WHO cập nhật hướng dẫn phòng ngừa sa sút trí tuệ dựa trên bằng chứng mới
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) vừa công bố bản cập nhật hướng dẫn về giảm nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ. Đây là tài liệu tổng hợp những bằng chứng khoa học mới nhất nhằm giúp mọi người chủ động phòng ngừa hoặc trì hoãn sự khởi phát của căn bệnh đang ngày càng phổ biến trên toàn cầu.
Theo Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus, giới khoa học hiện đã hiểu rõ hơn nhiều về các yếu tố làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ. Điều quan trọng là chuyển những hiểu biết này thành các hành động cụ thể trong cuộc sống hằng ngày.
Trong bản hướng dẫn mới, WHO nhấn mạnh ba nhóm giải pháp chính gồm thay đổi các hành vi không có lợi cho sức khỏe, kiểm soát hiệu quả các bệnh mạn tính và giảm tiếp xúc với các yếu tố môi trường có thể ảnh hưởng đến chức năng não bộ.
Đối với người trưởng thành, kể cả những người chưa có dấu hiệu suy giảm nhận thức hoặc mới chỉ suy giảm nhẹ, WHO khuyến khích duy trì các hoạt động giúp não bộ luôn được kích thích. Điều này bao gồm thường xuyên học hỏi, rèn luyện trí nhớ, đọc sách, giải câu đố, tham gia các hoạt động xã hội và duy trì giao tiếp với gia đình, bạn bè.
Song song với đó, các khuyến nghị quen thuộc về lối sống lành mạnh vẫn tiếp tục được WHO nhấn mạnh như tập thể dục đều đặn, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và duy trì chế độ ăn cân bằng. Điểm mới trong lần cập nhật này là WHO bổ sung khuyến nghị giảm tiếp xúc với ô nhiễm không khí vì đây cũng được xem là một yếu tố có liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức.
Ngoài ra, việc kiểm soát tốt các bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu cũng được xem là một phần quan trọng trong chiến lược giảm nguy cơ sa sút trí tuệ.
WHO không khuyến cáo dùng vitamin hay omega-3 nếu không thiếu hụt
Một trong những nội dung được quan tâm nhất trong hướng dẫn mới là quan điểm của WHO về việc bổ sung vitamin và omega-3.
Theo WHO, hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học chứng minh rằng việc bổ sung vitamin nhóm B, vitamin E, axit béo omega-3 (PUFA) hoặc các chế phẩm đa vitamin và khoáng chất có thể giúp phòng ngừa suy giảm nhận thức hoặc sa sút trí tuệ ở những người không bị thiếu các chất này.
Nói cách khác, nếu cơ thể không bị thiếu hụt dinh dưỡng, việc uống thêm các loại vitamin hoặc omega-3 với mục đích phòng bệnh chưa được chứng minh mang lại lợi ích rõ ràng. Vì vậy, WHO không khuyến cáo sử dụng thường quy các sản phẩm này chỉ để ngăn ngừa sa sút trí tuệ.
Khuyến nghị này không đồng nghĩa vitamin hay omega-3 không có vai trò đối với sức khỏe. Trong trường hợp được bác sĩ xác định có thiếu hụt dinh dưỡng hoặc có chỉ định điều trị cụ thể, việc bổ sung vẫn cần thiết. Tuy nhiên, sử dụng theo thói quen hoặc kỳ vọng phòng ngừa sa sút trí tuệ ở người khỏe mạnh hiện chưa có đủ cơ sở khoa học.
Gần một nửa nguy cơ sa sút trí tuệ có thể phòng ngừa
Sa sút trí tuệ là hội chứng do nhiều bệnh lý ở não gây ra, ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tư duy, giao tiếp và thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày. Trong số các dạng bệnh, Alzheimer là nguyên nhân phổ biến nhất, chiếm khoảng 60-70% trường hợp.
WHO cho biết hiện có hơn 57 triệu người trên thế giới đang sống chung với sa sút trí tuệ và mỗi năm có gần 10 triệu ca mắc mới.
Mặc dù chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn, WHO ước tính khoảng 45% nguy cơ mắc sa sút trí tuệ liên quan đến những yếu tố có thể thay đổi được. Những yếu tố này bao gồm hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, ít vận động, cô lập xã hội, ô nhiễm không khí cũng như các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp và đái tháo đường.
Điều đó cho thấy việc duy trì lối sống lành mạnh, chăm sóc sức khỏe tim mạch và não bộ từ sớm có thể góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh, đồng thời giúp kéo dài thời gian sống khỏe mạnh và độc lập khi về già.
