Đặc biệt, nhiều người gặp tình trạng cây ra hoa nhưng quả non vừa xuất hiện đã thui đen, vàng rồi rụng sớm thường liên quan đến điều kiện chăm sóc chưa phù hợp.
Dưới đây là những việc nên làm nếu muốn trồng khế trong chậu sai quả hơn.
1. Chọn chậu đủ rộng ngay từ đầu
Khế có bộ rễ phát triển khá mạnh. Nếu trồng trong chiếc chậu quá nhỏ, rễ nhanh chóng bị bó, đất giữ dinh dưỡng kém và cây dễ bị thiếu nước khi thời tiết nóng. Cây có thể vẫn xanh lá nhưng khả năng ra hoa, nuôi quả sẽ giảm.
Với cây khế trồng chậu để lấy quả, nên chọn chậu có đường kính và chiều sâu tương đối lớn, đặc biệt phải có nhiều lỗ thoát nước ở đáy. Không nên dùng chậu kín đáy vì nước đọng lâu có thể khiến rễ bị thiếu oxy, thối rễ.
Khi cây lớn dần, có thể thay sang chậu rộng hơn hoặc xử lý bớt phần rễ già, thay đất và bổ sung giá thể mới. Một cây khế muốn sai quả cần có bộ rễ khỏe để cung cấp đủ nước và dinh dưỡng cho cả quá trình ra hoa, nuôi quả.
2. Đặt cây ở nơi có nhiều nắng
Đây là yếu tố rất quan trọng nhưng nhiều người trồng khế trong chậu lại bỏ qua.
Khế cần ánh sáng tốt để sinh trưởng và hình thành hoa. Nếu đặt cây ở nơi quá râm, cây thường vươn cành dài, lá nhiều nhưng ít hoa. Khi cây có hoa, lượng ánh sáng không đủ cũng khiến cây khó duy trì sức khỏe để nuôi quả non.
Vị trí lý tưởng là nơi cây nhận được nhiều giờ nắng trực tiếp trong ngày, đồng thời có không khí lưu thông. Nếu mới chuyển một cây khế từ nơi râm ra nắng mạnh, nên cho cây làm quen dần để tránh cháy lá.
Khi cây bắt đầu ra hoa, càng cần giữ điều kiện ánh sáng ổn định. Không nên liên tục di chuyển chậu từ trong nhà ra ngoài rồi lại đưa vào nơi thiếu sáng.
3. Tưới nước đều nhưng tuyệt đối không để úng
Một trong những nguyên nhân khiến khế non thui và rụng sớm là chế độ nước thất thường.
Đất trong chậu khô quá lâu khiến cây bị thiếu nước, trong khi tưới quá nhiều lại làm rễ bị úng. Cả hai tình trạng đều khiến cây khó duy trì hoa và quả non.
Nên kiểm tra độ ẩm của đất trước khi tưới. Khi lớp đất phía trên bắt đầu khô, tưới đủ để nước thấm đều xuống phần đất bên dưới và thoát ra khỏi đáy chậu. Sau đó để đất có thời gian thoáng khí trước lần tưới tiếp theo.
Trong giai đoạn cây đang ra hoa, đậu quả, đặc biệt chú ý những ngày nắng nóng. Không nên để cây khô héo rồi mới tưới thật nhiều vì sự thay đổi độ ẩm quá mạnh có thể khiến cây bị sốc và làm tăng nguy cơ rụng quả non.
4. Đừng bón quá nhiều đạm khi cây chuẩn bị ra hoa
Cây khế xanh tốt chưa chắc đã sai quả. Nếu liên tục bón phân giàu đạm, cây có thể tập trung phát triển cành lá thay vì chuyển sang giai đoạn ra hoa, kết quả.
Khi cây đã đủ khỏe và bước vào giai đoạn chuẩn bị ra hoa, nên giảm việc lạm dụng phân đạm. Có thể sử dụng phân hữu cơ hoai mục kết hợp loại phân có tỷ lệ dinh dưỡng phù hợp cho cây ăn quả theo hướng dẫn trên sản phẩm.
Kali và các chất dinh dưỡng khác cũng cần thiết cho quá trình hình thành, phát triển quả, nhưng không nên nghĩ rằng cứ bón thật nhiều kali hay phân kích hoa là cây sẽ sai quả. Bón quá liều có thể gây mất cân đối dinh dưỡng và ảnh hưởng đến bộ rễ.
