tim mạch
Tía tô có tính ấm, vị cay, giúp thúc đẩy lưu thông khí huyết và làm cơ thể nóng lên nhanh hơn. Với người khỏe mạnh, điều này có thể mang lại cảm giác dễ chịu, nhưng với người bị cao huyết áp, phản ứng này đôi khi không có lợi.
Khi sử dụng tía tô với lượng lớn hoặc thường xuyên, một số người có thể cảm thấy tim đập nhanh, nóng bừng mặt hoặc tăng huyết áp tạm thời. Điều này đặc biệt đáng lưu ý với người đang trong giai đoạn huyết áp chưa ổn định.
Nếu vẫn muốn dùng tía tô, nhóm này nên hạn chế liều lượng, không uống nước lá tía tô đặc hoặc dùng liên tục nhiều ngày. Việc kết hợp với chế độ ăn nhạt và theo dõi huyết áp thường xuyên là cần thiết.
2. Người có cơ địa nóng, dễ nổi mụn
Theo quan niệm dân gian và một số tài liệu y học cổ truyền, tía tô là thảo mộc mang tính nhiệt. Khi cơ thể đã sẵn trạng thái “nóng trong”, việc bổ sung thêm thực phẩm có tính ấm có thể làm tình trạng này trầm trọng hơn.
Người thường xuyên bị nhiệt miệng, táo bón, nổi mụn hoặc cảm giác bứt rứt, khô họng sau khi ăn đồ cay nóng có thể nhận thấy các triệu chứng tăng lên khi dùng tía tô nhiều.
Trong trường hợp này, nên ưu tiên các loại rau mát, thanh nhiệt để cân bằng lại cơ thể. Tía tô chỉ nên dùng với lượng nhỏ như gia vị, không nên coi là rau chính trong bữa ăn.
3. Người đang bị sốt cao hoặc viêm nhiễm nặng
Tía tô thường được dùng để hỗ trợ giải cảm, làm ra mồ hôi nhẹ trong các trường hợp cảm lạnh. Tuy nhiên, với người đang sốt cao do viêm nhiễm, việc làm tăng thân nhiệt có thể khiến tình trạng khó chịu hơn.
Khi cơ thể đang trong trạng thái viêm, cần ưu tiên hạ sốt, bù nước và nghỉ ngơi. Việc sử dụng thảo mộc có tính ấm như tía tô không phải lúc nào cũng phù hợp, đặc biệt khi chưa xác định rõ nguyên nhân gây sốt.
Tốt nhất, người bệnh nên tham khảo ý kiến của nhân viên y tế trước khi dùng các bài thuốc dân gian, tránh tự ý áp dụng khiến bệnh kéo dài hoặc diễn biến phức tạp.
4. Người bị rối loạn tiêu hóa, trào ngược dạ dày
Tía tô có mùi thơm và vị cay nhẹ, có thể kích thích tiết dịch vị. Với người có hệ tiêu hóa khỏe, điều này giúp ăn ngon miệng hơn. Nhưng với người bị trào ngược dạ dày, viêm loét hoặc dễ ợ nóng, tác động này lại không có lợi.
Sau khi ăn tía tô, một số người có thể cảm thấy nóng rát vùng thượng vị, đầy hơi hoặc buồn nôn. Những triệu chứng này có thể nặng hơn nếu ăn khi bụng đói hoặc dùng kèm đồ cay, chua.
Trong trường hợp có tiền sử bệnh dạ dày, nên hạn chế tía tô trong thực đơn hằng ngày và theo dõi phản ứng của cơ thể mỗi khi sử dụng.
5. Phụ nữ mang thai trong những tháng đầu
Dân gian thường nhắc đến tía tô như một loại lá có khả năng ảnh hưởng đến khí huyết. Dù chưa có nhiều nghiên cứu hiện đại khẳng định tác động tiêu cực rõ ràng, nhưng việc dùng quá nhiều trong giai đoạn thai kỳ vẫn được khuyến cáo nên thận trọng.
Những tháng đầu là thời điểm thai nhi đang hình thành và bám chắc vào tử cung. Việc sử dụng thảo mộc có tính kích thích mạnh, dù là tự nhiên, cũng có thể gây lo lắng không cần thiết.
Phụ nữ mang thai nếu muốn dùng tía tô nên trao đổi trước với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng, chỉ dùng với lượng nhỏ trong bữa ăn như một loại gia vị, không uống nước lá đậm đặc hay áp dụng bài thuốc truyền miệng.
6. Người đang dùng thuốc đặc trị
Tía tô có thể ảnh hưởng đến quá trình hấp thu hoặc chuyển hóa một số loại thuốc trong cơ thể, đặc biệt là thuốc điều trị huyết áp, thuốc an thần hoặc thuốc chống đông.
Việc kết hợp thảo mộc và thuốc tây không đúng cách đôi khi làm giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ tác dụng phụ. Dù là rau quen thuộc, tía tô vẫn chứa các hợp chất sinh học có thể tương tác với dược chất.
Người đang trong quá trình điều trị bệnh nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thường xuyên hoặc sử dụng tía tô dưới dạng nước uống, cao, hay bài thuốc gia truyền.
7. Trẻ nhỏ có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện
Trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới ba tuổi, có hệ tiêu hóa còn non nớt và nhạy cảm với các loại rau gia vị có mùi vị mạnh. Tía tô với tinh dầu và vị cay nhẹ có thể gây khó chịu cho dạ dày của trẻ.
Một số trẻ có thể xuất hiện tình trạng đầy bụng, tiêu chảy nhẹ hoặc quấy khóc sau khi ăn các món có nhiều tía tô. Điều này khiến việc bổ sung loại lá này vào bữa ăn của trẻ cần được cân nhắc kỹ.
Nếu muốn tập cho trẻ làm quen, chỉ nên dùng lượng rất nhỏ, thái mịn và trộn vào món ăn, đồng thời quan sát phản ứng của cơ thể trong những lần đầu.
