Chung kết Champions League là nơi những khoảnh khắc vĩ đại nhất của bóng đá cấp câu lạc bộ được sinh ra. Với cuộc đối đầu vào thứ Bảy (30/5) giữa Arsenal và đương kim vô địch Paris Saint-Germain đang đến gần, đây là thời điểm hoàn hảo để chúng ta cùng nhìn lại những cá nhân đã tạo nên lịch sử. Dưới đây là bảng xếp hạng 10 màn trình diễn cá nhân ấn tượng nhất do cây viết Alex Bysouth của BBC Sport liệt kê. Đó là sự hội tụ của những bàn thắng muộn màng, kỹ năng chơi bóng siêu hạng và bản lĩnh vững vàng ở những thời khắc quyết định.
10. Paul Lambert (Borussia Dortmund vs Juventus, 1997) - "Kẻ bắt chết Zizou"
Zinedine Zidane luôn được xem là thành viên hoàng gia của Champions League, cả trên cương vị cầu thủ lẫn huấn luyện viên. Thế nhưng, có một trận chung kết — và cụ thể là một cầu thủ — luôn in đậm trong tâm trí huyền thoại người Pháp. "Ôi Chúa ơi, trận đấu đó!" Zidane đã thốt lên như vậy với Paul Lambert khi hai người gặp lại nhau nhiều năm sau.
Paul Lambert gia nhập Borussia Dortmund theo dạng chuyển nhượng tự do vào năm 1996. Cùng mùa hè năm đó, ngôi sao người Bồ Đào Nha Paulo Sousa cũng cập bến đội bóng vùng Ruhr ngay sau khi vừa giành chức vô địch Champions League cùng Juventus. Tuy nhiên, chính tiền vệ người Scotland mới là người ghi danh vào ngôi đền huyền thoại của sân Westfalenstadion.
Sau khi Dortmund vượt qua Manchester United ở bán kết để thiết lập cuộc chạm trán với Juventus tại Munich năm 1997, Lambert được giao một nhiệm vụ vô cùng khó khăn: theo kèm 1-1 với một nhạc trưởng đang trên đà trở thành cầu thủ xuất sắc nhất thế giới.
"Vấn đề của Zidane là cậu ấy luôn di chuyển thoát khỏi tầm mắt của bạn. Cậu ấy thường lùi xa khỏi bóng, gần như đang dụ dỗ bạn. Nhưng quả bóng không phải là mối nguy hiểm, hiểm họa chính là cậu ấy," Lambert từng chia sẻ với tờ Guardian. "Zidane thực sự đã vài lần khiến tôi ngã chổng vó vì cậu ấy quá xuất chúng. Nhưng cậu ấy đâu thể bốc hơi được, đúng không?"
Dù lời kể có phần khiêm tốn, sự thật là Lambert đã không cho Zidane một centimet không gian nào để thở. Đó chính là nền tảng vững chắc giúp Dortmund kiến tạo nên chiến thắng lịch sử 3-1 trước nhà đương kim vô địch. Các quan chức của Juventus đã ấn tượng đến mức họ đề nghị mua anh ngay mùa hè năm đó. Lambert sau này cũng chia sẻ với BBC Scotland rằng cựu tiền vệ Juventus, Antonio Conte, đã phải thú nhận với anh: "Cậu thực sự không thể tin nổi."
9. Rodri (Manchester City vs Inter Milan, 2023) - Hành trình chuộc lỗi vĩ đại
Trong một kịch bản tưởng chừng như là ví dụ kinh điển cho việc Pep Guardiola suy nghĩ quá nhiều ở một trận chung kết, trụ cột tuyến giữa của Manchester City là Rodri đã bị cất trên băng ghế dự bị trong thất bại cay đắng trước Chelsea tại chung kết Champions League 2021.
Hai năm sau, tiền vệ người Tây Ban Nha trở lại mạnh mẽ và sắm vai nhân vật trung tâm khi Man City không chỉ lần đầu tiên chinh phục đỉnh cao bóng đá châu Âu mà còn hoàn tất cú Ăn ba vĩ đại.
