Bố mẹ nào cũng mong con lớn lên thông minh, nhanh nhẹn. Tuy nhiên, có những biểu hiện tưởng như “thông minh” nhưng thực chất là bề ngoài, chưa phản ánh đúng năng lực thật của trẻ. Nếu không sớm nhận ra và điều chỉnh, điều này có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển lâu dài của con.
Một chuyên gia giáo dục đã chỉ ra rằng có những kiểu biểu hiện “thông minh chưa vững” ở trẻ. Hiểu đúng những dấu hiệu này sẽ giúp bố mẹ có cách đồng hành phù hợp, để con phát triển năng lực một cách thực chất và bền vững.
Cố tỏ ra khôn ngoan và lợi dụng người khác
Một số trẻ biết tìm cách lợi dụng người khác trong những việc nhỏ nhặt.
Ví dụ, khi chơi trò chơi với bạn bè, trẻ có thể lén lút gian lận. Hay khi chia đồ, trẻ tìm mọi cách để được phần nhiều hơn về mình.
Trẻ có thể nhận được một số lợi ích nhỏ trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài dễ mất đi sự tin tưởng của bạn bè và trở nên cô lập, bất lực.
Nghiên cứu tâm lý cho thấy, những người thích lợi dụng người khác thường thiếu tầm nhìn dài hạn và quan điểm toàn diện, chỉ tập trung vào lợi ích trước mắt mà bỏ qua sự phát triển trong tương lai.
Những đứa trẻ như vậy sẽ gặp khó khăn trong việc hòa nhập vào xã hội khi trưởng thành vì không biết cách hợp tác với người khác hoặc chia sẻ.
Chuyên gia gợi ý phương pháp giáo dục
Giáo dục trẻ hình thành các giá trị đúng đắn: Bố mẹ nên nói với con cái rằng lợi dụng người khác là hành vi không phù hợp và sẽ mang tiếng xấu. Trẻ cần hiểu rằng, nên đạt được thành công thực sự thông qua nỗ lực và sự cống hiến.
Hướng dẫn trẻ học cách chia sẻ: Khuyến khích trẻ chia sẻ đồ chơi, thức ăn,... với bạn bè để có thể trải nghiệm niềm vui và sự hài lòng khi được chia sẻ. Đồng thời, bố mẹ cũng nên làm gương bằng cách thể hiện đức tính chia sẻ trong cuộc sống hàng ngày.
Bồi dưỡng tinh thần hợp tác cho trẻ: Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động đồng đội, chẳng hạn như bóng đá và bóng rổ, để trẻ học được cách hợp tác với người khác và cùng nhau đạt được mục tiêu.
Biết nói mà không làm, phóng đại tài năng
Một số trẻ giỏi giao tiếp và có thể giải thích mọi thứ chi tiết, nhưng hiếm khi biến lời nói thành hành động.
Trẻ thích khoe khoang trước mặt người khác, phóng đại khả năng và thành tích. Ví dụ, trẻ nói rằng có thể đứng đầu lớp, nhưng trên thực tế, không hề nỗ lực tương xứng.
Kiểu nói suông mà không kèm hành động khiến trẻ hình thành thói quen trì hoãn, dần trở nên bốc đồng và không muốn làm mọi việc một cách thực tế.
Khi lớn lên, có thể trở thành những người biết nói mà không làm, khó đạt được thành công thực sự.
Chuyên gia gợi ý phương pháp giáo dục
Giúp trẻ hiểu tầm quan trọng của hành động: Bố mẹ có thể sử dụng những câu chuyện hoặc ví dụ thực tế để giúp trẻ hiểu rằng, thông qua hành động mới có thể đạt được mục tiêu.
Giúp trẻ lập kế hoạch: Khi trẻ đã có mục tiêu, bố mẹ giúp trẻ lập kế hoạch chi tiết và khuyến khích thực hiện theo kế hoạch đó.
Trong suốt quá trình này, trẻ cần được động viên và hỗ trợ kịp thời để kiên trì.
