Mỗi khi năm học mới bắt đầu, không ít phụ huynh và giáo viên nhận thấy trẻ gặp khó khăn trong việc quay lại nhịp học. Nhiều em khó tập trung, ngồi học không yên, phản ứng chậm hơn và thường cảm thấy uể oải, thiếu hứng thú với việc học. Đến khi trẻ dần thích nghi trở lại thì kỳ kiểm tra đầu tiên cũng đã đến gần.
Một trong những nguyên nhân là trong kỳ nghỉ hè nhiều trẻ dành nhiều thời gian cho TV, điện thoại và các trò chơi điện tử. Việc thức khuya, ngủ dậy muộn và sinh hoạt thiếu điều độ khiến đồng hồ sinh học bị xáo trộn. Khi quay lại trường, trẻ dễ cảm thấy mệt mỏi, khó tập trung và thiếu động lực học tập.
Tuy nhiên, kỳ nghỉ không chỉ là thời gian để vui chơi mà còn là "giai đoạn vàng" giúp trẻ phát triển trí não và hình thành những thói quen tốt. Nếu bố mẹ biết đồng hành và khuyến khích con thực hiện 3 việc đơn giản, trẻ sẽ có nền tảng thể chất, tinh thần và khả năng tập trung tốt hơn, sẵn sàng bước vào năm học mới với tâm thế tự tin và hứng khởi.
Hãy khuyến khích con tập thể dục
Đại học Cambridge từng tiến hành một thí nghiệm, trong đó các nhà nghiên cứu cho một nhóm chuột chạy mỗi ngày, trong khi nhóm khác chỉ đi lại trong lồng. Sau một thời gian, các nhà nghiên cứu nhận thấy những con chuột chạy thường xuyên có mật độ tế bào thần kinh não cao và nhiều kết nối thần kinh hơn.
Tập thể dục là hoạt động "tăng cường trí não" tốn ít chi phí. Theo nghiên cứu, tập thể dục khiến cơ thể tiết ra BDNF (yếu tố dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc từ não), một chất được gọi là "phân bón cho não". BDNF thúc đẩy sự sống sót và phát triển của các tế bào thần kinh mới trong hồi hải mã, khu vực cốt lõi chịu trách nhiệm về trí nhớ và học tập. Đồng thời, tập thể dục làm tăng lưu lượng máu đến vỏ não trước trán, khu vực chịu trách nhiệm về sự tập trung, lập kế hoạch và kiểm soát xung động.
Trẻ em thường bận rộn với việc học hành và không có thời gian tập thể dục. Trong những ngày nghỉ, đừng để trẻ chỉ ngồi ở bàn học.
Một số hoạt động như chạy bộ, bơi lội, đạp xe, các môn thể thao dùng bóng, nhảy dây,... đều có ích cho việc phát triển trí não. Hãy cố gắng dành ít nhất 30 phút mỗi ngày để con vận động.
Chú trọng đến giấc ngủ đều đặn và chế độ ăn uống lành mạnh
Nghiên cứu của Harvard cho thấy rằng thói quen ngủ không đều đặn có thể làm gián đoạn chức năng bình thường của hồi hải mã, dẫn đến giảm hiệu quả mã hóa trí nhớ. Quan trọng hơn, trong giấc ngủ sâu vào ban đêm, dịch não tủy mới hoạt động như một tia nước áp lực cao, làm sạch não và loại bỏ các chất thải chuyển hóa tích tụ trong ngày.
Nếu giấc ngủ sâu không đủ, não bộ sẽ giống như một căn phòng chưa bao giờ được dọn dẹp, dần dần tích tụ rác thải, làm chậm phản xạ một cách tự nhiên.