Đối đầu với Inter Milan tại Istanbul, Rodri đích thực là một hiện tượng ở trung tâm hàng tiền vệ City — bên cạnh một John Stones chơi bùng nổ khi Pep vẫn không thể cưỡng lại việc điều chỉnh chiến thuật. Chàng tiền vệ người Tây Ban Nha đã tự mình ghi một bàn thắng định đoạt trận đấu vô cùng đẹp mắt.
"Thật nhiều cảm xúc. Một giấc mơ đã trở thành hiện thực," Rodri chia sẻ nghẹn ngào trước khi lỡ thốt ra một câu chửi thề trên sóng truyền hình trực tiếp vì quá phấn khích.
8. Didier Drogba (Chelsea vs Bayern Munich, 2012) - Bản lĩnh của "Voi rừng"
Trước năm 2012, màn trình diễn duy nhất của Didier Drogba trong một trận chung kết Champions League đã khép lại trong thất bại và sự ngỡ ngàng, với chiếc thẻ đỏ ở hiệp phụ ngay trước khi Manchester United đánh bại Chelsea trên chấm phạt đền vào năm 2008.
Bốn năm sau, kịch bản tồi tệ tưởng chừng lặp lại. Bị Bayern Munich áp đảo hoàn toàn ngay tại thánh địa Munich và vươn lên dẫn trước ở những phút cuối, hy vọng của Chelsea và Drogba dường như đã lụi tàn. Vậy mà, ở phút 88, tiền đạo người Bờ Biển Ngà bằng một cách nào đó vẫn tìm thấy nguồn năng lượng sinh tử để tung ra cú đánh đầu dũng mãnh hạ gục Manuel Neuer.
Drogba hẳn đã cảm thấy một sự giằng xé của "deja vu" khi anh lại là người vô tình gây ra quả phạt đền ở hiệp phụ. Rất may mắn, Petr Cech đã cản phá thành công cú sút của Arjen Robben, đưa Chelsea tiến thẳng vào loạt luân lưu cân não.
Lần này, trái ngược với việc không thể đóng góp gì bốn năm trước đó, Drogba đã tự tin bước lên, lạnh lùng thực hiện thành công quả phạt đền quyết định, mang về chiếc cúp châu Âu đầu tiên trong lịch sử Chelsea.
7. Oliver Kahn (Bayern Munich vs Valencia, 2001) - Đôi găng vàng tại Milan
Oliver Kahn từng đứng trong khung gỗ ở thời khắc Bayern Munich bị Manchester United lật ngược thế cờ một cách đầy cay đắng ở phút bù giờ. Hai năm sau, thủ thành người Đức đã trở thành người hùng thực sự của Hùm xám xứ Bavaria trước một Valencia đầy bản lĩnh tại Milan.
Với một thế hệ siêu sao Bayern mang trên vai gánh nặng tâm lý từ năm 1999 — và vẫn đang mòn mỏi tìm kiếm chức vô địch châu Âu đầu tiên kể từ năm 1976 — một cơ hội nữa dường như lại chực chờ tuột mất khi Valencia kéo họ vào loạt sút luân lưu.
Bayern đang bị dẫn 2-1 trong loạt "đấu súng" thì Kahn, bay lượn trên không trung, tung đôi bàn tay vững chãi như gấu của mình để cản phá cú sút của Zlatko Zahovic, sau đó tiếp tục đẩy cú dứt điểm của Amedeo Carboni dội xà ngang.
Khi tỷ số đang là 5-4 nghiêng về Bayern ở loạt sút cái chết bất ngờ (sudden death), Kahn một lần nữa đoán đúng hướng để từ chối hậu vệ Mauricio Pellegrino, chính thức chấm dứt 25 năm chờ đợi danh hiệu này của Bayern. Cuối năm đó, Kahn được vinh danh là thủ môn xuất sắc nhất thế giới và đứng thứ ba trong cuộc bình chọn Quả bóng Vàng.
