Có những đứa trẻ khi còn nhỏ không quá nổi bật, thậm chí học hành hay tài năng cũng bình thường. Thế nhưng, khi lớn lên, các em trở nên chững chạc, suy nghĩ thấu đáo, làm chủ cảm xúc và kiểm soát hành vi tốt hơn.
Theo nhiều chuyên gia, sự khác biệt này thường bắt nguồn từ môi trường gia đình và cách bố mẹ nuôi dạy con. Trong đó, có hai kiểu gia đình đặc biệt dễ nuôi dưỡng những đứa trẻ phát triển vững vàng và thành công về sau.
Gia đình có môi trường đọc sách tốt
Mỗi người chỉ có một cuộc đời để sống, nhưng qua những trang sách, trẻ có cơ hội bước vào hàng nghìn cuộc đời khác nhau. Mỗi cuốn sách giống như cánh cửa mở ra những vùng đất mới, những trải nghiệm mới và những cách suy nghĩ khác nhau về cuộc sống.
Khi đọc truyện, trẻ được đồng hành cùng các nhân vật, cảm nhận niềm vui, nỗi buồn và những thử thách mà họ trải qua. Khi đọc tiểu sử hay những câu chuyện có thật, trẻ học được cách người khác đối mặt với khó khăn, đưa ra quyết định và kiên trì theo đuổi mục tiêu. Mỗi cuốn sách vì thế đều góp thêm cho trẻ một góc nhìn mới về thế giới.
Càng đọc nhiều, trẻ càng tích lũy được nhiều trải nghiệm gián tiếp và hình thành vốn tư duy phong phú. Khi gặp một vấn đề, trẻ sẽ biết cân nhắc nhiều khả năng khác nhau, linh hoạt tìm kiếm giải pháp và không dễ dàng bỏ cuộc khi gặp trở ngại.
Chị A Liên kể về một kỷ niệm mình khi học lớp 1. Trong một giờ mỹ thuật, cô giáo yêu cầu cả lớp vẽ "thành phố tương lai". Nhiều bạn vẽ những tòa nhà chọc trời, tàu vũ trụ hay ô tô bay. Riêng chị lúc này lại vẽ một thành phố với những ngôi nhà trên cây, nối với nhau bằng cầu dây và cầu trượt, bên dưới là những khu vườn xanh và ao nước.
Người mẹ tò mò về ý tưởng ấy, hỏi con lấy cảm hứng từ đâu. Cô bé cười và kể rằng vài ngày trước vừa đọc một cuốn sách tranh nói về một bộ lạc sống trên cây, mọi người di chuyển bằng những cây cầu dây nên không cần dùng ô tô. Con thấy cách sống đó rất thú vị và tưởng tượng ra một thành phố của riêng mình.
Một cuốn sách tranh tưởng chừng đơn giản đã gieo vào tâm trí trẻ hạt giống sáng tạo, phát triển cả một thế giới tưởng tượng đầy màu sắc.
Đọc sách có thể không giúp trẻ đạt điểm cao ngay lập tức hay trở thành học sinh xuất sắc chỉ sau một đêm. Nhưng điều sách mang lại là một "kho dự trữ tư duy" quý giá. Mỗi câu chuyện, nhân vật và trải nghiệm được tích lũy sẽ trở thành nguồn cảm hứng để trẻ suy nghĩ linh hoạt hơn trong tương lai.
Mỗi cuốn sách giống như cánh cửa mở ra những vùng đất mới, những trải nghiệm mới và những cách suy nghĩ khác nhau về cuộc sống.
Gia đình cùng nhau học hỏi những điều mới
Trẻ em học từ cách bố mẹ sống mỗi ngày. Với trẻ, hành động có sức ảnh hưởng mạnh mẽ hơn lời nói. Nếu bố mẹ mong con chăm chỉ học tập nhưng bản thân lười biếng học hỏi, những lời khuyên ấy sẽ khó tạo nên sự thay đổi.
Ngay từ khi còn nhỏ, bố mẹ chính là tấm gương đầu tiên để con quan sát và noi theo. Những điều trẻ nhìny, nghe thấy và trải nghiệm trong gia đình sẽ dần hình thành nên cách trẻ nhìn nhận thế giới và thái độ đối với cuộc sống.
Nếu trẻ lớn lên trong môi trường có bố mẹ ham học hỏi và biết hoàn thiện bản thân, trẻ sẽ hiểu rằng học tập là hành trình kéo dài suốt cuộc đời, chứ không phải nhiệm vụ diễn ra trên ghế nhà trường.
Một người mẹ kể rằng, chị từng có khoảng thời gian ở nhà chăm sóc con. Dù vậy, chị chưa bao giờ từ bỏ việc học. Chị học thêm các chứng chỉ chuyên môn, tìm hiểu cách chỉnh sửa video, thiết kế hình ảnh. Khi trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng phổ biến, chị lại tiếp tục học cách ứng dụng AI để hỗ trợ công việc, từ làm video đến tạo những bức tranh minh họa.
Việc lớn lên trong một gia đình luôn học hỏi sẽ giúp trẻ tin rằng bản thân có thể tiến bộ mỗi ngày.
Có lần, sau khi thấy chị tạo một bộ biểu tượng cảm xúc bằng AI, con tò mò hỏi: "Mẹ ơi, sao mẹ lớn rồi mà vẫn còn học?"
Người mỉm cười và trả lời: "Vì học tập không kết thúc khi mình tốt nghiệp. Thế giới luôn thay đổi, nên nếu muốn theo kịp cuộc sống, chúng ta cũng cần tiếp tục học hỏi mỗi ngày."
Chính tư duy phát triển này sẽ giúp trẻ kiên trì, linh hoạt và vững vàng trước những thay đổi của cuộc sống.
Đọc sách giúp trẻ mở rộng tầm nhìn và khám phá một thế giới rộng lớn hơn. Trong khi đó, việc lớn lên trong một gia đình luôn học hỏi sẽ giúp trẻ tin rằng bản thân có thể tiến bộ mỗi ngày. Khi hội tụ đủ cả hai nền tảng ấy, trẻ có thể không phải là người nổi bật nhất ngay từ những năm đầu đời, nhưng sẽ có nhiều cơ hội phát triển bền vững và đi xa trên hành trình trưởng thành.
