"Khoe mẽ ư? Thay vì phô trương bên ngoài, ít nhất hãy làm tốt việc trong nhà." Đó là những phản ứng trái chiều đang bùng nổ tại Nhật Bản xung quanh câu chuyện "văn hóa dọn dẹp" của cổ động viên và đội tuyển quốc gia tại World Cup 2026.
Mô hình kiểu mẫu cho thế giới
Sau chiến thắng áp đảo 4-0 của Nhật Bản trước Tunisia tại lượt trận thứ hai bảng F World Cup, một lần nữa hình ảnh ngăn nắp của "Samurai Xanh" lại trở thành tâm điểm. Trên trang cá nhân, ông Samuel Garcia – Thống đốc bang Nuevo Leon (Mexico) – đã chia sẻ hình ảnh phòng thay đồ sạch sẽ đến khó tin của đội tuyển Nhật Bản kèm lời nhắn: "Đây rõ ràng là một hình mẫu cho cả thế giới. Cảm ơn các bạn. Các bạn luôn được chào đón tại đây."
Trước đó, FIFA và các phương tiện truyền thông quốc tế cũng liên tục ca ngợi các cổ động viên Nhật Bản khi họ nán lại khán đài để nhặt rác sau trận mở màn gặp Hà Lan.
Góc khuất phía sau những lời khen
Tuy nhiên, trái ngược với niềm tự hào thường thấy, một bộ phận cư dân mạng Nhật Bản lại tỏ ra mỉa mai: "Ít nhất hãy biết dọn dẹp nhà mình đi đã." Sự tương phản giữa hình ảnh lịch thiệp nơi công cộng quốc tế và thực trạng phân công lao động tại quê nhà đang trở thành chủ đề nóng.
Tờ The Athletic (Mỹ) đã có bài viết với tiêu đề đầy ẩn ý: "Cổ động viên Nhật Bản được nhắc nhở: Hãy dọn dẹp không chỉ ở sân vận động mà cả ở nhà". Bài báo chỉ ra một phong trào trên mạng xã hội Nhật Bản đang phản đối sự bất bình đẳng giới trong việc quán xuyến gia đình.
Nhiều ý kiến gay gắt cho rằng: "Những người đàn ông được ca ngợi vì nhặt rác tại World Cup lại chính là những người dành ít thời gian nhất cho việc nhà khi so sánh với quốc tế." Theo dữ liệu từ một cuộc khảo sát chính phủ năm 2021 được BBC trích dẫn, tại các gia đình có con dưới 6 tuổi, phụ nữ Nhật Bản dành hơn 7 giờ mỗi ngày cho việc nhà, trong khi nam giới chưa đầy 2 giờ. Nhật Bản cũng thường xuyên xếp vị trí dưới 100 trong bảng xếp hạng bình đẳng giới toàn cầu.
Trên các diễn đàn như Yahoo Japan, tranh luận diễn ra vô cùng nảy lửa. Nhiều người nghi ngờ tính thực chất của hành động này: "Bao nhiêu người thường xuyên mang theo túi rác lớn đi xem bóng đá? Chẳng phải đây là hành động dàn dựng để tối ưu hóa hình ảnh quốc gia hay sao?"
Công cụ phân tích AI của Yahoo Japan nhận định: "Có một luồng ý kiến cho rằng văn hóa trọng thể diện và quan tâm quá mức đến cái nhìn của người khác là động lực chính sau việc dọn dẹp sân vận động."
Sự mâu thuẫn càng bị đẩy lên cao khi nhìn vào khung cảnh hỗn loạn tại giao lộ Shibuya (Tokyo) sau trận thắng Tunisia. Đám đông ăn mừng đã biến khu vực này thành một "vùng vô luật lệ" suốt 90 phút với các hành vi phun nước, la hét và cản trở giao thông bất chấp cảnh báo của cảnh sát. Cư dân mạng chỉ trích: "Làm sao họ có thể vô ý thức ở trong nước nhưng lại giữ vẻ sạch sẽ đến lạ kỳ tại sân vận động nước ngoài? Thật không logic chút nào."
Tờ Digest kết luận: "Hành động của người Nhật dù được cả thế giới ngưỡng mộ, nhưng lần này, chính những hào quang đó đã vô tình rọi ánh sáng vào những vấn đề xã hội nhức nhối đang bị che khuất tại quốc nội."
