Mùa hè là thời điểm cơ thể dễ rơi vào trạng thái nóng trong, mệt mỏi, nổi mụn, khó ngủ hoặc chán ăn do thời tiết oi bức kéo dài. Chính vì vậy, nhiều người bắt đầu tìm tới các loại thực phẩm có tính mát để giúp thanh nhiệt, giải độc và hỗ trợ cơ thể nhẹ nhõm hơn.
Ít ai ngờ rằng có những loại cây mọc dại ven đường, ngoài vườn hay bờ ruộng lại được xem như “thảo dược tự nhiên” rất tốt cho sức khỏe nếu dùng đúng cách. Trong dân gian, rau sam, ngải cứu và bồ công anh từ lâu đã được dùng vừa như món ăn vừa như vị thuốc quen thuộc.
Rau sam: Loại rau mọc dại nhưng giàu dinh dưỡng, giúp cơ thể mát hơn ngày nắng nóng
Rau sam là loại cây thân mọng nước, mọc bò sát mặt đất, thường xuất hiện nhiều vào mùa hè sau những cơn mưa. Trước đây, nhiều người chỉ xem rau sam là cỏ dại, nhưng hiện nay loại rau này ngày càng được quan tâm nhờ giá trị dinh dưỡng đáng chú ý.
Theo Đông y, rau sam có tính mát, vị chua nhẹ, giúp thanh nhiệt, hỗ trợ giải độc và làm dịu cơ thể trong thời tiết nóng bức. Dân gian thường dùng rau sam để nấu canh, luộc hoặc ăn kèm trong các bữa cơm mùa hè.
Không chỉ vậy, rau sam còn chứa nhiều vitamin A, vitamin C, khoáng chất và chất chống oxy hóa. Đặc biệt, đây là một trong số ít loại rau tự nhiên có chứa omega-3 thực vật.
Vào những ngày oi nóng, món canh rau sam nấu tôm hoặc rau sam luộc chấm tương được nhiều gia đình yêu thích vì vừa dễ ăn vừa tạo cảm giác nhẹ bụng.
Ngoài công dụng làm thực phẩm, dân gian còn dùng rau sam trong một số bài thuốc hỗ trợ giảm nóng trong, rôm sảy hoặc khó chịu do nhiệt.
Tuy nhiên, người có hệ tiêu hóa yếu hoặc thường xuyên lạnh bụng không nên ăn quá nhiều rau sam vì tính mát của loại rau này khá mạnh.
Ngải cứu: “Thần dược dân gian” vừa làm rau vừa giúp cơ thể dễ chịu
Nhắc đến ngải cứu, nhiều người thường nghĩ ngay tới món trứng ngải cứu hay gà tần quen thuộc. Dù có vị hơi đắng và mùi khá đặc trưng, nhưng đây lại là loại cây được sử dụng phổ biến trong Đông y từ hàng trăm năm nay.
Ngải cứu có tính ấm nhẹ, giúp lưu thông khí huyết, hỗ trợ tiêu hóa và giảm cảm giác mệt mỏi. Vào mùa hè, khi cơ thể dễ rơi vào trạng thái uể oải, ăn ngải cứu với lượng phù hợp có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn.
Nhiều người cho rằng mùa nóng chỉ nên dùng thực phẩm mát, nhưng thực tế cơ thể cũng cần duy trì sự cân bằng. Ngải cứu khi kết hợp đúng cách có thể hỗ trợ điều hòa cơ thể, đặc biệt với người hay lạnh bụng, ăn uống kém hoặc mất ngủ.
Ngoài ra, ngải cứu còn được dùng để nấu nước xông, chườm hoặc làm trà thảo mộc trong dân gian.
Món trứng ngải cứu không chỉ dễ làm mà còn được nhiều người xem là món ăn giúp bồi bổ nhẹ nhàng. Trong khi đó, gà hầm ngải cứu lại phù hợp cho người mới ốm dậy hoặc cơ thể suy nhược.