6. Zinedine Zidane (Real Madrid vs Bayer Leverkusen, 2002) - Tuyệt tác vô tiền khoáng hậu
Zidane có đặc quyền lựa chọn những bến đỗ hàng đầu khi rời Bordeaux vào mùa hè năm 1996, và anh đã chọn Turin, nơi Juventus đang đánh bóng chiếc cúp Champions League vừa giành được.
Với "Zizou" trong đội hình, Lão phu nhân thực sự là một thế lực đáng sợ. Họ lọt vào trận chung kết lần thứ hai liên tiếp ngay trong mùa giải đầu tiên của cầu thủ người Pháp, chỉ để bị đánh bại bởi một Dortmund thi đấu bùng nổ dưới sự truyền cảm hứng của Lambert. Không sao cả, hy vọng may mắn sẽ đến vào năm sau. Thế nhưng, sau khi lọt vào trận chung kết thứ ba liên tiếp, Juventus lại gục ngã trước Real Madrid tại Amsterdam. Kể từ đó đến nay, đội bóng nước Ý vẫn chưa thể một lần lên ngôi lại.
Dù vậy, cá nhân Zidane cuối cùng cũng chạm tay vào chiếc cúp bạc danh giá sau thương vụ chuyển nhượng kỷ lục thế giới để gia nhập Dải ngân hà Galacticos của Real Madrid. Và anh đã làm điều đó theo một cách ngoạn mục nhất có thể.
Khi tỷ số đang là 1-1, quả tạt tưởng chừng vô hại của Roberto Carlos bị treo lơ lửng trên bầu trời sân Hampden Park, hướng điểm rơi đến khu vực giao nhau giữa vòng cấm địa và vòng cung chữ D. Zidane, đôi mắt khóa chặt vào trái bóng mang họa tiết ngôi sao giống như một xạ thủ ngắm bắn đĩa bay, thân mình xoay chuyển vặn vẹo linh hoạt, và rồi anh tung ra một cú bắt volley mang đẳng cấp huy chương vàng.
Đó là một trong những cú vô lê hoàn mỹ và mãn nhãn nhất mà bạn từng chứng kiến, vô cùng xứng đáng với vinh quang Champions League duy nhất trong sự nghiệp cầu thủ của Zidane.
5. Diego Milito (Inter Milan vs Bayern Munich, 2010) - Hào quang Argentina
Diego Milito là một cái tên thường bị lọt thỏm khỏi sự chú ý. Anh giống như một nhân vật phụ mờ nhạt giữa vô số tiền đạo ngôi sao của Argentina — chỉ có lác đác vài lần ra sân cho đội tuyển quốc gia cùng một số bàn thắng nhất định.
Racing Club, Genoa, Real Zaragoza. Đó từng là một sự nghiệp chìm trong bóng tối cho đến khi "hoàng tử" gia nhập Inter Milan của Jose Mourinho.
Vào thời điểm khép lại mùa giải ăn ba lịch sử ấy, Milito đã trở thành một biểu tượng bất tử của Inter. Tiền đạo gai góc này ghi bàn thắng quyết định tại Coppa Italia, sau đó tiếp tục lập công mang về chiếc cúp Scudetto cho đội bóng của Mourinho. Nhưng màn trình diễn mang tính biểu tượng nhất của anh chính là tại chung kết Champions League gặp Bayern Munich.
Cú đúp chốt hạ trận đấu của chân sút 30 tuổi đã phô diễn trọn vẹn mọi phẩm chất khiến Mourinho phải say mê anh. Bàn thứ nhất, anh đánh đầu làm tường từ một đường chuyền dài cho Wesley Sneijder rồi khéo léo chạy chỗ nhận lại bóng để dứt điểm. Bàn thứ hai là một pha solo khoe đôi chân điềm tĩnh đến đáng sợ và một pha dứt điểm còn lạnh lùng hơn thế. Milito trở về Milan trong tư thế của một người hùng. Còn Mourinho, như một lẽ tự nhiên, đã không bao giờ rời khỏi Bernabeu sau đêm hôm đó.
