Đinh lăng không chỉ để làm cảnh
Đinh lăng lá nhỏ (Polyscias fruticosa) được trồng khá phổ biến tại Việt Nam. Cây có tán lá xanh đẹp, dễ tạo dáng và trong một số gia đình, phần lá non còn được sử dụng như rau hoặc gia vị trong bữa ăn.
Khi trồng với mục đích lấy lá, cách chăm cây có đôi chút khác so với cây chỉ để làm cảnh. Người trồng không nên chỉ quan tâm đến việc cây xanh tốt mà còn cần chú ý đến điều kiện đất, nước, ánh sáng và những sản phẩm được sử dụng trong quá trình chăm sóc.
Đặc biệt, vì lá được đưa vào bữa ăn, vấn đề vệ sinh và thời gian an toàn sau khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cần được đặt lên hàng đầu.
Cây cần ánh sáng nhưng không nhất thiết phải phơi nắng gay gắt cả ngày
Đinh lăng có khả năng thích nghi với nhiều điều kiện ánh sáng, nhưng cây phát triển tốt khi được cung cấp ánh sáng tự nhiên phù hợp. Nếu đặt chậu ở nơi quá tối trong thời gian dài, cây có thể sinh trưởng kém, tán lá thưa và những cành mới không phát triển như mong muốn.
Ngược lại, với những chậu cây đặt ở khu vực có nắng rất mạnh, đặc biệt trong những ngày nhiệt độ cao, người trồng cũng cần quan sát phản ứng của cây thay vì mặc định càng nhiều nắng càng tốt.
Vị trí có ánh sáng tự nhiên, thoáng khí và được che bớt khi nắng quá gay gắt thường là lựa chọn dễ chăm sóc hơn đối với cây trồng tại nhà.
Một nghiên cứu trên giống đinh lăng VT-ĐL2.1 trong điều kiện tại Hà Nội cho thấy mức che sáng nhất định có thể phù hợp với cây trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, đây là kết quả trong điều kiện nghiên cứu cụ thể, không nên áp dụng máy móc cho mọi giống đinh lăng hoặc mọi vị trí trồng trong gia đình.
Với cây trong chậu, cách đơn giản nhất là quan sát sự phát triển của lá và cành để điều chỉnh vị trí. Nếu cây còi cọc, tán quá thưa hoặc có dấu hiệu chịu nắng mạnh, có thể cân nhắc thay đổi vị trí hoặc mức độ che sáng.
Tưới nước vừa đủ, quan trọng nhất là tránh để rễ bị úng
Một sai lầm dễ gặp khi trồng cây lấy lá là tưới nước theo thói quen mà không kiểm tra độ ẩm của đất.
Đinh lăng cần độ ẩm nhưng cũng cần đất thoát nước tốt. Nếu chậu liên tục giữ nước, phần rễ có thể bị ảnh hưởng, khiến cây sinh trưởng kém. Vì vậy, trước khi tưới thêm, nên kiểm tra lớp đất phía trên và quan sát cả khả năng thoát nước của chậu.
Chậu trồng đinh lăng nên có lỗ thoát nước phù hợp. Nếu đặt chậu trực tiếp trên nền khiến nước không thoát được hoặc khay hứng bên dưới luôn đầy nước, cần xử lý sớm.
Vào mùa mưa, lượng nước cây nhận được từ tự nhiên có thể đã khá nhiều nên không cần tưới theo một lịch cố định. Ngược lại, trong thời tiết nóng và khô, cây có thể cần bổ sung nước thường xuyên hơn.
Nguyên tắc quan trọng là không tưới máy móc theo số lần mỗi ngày, mà nên dựa vào độ ẩm của đất và điều kiện thời tiết thực tế.
Hái lá đúng cách để cây tiếp tục ra chồi mới
Nếu trồng đinh lăng để ăn lá, gia đình không nên chờ đến khi cây quá um tùm rồi mới cắt hoặc tuốt một lượng lớn lá cùng lúc.
Lá non và chồi non là những phần thường được sử dụng làm rau hoặc gia vị. Khi thu hái, nên lấy từng phần phù hợp, tránh làm tổn thương quá nhiều cành và điểm sinh trưởng của cây.
Việc hái sạch lá trên một khu vực có thể khiến cây mất nhiều diện tích quang hợp và cần thời gian phục hồi. Với cây được trồng để lấy lá lâu dài, thu hái từng phần sẽ thuận lợi hơn cho việc duy trì tán cây.
Người trồng cũng nên tránh bẻ gãy những chồi mới đang phát triển. Những chồi này là nguồn tạo cành và lá mới cho các đợt tiếp theo.
Một mẹo đơn giản là thường xuyên quan sát tán cây. Những cành mọc quá dày có thể được điều chỉnh hợp lý, trong khi các chồi non khỏe mạnh nên được giữ lại để cây tiếp tục phát triển.
Trồng để ăn thì càng phải chú ý phân bón và thuốc bảo vệ thực vật
Đây là điều các gia đình cần đặc biệt lưu ý.
Một cây đinh lăng trồng làm cảnh có thể được chăm sóc theo cách khác với cây thường xuyên lấy lá làm rau. Khi phần lá được sử dụng trong bữa ăn, mọi loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hoặc sản phẩm chăm sóc cây đều cần được lựa chọn và sử dụng đúng hướng dẫn.
Không nên tự ý tăng liều phân hoặc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không rõ nguồn gốc với suy nghĩ cây sẽ nhanh xanh và nhiều lá hơn.
Nếu đã sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, cần đọc kỹ hướng dẫn trên nhãn, đặc biệt là thời gian cách ly trước khi thu hoạch. Không nên hái lá để ăn chỉ vì nhìn thấy lá đã xanh trở lại.
Đối với cây trồng tại nhà, việc ưu tiên nguồn phân bón phù hợp và chăm sóc theo hướng hạn chế hóa chất không cần thiết có thể giúp việc sử dụng lá thuận tiện hơn. Tuy nhiên, bất kỳ sản phẩm nào cũng cần dùng đúng hướng dẫn thay vì cho rằng sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên thì có thể sử dụng tùy ý.
Sau khi hái, nên loại bỏ lá dập, sâu bệnh hoặc có dấu hiệu bất thường. Lá dùng làm thực phẩm cần được rửa kỹ dưới vòi nước sạch trước khi chế biến.
Trồng đinh lăng lấy lá: chăm cây khỏe chưa đủ
Đinh lăng tương đối quen thuộc và có thể được trồng trong vườn hoặc chậu tại nhà. Nếu mục đích là thường xuyên hái lá non làm rau, gia đình nên quan tâm đồng thời đến ánh sáng, thoát nước, cách thu hái và an toàn thực phẩm.
Không cần chăm cây quá cầu kỳ, nhưng cũng không nên bỏ qua những chi tiết nhỏ. Một chậu cây được đặt ở nơi phù hợp, đất không bị úng, lá được thu hái vừa phải và không tiếp xúc với hóa chất không cần thiết sẽ thuận lợi hơn cho việc duy trì cây lâu dài.
Quan trọng nhất, khi sử dụng đinh lăng làm thực phẩm, chỉ nên dùng phần cây phù hợp để ăn và sơ chế sạch sẽ. Nếu không chắc chắn về loại cây, nguồn giống hoặc cách sử dụng, không nên tự ý sử dụng với mục đích chữa bệnh.