Rèn luyện tính tự giác cho trẻ: Tự giác là chìa khóa dẫn đến thành công. Bố mẹ có thể rèn luyện tính tự giác cho con thông qua các phương pháp như yêu cầu thức dậy, làm bài tập về nhà và đi ngủ đúng giờ mỗi ngày.
Thích khoe khoang và không tôn trọng người khác
Một số trẻ thích thể hiện và luôn muốn trở thành tâm điểm chú ý.
Trẻ thường xuyên ngắt lời giáo viên trong lớp, tranh nhau trả lời câu hỏi, trong các tình huống xã giao, thích khoe khoang điểm mạnh và thành tích của mình.
Mặc dù hành vi này có thể thu hút sự chú ý trong ngắn hạn, nhưng dễ làm phiền lòng người khác vì chưa học được cách tôn trọng.
Khi trưởng thành, trẻ dễ gặp nhiều khó khăn trong công việc và cuộc sống, vì không ai muốn hợp tác với người ích kỷ và kiêu ngạo.
Chuyên gia gợi ý phương pháp giáo dục
Tầm quan trọng của việc dạy trẻ tôn trọng người khác: Bố mẹ nên nói với con cái rằng mỗi người đều có điểm mạnh và điểm yếu riêng, và trẻ nên tôn trọng ý kiến , cảm xúc của người khác. Khi giao tiếp với người khác, hãy học cách lắng nghe và tránh ngắt lời.
Hướng dẫn trẻ thể hiện bản thân một cách phù hợp: Cho phép trẻ thể hiện tài năng trong những tình huống thích hợp, nhưng hãy chú ý đến cách thức và phương pháp, tránh phô trương quá mức.
Đồng thời, trẻ cần hiểu rằng tài năng thực sự không cần phải phô trương một cách cố ý.
Nuôi dưỡng lòng đồng cảm: Đồng cảm là khả năng hiểu và cảm nhận cảm xúc của người khác từ góc nhìn của họ.
Bố mẹ vun đắp lòng trắc ẩn cho con thông qua các trò chơi hoặc hoạt động, biết quan tâm và tôn trọng người khác.
Trốn tránh trách nhiệm và viện cớ
Một số trẻ không muốn nhận trách nhiệm sau khi phạm lỗi và thích tìm nhiều lý do khác nhau để biện minh cho hành động.
Ví dụ, nếu trẻ làm bài kiểm tra không tốt, thường đổ lỗi và trách nhiệm lên người khác.
Việc trốn tránh trách nhiệm dần tước đoạt cơ hội phát triển, bởi vì trẻ không sẵn lòng tìm kiếm nguyên nhân từ chính bản thân mình và do đó khó sửa chữa sai lầm.
Chuyên gia gợi ý phương pháp giáo dục
Giáo dục trẻ về tinh thần trách nhiệm: Bố mẹ nên dạy trẻ hiểu rằng mỗi người đều phải chịu trách nhiệm về hành động của mình. Phạm sai lầm không phải là điều tệ, nhưng quan trọng cần dũng cảm thừa nhận sai lầm và cố gắng sửa chữa.
Giúp trẻ phân tích vấn đề: Khi trẻ mắc lỗi, bố mẹ không nên vội vàng chỉ trích, hãy giúp trẻ phân tích nguyên nhân của vấn đề và hiểu mình đã sai ở đâu. Đồng thời, hướng dẫn trẻ suy nghĩ về cách tránh để những lỗi tương tự xảy ra lần nữa.
Đưa ra hình phạt thích đáng cho trẻ: Khi trẻ phạm lỗi, cần phải đưa ra hình phạt thích đáng để học cách trả giá cho hành vi. Tuy nhiên, hình phạt cần phải vừa phải và không quá khắc nghiệt để không làm tổn thương lòng tự trọng của trẻ.
Sự phát triển của trẻ là quá trình lâu dài, và bố mẹ nên chú ý đến hành vi và những thay đổi tâm lý của con.
Nếu nhận thấy con thể hiện kiểu "trí thông minh sai lệch" như đã đề cập ở trên, nên hướng dẫn và sửa chữa kịp thời để giúp con hình thành những giá trị và thói quen hành vi đúng đắn.