Dù có nhiều lợi ích, ngải cứu cũng không nên ăn quá thường xuyên với số lượng lớn. Phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền cần cẩn trọng khi sử dụng và nên tham khảo ý kiến chuyên gia nếu dùng lâu dài.
Bồ công anh: Loại cây được ví như “máy lọc tự nhiên” của cơ thể
Bồ công anh là loại cây quen thuộc trong dân gian, thường mọc ở vùng đất ẩm hoặc được trồng làm thảo dược. Những năm gần đây, bồ công anh ngày càng được nhiều người quan tâm vì được cho là có khả năng hỗ trợ thanh nhiệt và giải độc cơ thể.
Theo Đông y, bồ công anh có vị hơi đắng, tính mát, thường được dùng để hỗ trợ giảm nóng trong và giúp cơ thể nhẹ mệt hơn trong thời tiết oi bức.
Nhiều gia đình dùng lá bồ công anh để nấu canh, làm salad hoặc phơi khô pha trà uống hàng ngày. Trà bồ công anh có vị thanh nhẹ, được nhiều người yêu thích vào mùa hè.
Ngoài ra, loại cây này còn chứa nhiều vitamin và chất chống oxy hóa tự nhiên. Một số nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy bồ công anh có nhiều hợp chất thực vật có lợi cho cơ thể.
Trong dân gian, bồ công anh thường được dùng khi cơ thể nổi mụn nhọt, nóng gan hoặc cảm thấy bứt rứt do thời tiết nóng kéo dài.
Tuy nhiên, do có tính mát, người huyết áp thấp hoặc hay lạnh bụng cũng không nên lạm dụng quá mức.
Vì sao các loại rau “dân dã” lại được ưa chuộng vào mùa hè?
Mùa hè khiến cơ thể mất nước nhanh hơn, dễ nóng trong và mệt mỏi. Những loại rau có tính thanh mát, nhiều nước và giàu vitamin thường giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu hơn.
Điều đặc biệt là nhiều loại cây dân dã tưởng chừng bình thường lại chứa khá nhiều dưỡng chất tự nhiên, phù hợp với bữa ăn mùa nóng.
Không ít người hiện đại bắt đầu quay lại với các món ăn truyền thống như canh rau sam, trà bồ công anh hay trứng ngải cứu vì vừa gần gũi vừa tạo cảm giác nhẹ nhàng cho cơ thể.
Bên cạnh đó, việc sử dụng thực phẩm tự nhiên, ít chế biến cũng giúp bữa ăn mùa hè trở nên thanh đạm và dễ tiêu hóa hơn.
Ăn thảo dược dân gian thế nào để tốt cho sức khỏe?
Dù là thực phẩm tự nhiên, các loại rau thảo dược vẫn cần dùng đúng cách. Nhiều người nghĩ “rau lành nên ăn bao nhiêu cũng được”, nhưng thực tế lạm dụng có thể gây phản tác dụng.
Khi sử dụng rau sam, ngải cứu hoặc bồ công anh, nên lưu ý:
- Ăn với lượng vừa phải, không dùng liên tục quá nhiều ngày.
- Rửa sạch kỹ trước khi chế biến.
- Không tự ý dùng thay thuốc chữa bệnh.
- Người có bệnh nền hoặc phụ nữ mang thai nên hỏi ý kiến chuyên gia nếu dùng thường xuyên.
- Kết hợp đa dạng thực phẩm thay vì phụ thuộc vào một loại rau duy nhất.
Điều quan trọng nhất vẫn là duy trì chế độ ăn cân bằng, ngủ nghỉ hợp lý và uống đủ nước trong mùa hè.
Rau sam, ngải cứu và bồ công anh tuy là những loại cây dân dã nhưng từ lâu đã được nhiều người xem như “thảo dược tự nhiên” giúp cơ thể thanh nhiệt, nhẹ bụng và dễ chịu hơn trong mùa hè.
Dù không phải thần dược chữa bệnh, nhưng nếu sử dụng hợp lý, đây vẫn là những món ăn gần gũi, giàu giá trị dinh dưỡng và gắn liền với kinh nghiệm chăm sóc sức khỏe dân gian của người Việt.