4. Lionel Messi (Barcelona vs Manchester United, 2011) - Hiện tượng siêu thực
Lionel Messi đã có 4 lần nâng cao chiếc cúp Champions League. Phép thuật của siêu sao người Argentina đã thắp sáng cả 3 trận chung kết mà anh đá chính, nhưng năm 2011 sẽ luôn được ghi nhớ như một trong những màn trình diễn cá nhân thăng hoa và siêu thực nhất mọi thời đại.
Messi đùa giỡn với United như một cậu nhóc đang chơi trò điện tử Playstation — liên tục vặn sườn, xoay người, xỏ háng những hậu vệ mặc áo trắng đang chới với trong vô vọng như thể muốn buông cờ đầu hàng. Anh nhận bóng trong những không gian chật hẹp nhất nhưng lại khiến người ta có cảm giác như anh đang sở hữu toàn bộ mặt cỏ tại sân Wembley.
Điều bất ngờ duy nhất là Messi chỉ ghi được một bàn thắng trong trận đấu đó, một cú dứt điểm tìm đến góc thấp khung thành từ khoảng cách 20 yards (gần 18 mét) cực kỳ nhẹ nhàng và hờ hững. Tỷ số 3-1 chung cuộc thực sự đã nói giảm nói tránh rất nhiều về sự lép vế của United.
Quãng nghỉ: Sự can thiệp hoàn hảo của các nhân tố dự bị
Eddie Jones và Mikel Arteta có thể gọi họ là những "người kết liễu", nhưng chung kết Champions League chính là sân khấu vinh danh những siêu dự bị bằng vàng ròng. Chẳng hạn như Henrik Larsson năm 2006, người vào sân từ băng ghế dự bị trong trận đấu cuối cùng cho Barcelona và giật lại thế trận từ tay Arsenal bằng hai pha kiến tạo cho Samuel Eto'o và người đồng đội dự bị Juliano Belletti. Hay một cầu thủ tuổi teen mang tên Patrick Kluivert ghi bàn định đoạt trận đấu cho Ajax trước AC Milan vào năm 1995.
Tuy nhiên, có lẽ một trong những màn trình diễn vào sân thay người mang tính hủy diệt nhất lịch sử bóng đá hiện đại đã diễn ra vào năm 2018, khi Liverpool vừa san bằng cách biệt trước Real Madrid...
3. Gareth Bale (Real Madrid vs Liverpool, 2018) - Cú ngả bàn đèn định mệnh
Đồng hồ điểm phút 60, Gareth Bale bước vào sân. Chưa bao giờ là một cái tên thực sự được yêu mến tuyệt đối tại Madrid, nhưng anh chuẩn bị tự tay rèn nên câu chuyện của chính mình vào trang sử của Los Blancos. Tiền đạo người xứ Wales mới chỉ có mặt trên sân đúng hai phút khi anh cất cánh bay lên, đôi chân cắt kéo trên không trung như một võ sĩ kickboxer để đón đường tạt bóng treo lơ lửng, tạo nên cú ngả bàn đèn đẹp mắt đưa bóng găm thẳng vào góc cao khung thành.
Khi Liverpool đang khao khát dồn lên tìm bàn gỡ vào cuối trận, Bale một lần nữa tìm thấy khoảng trống. Lần này, ở khoảng cách gần 40 yards (hơn 36 mét), anh dồn tất cả sức lực vào một cú nã đại bác sấm sét, với quỹ đạo bóng xoáy liệng hiểm hóc như thể anh đang thực hiện một cú phát bóng hoàn hảo tại hố số 10 của sân golf Augusta.
Chừng đó là đủ để đánh lừa thủ thành Loris Karius. Nỗ lực bắt gọn cú sút lạng lách đó vô tình khiến đôi tay thủ môn này lóng ngóng đẩy bóng vào lưới. Cú đúp chỉ trong 30 phút xuất hiện ngắn ngủi của Bale đã lập tức trở thành biểu tượng tại cả Madrid và Merseyside, dù theo những ý nghĩa hoàn toàn trái ngược nhau.
