Bệnh thận mạn tính thường tiến triển âm thầm, đặc biệt ở giai đoạn đầu, nên nhiều người không nhận thấy dấu hiệu rõ ràng. Khi chức năng lọc của thận suy giảm, cơ thể có thể xuất hiện một số thay đổi liên quan đến cân bằng chất lỏng, khoáng chất và quá trình đào thải chất cặn.
Trong đó, đôi chân đôi khi có những biểu hiện khá dễ nhận biết nhưng lại thường bị bỏ qua.
1. Vết hằn tất lâu biến mất, giày dép càng về chiều càng chật
Nếu sau khi tháo tất, vùng quanh cổ chân vẫn còn hằn rõ trong thời gian dài hoặc bàn chân, mắt cá có xu hướng sưng hơn vào cuối ngày, đây có thể là dấu hiệu cơ thể đang giữ nước.
Khi chức năng thận suy giảm, khả năng cân bằng nước và muối trong cơ thể có thể bị ảnh hưởng. Trong một số trường hợp có tổn thương thận làm mất protein qua nước tiểu, lượng albumin trong máu giảm cũng có thể góp phần khiến dịch thoát ra mô và gây phù, thường dễ nhận thấy ở bàn chân, mắt cá chân.
Tuy nhiên, phù chân không phải dấu hiệu đặc hiệu của bệnh thận. Tình trạng này cũng có thể liên quan đến bệnh tim, gan, tĩnh mạch hoặc đơn giản là đứng, ngồi quá lâu. Vì vậy, nếu phù xuất hiện thường xuyên hoặc tăng dần, nên đi khám để tìm nguyên nhân.
2. Chuột rút bắp chân thường xuyên vào ban đêm
Một vài lần chuột rút sau khi vận động nhiều hoặc cơ thể mệt mỏi thường không đáng lo. Nhưng nếu tình trạng này lặp đi lặp lại, đặc biệt xảy ra nhiều vào ban đêm, không nên chỉ quy cho thiếu ngủ hay làm việc quá sức.
Thận tham gia vào việc duy trì cân bằng các chất điện giải và khoáng chất trong cơ thể. Khi chức năng thận suy giảm đáng kể, những rối loạn này có thể ảnh hưởng đến hoạt động của cơ và thần kinh, từ đó góp phần gây chuột rút hoặc co cơ.
Dù vậy, chuột rút còn có rất nhiều nguyên nhân khác như mất nước, vận động quá sức, một số loại thuốc hoặc rối loạn điện giải. Nếu chuột rút kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc đi kèm phù, mệt mỏi, thay đổi lượng nước tiểu, nên trao đổi với bác sĩ.
3. Chân bứt rứt, khó chịu khi nằm xuống
Cảm giác khó chịu ở chân, như muốn cử động liên tục, đặc biệt xuất hiện khi nghỉ ngơi hoặc nằm xuống vào ban đêm, có thể giống với biểu hiện của hội chứng chân không yên.
Một số người có bệnh thận mạn tính có thể gặp tình trạng này, nhưng đây không phải dấu hiệu chỉ riêng bệnh thận. Thiếu sắt, một số bệnh lý thần kinh và nhiều nguyên nhân khác cũng có thể liên quan.
Nếu cảm giác bứt rứt khiến bạn phải liên tục đứng dậy đi lại, khó ngủ hoặc xuất hiện thường xuyên, việc tìm nguyên nhân là cần thiết thay vì tự cho rằng đó chỉ là do mệt.
4. Da cẳng chân khô, ngứa dai dẳng
Ngứa kéo dài, đặc biệt khi không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng, cũng là biểu hiện cần chú ý ở người có nguy cơ mắc bệnh thận.
Ở bệnh thận mạn tính tiến triển, khả năng điều hòa khoáng chất và đào thải các chất chuyển hóa của cơ thể bị ảnh hưởng. Những thay đổi này có thể liên quan đến tình trạng ngứa ở một số người bệnh.
Nếu ngứa kéo dài nhiều tuần, ngứa dữ dội về đêm hoặc gãi đến trầy xước da nhưng vẫn không cải thiện, nên đi khám thay vì tự ý dùng thuốc. Các bệnh về da, dị ứng, gan, tuyến giáp và nhiều nguyên nhân khác cũng có thể gây ngứa tương tự.
5. Chân tê, lạnh hoặc vết thương lâu lành
Cảm giác tê lạnh ở bàn chân hoặc những vết thương nhỏ lâu lành không nên xem nhẹ, đặc biệt ở người mắc đái tháo đường hoặc tăng huyết áp.
Hai bệnh lý này đều có thể liên quan đến tổn thương thận và đồng thời gây ra những vấn đề về mạch máu, thần kinh hoặc khả năng lành thương. Vì vậy, khi chân thường xuyên tê, lạnh, giảm cảm giác hoặc một vết thương nhỏ không cải thiện, người bệnh nên được kiểm tra.
Đặc biệt, nếu những thay đổi ở chân xuất hiện cùng với nước tiểu nhiều bọt kéo dài, phù mắt cá chân, lượng nước tiểu thay đổi hoặc huyết áp tăng, việc kiểm tra chức năng thận càng đáng được lưu ý.
Đừng chờ đến khi có triệu chứng rõ ràng mới kiểm tra thận
Điều đáng lưu ý là 5 biểu hiện trên không thể dùng để tự chẩn đoán bệnh thận. Chúng có thể xuất hiện do rất nhiều nguyên nhân khác nhau và đôi khi hoàn toàn không liên quan đến thận.
Bệnh thận mạn tính lại có đặc điểm tiến triển âm thầm, vì vậy những người có nguy cơ cao như người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên chủ động kiểm tra định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Các xét nghiệm như creatinin máu, mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) và kiểm tra albumin/protein trong nước tiểu có thể giúp đánh giá chức năng thận tốt hơn nhiều so với việc chỉ quan sát các dấu hiệu bên ngoài.
Nếu chân có những thay đổi bất thường kéo dài, đặc biệt khi đi kèm các dấu hiệu liên quan đến nước tiểu hoặc phù, đừng tự kết luận là do mệt. Kiểm tra sớm sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân và có hướng xử lý phù hợp.