Bên cạnh việc ngủ nghỉ thất thường, chế độ ăn uống của trẻ trong kỳ nghỉ cũng dễ bị xáo trộn. Nhiều em có xu hướng ăn nhiều bánh kẹo, đồ ăn nhanh, đồ chiên rán, trà sữa hay nước ngọt. Những thực phẩm này dễ khiến đường huyết tăng rồi giảm nhanh, làm trẻ dễ mệt mỏi, cáu gắt, khó tập trung và nhanh buồn ngủ.
Trong khi đó, não bộ cần được cung cấp năng lượng một cách ổn định để hoạt động hiệu quả. Vì vậy, điều quan trọng không phải ăn thật nhiều, mà là lựa chọn những thực phẩm lành mạnh và duy trì chế độ ăn cân đối.
Mặc dù không cần dậy sớm như những ngày đi học, bố mẹ vẫn nên giúp con duy trì giờ giấc sinh hoạt tương đối ổn định. Trẻ nên đi ngủ trước khoảng 10 giờ tối, thức dậy trước 8 giờ sáng và có thể ngủ trưa khoảng 20 - 30 phút. Đồng hồ sinh học đều đặn sẽ giúp não bộ được nghỉ ngơi đầy đủ, từ đó trẻ tỉnh táo và tiếp thu tốt hơn khi năm học mới bắt đầu.
Bên cạnh đó, các chuyên gia dinh dưỡng cũng khuyến khích bố mẹ áp dụng nguyên tắc "thêm 3, bớt 3" trong bữa ăn hàng ngày của trẻ.
Ba điều nên tăng cường gồm:
- Bổ sung thực phẩm giàu protein như trứng, cá, thịt nạc, sữa và các loại đậu để hỗ trợ sự phát triển của não bộ.
- Ưu tiên carbohydrate hấp thu chậm từ gạo lứt, yến mạch, khoai, ngô hay ngũ cốc nguyên hạt để cung cấp năng lượng bền vững.
- Cho trẻ ăn nhiều rau xanh và trái cây tươi, giúp bổ sung vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa có lợi cho tế bào não.
Ngược lại, bố mẹ nên hạn chế ba nhóm thực phẩm và thói quen sau:
- Đồ ăn, thức uống chứa nhiều đường tinh luyện như nước ngọt, bánh kẹo và trà sữa.
- Các món chiên rán, nhiều dầu mỡ hoặc đồ ăn nhanh.
- Để trẻ nhịn đói quá lâu hoặc bỏ bữa, đặc biệt là bữa sáng.
Đọc nhiều sách
Nếu như việc tập thể dục và ngủ đủ giấc giống như việc bảo trì phần cứng của não bộ, thì đọc sách giống như việc cài đặt và nâng cấp hệ thống phần mềm của não bộ.
Việc đọc sách tác động tinh tế đến quá trình tư duy của trẻ. Khi đọc, não bộ đồng thời huy động hơn chục vùng não, bao gồm nhận diện hình ảnh, mã hóa ngôn ngữ, trích xuất ngữ nghĩa, liên kết ngữ cảnh, suy luận logic và xây dựng trí tưởng tượng.
Trẻ em đọc sách thường xuyên phát triển thể chai (cầu nối giữa bán cầu não trái và phải) dày hơn và phát triển hơn, dẫn đến việc truyền tải thông tin giữa các vùng não hiệu quả hơn và tốc độ học tập kiến thức mới nhanh hơn một cách tự nhiên.
Việc đọc sách cũng nuôi dưỡng cho các môn học. Trẻ em đọc nhiều có vốn từ vựng phong phú và khả năng cảm thụ ngôn ngữ tốt, dễ dàng đạt điểm cao trong môn đọc và rèn luyện viết.
Hãy dành từ 1 đến 2 giờ mỗi ngày để đọc sách cùng con, biến việc đọc sách trở thành một phần tự nhiên của cuộc sống gia đình.
Tập thể dục, ngủ đủ giấc, chế độ ăn uống lành mạnh và đọc sách tạo thành "tam giác sắt" để nuôi dưỡng một bộ não thông minh. Ba yếu tố này bổ sung cho nhau và không thể thiếu.