2. Teddy Sheringham (Manchester United vs Bayern Munich, 1999) - Khởi nguồn của phép màu
Có lẽ chưa từng có một cặp đôi vào sân thay người nào mang lại tác động lớn lao hơn màn kết hợp của Teddy Sheringham và Ole Gunnar Solskjaer trong một buổi tối Barcelona ôn hòa năm 1999.
Rất dễ để gộp chung màn trình diễn của họ lại với nhau, nhưng đây là bài đánh giá về các cá nhân. Nếu phải đưa ra quyết định, bất chấp ánh hào quang từ bàn thắng quyết định của Solskjaer, người được vinh danh phải là Sheringham.
Đầu tiên, anh là người mang về bàn gỡ hòa. Bayern đang dẫn trước 1-0 trong thời gian đá bù giờ khi thủ thành Peter Schmeichel băng lên vòng cấm để tạo ra sự hỗn loạn. Quả phạt góc bị phá văng ra tới vị trí của Ryan Giggs, người đã thực hiện một cú sút không thực sự tốt hướng về khung thành. Sheringham trong cơn điên cuồng đã quét bóng vào lưới, ngoái đầu lại nhìn qua vai để kiểm tra xem mình có việt vị hay không, trước khi lao đi ăn mừng cuồng nhiệt.
Chỉ vài khoảnh khắc sau, Manchester United kiếm được một quả phạt góc khác. Lần này, Sheringham — người vẫn luôn mang trong mình niềm tin mãnh liệt rằng anh xứng đáng được đá chính sau khi cũng đã ghi bàn trong trận thắng chung kết FA Cup vài ngày trước đó — đánh đầu ngược cắt ngang khung thành. Người đồng đội siêu dự bị của anh đã phản ứng nhanh nhất. "Và Solskjaer đã mang về chiến thắng!"
1. Steven Gerrard (Liverpool vs AC Milan, 2005) - Trái tim bất diệt của Anfield
Trong một trong những trận chung kết châu Âu kịch tính nhất mọi thời đại, bóng đá đã chứng kiến một màn trình diễn cá nhân xuất chúng tương xứng. Liverpool bị dẫn trước 3-0 ngay sau hiệp một khi đối đầu với AC Milan, hoàn toàn bất lực trước Hernan Crespo và Andriy Shevchenko, hay một tuyến giữa sở hữu Kaka, Clarence Seedorf cùng Andrea Pirlo. Họ coi như đã gục ngã. Trận đấu đã kết thúc. Trừ phi... không ai báo điều đó cho Steven Gerrard.
Chín phút sau khi hiệp hai bắt đầu, người đội trưởng sinh ra và lớn lên tại địa phương, với những bó cơ cổ hằn lên mạnh mẽ, đã thực hiện một cú lắc đầu hiểm hóc đánh bại Dida. Anh liên tục vung hai cánh tay lên không trung, kêu gọi đánh thức tinh thần các cổ động viên The Reds trên khán đài Istanbul.
Ngay sau đó, cầu thủ dự bị Vladimir Smicer lén lút ghi thêm một bàn thắng từ sút xa, trước khi một Gerrard đang bứt tốc mạnh mẽ bị Gennaro Gattuso phạm lỗi trong vòng cấm. Xabi Alonso đã san bằng tỷ số từ pha đá bồi sau khi cú sút phạt đền của anh bị cản phá.
Gerrard — người sở hữu siêu phẩm sút xa trước Olympiakos để đưa đội nhà lọt vào vòng loại trực tiếp — đã có mặt ở mọi điểm nóng trên sân. Anh chiến đấu bất chấp những cơn bứt rứt của chứng chuột rút, cày ải từng centimet mặt cỏ, chơi từ vị trí tiền vệ trung tâm, hậu vệ cánh cho đến bất cứ vị trí nào mà Liverpool cần anh khỏa lấp.
Người gác đền với đôi chân run rẩy Jerzy Dudek đã trở thành người hùng trong loạt sút luân lưu, và phép màu của Gerrard cuối cùng cũng trọn vẹn.