Cách an toàn nhất là bón đúng liều, đúng giai đoạn và quan sát phản ứng của cây thay vì liên tục bổ sung phân.
5. Cắt tỉa để cây có cành mang quả khỏe
Khế thường ra hoa trên những cành phù hợp với điều kiện sinh trưởng. Nếu để tán quá rậm, cành mọc chen chúc, bên trong tán thiếu ánh sáng và lưu thông không khí kém.
Sau mỗi đợt sinh trưởng, nên tỉa bỏ cành khô, cành sâu bệnh, cành yếu và những cành mọc quá rối. Đồng thời giữ lại những cành khỏe, phân bố tương đối đều quanh tán.
Không nên cắt tỉa quá mạnh ngay trước thời điểm cây chuẩn bị ra hoa nếu chưa hiểu đặc tính giống khế đang trồng. Mục tiêu là tạo tán thông thoáng, giúp ánh sáng tiếp cận nhiều vị trí trên cây và hạn chế môi trường thuận lợi cho sâu bệnh.
6. Khi cây đậu quá nhiều quả, nên tỉa bớt
Muốn sai quả không có nghĩa là để cây giữ tất cả quả non.
Một cây khế trồng trong chậu có bộ rễ và lượng đất giới hạn nên khả năng cung cấp dinh dưỡng cũng có giới hạn. Nếu cây đậu quá dày, nhiều quả nhỏ cùng phát triển sẽ khiến nguồn dinh dưỡng bị chia sẻ, một số quả yếu có thể tự rụng.
Khi quả đã đậu ổn định, có thể quan sát và loại bỏ những quả quá nhỏ, dị dạng hoặc nằm ở vị trí quá dày. Việc tỉa quả hợp lý giúp cây tập trung nguồn lực cho số quả còn lại, từ đó quả có điều kiện phát triển tốt hơn.
Đây cũng là một trong những cách quan trọng để tránh tình trạng cây nhìn thì rất nhiều quả non nhưng sau đó rụng hàng loạt.
7. Kiểm tra hoa và quả non thường xuyên, phòng kiến ong châm
Nếu khế liên tục ra hoa nhưng quả non thui đen, rụng bất thường, không nên chỉ nghĩ ngay đến thiếu phân.
Hãy kiểm tra mặt dưới lá, chùm hoa và quả non xem có dấu hiệu côn trùng gây hại hay không. Đồng thời quan sát lá có đốm bệnh, cây có dấu hiệu héo bất thường hoặc đất trong chậu có bị giữ nước quá lâu. Đặc biệt kiến và ong rất hay châm làm quả khế thui rụng. Do đó khi thấy kiến, ong nên xịt nước để đuổi kiến ong hoặc dùng thuốc chuyên dụng.
Khế cũng cần quá trình thụ phấn để hình thành quả. Côn trùng, đặc biệt các loài đến thăm hoa, có thể góp phần vào quá trình này. Vì vậy, nên hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu tùy tiện khi cây đang nở hoa. Nếu cây ở nơi ít côn trùng thụ phấn, người trồng có thể hỗ trợ thụ phấn thủ công bằng cách dùng cọ mềm chạm nhẹ giữa các hoa.
Vì sao khế trồng chậu hay bị thui rụng quả non?
Nếu chỉ rụng một lượng nhỏ quả non thì chưa chắc là vấn đề nghiêm trọng. Cây thường tự điều chỉnh số quả mà nó có khả năng nuôi.
Đáng chú ý là khi quả non rụng rất nhiều, quả chuyển vàng hoặc đen rồi thui hàng loạt. Lúc này cần kiểm tra đồng thời nhiều yếu tố: thiếu hoặc thừa nước, chậu quá nhỏ, đất thoát nước kém, thiếu ánh sáng, dinh dưỡng mất cân đối, sâu bệnh hoặc khả năng thụ phấn chưa tốt.
Không nên vội vàng dùng nhiều loại phân và thuốc cùng lúc. Làm như vậy càng khó xác định nguyên nhân thực sự.
Muốn cây khế trong chậu nhanh có quả và sai quả, hãy tập trung vào một nền tảng đơn giản: chậu đủ lớn, đất thoát nước tốt, nhiều ánh sáng, tưới ổn định, dinh dưỡng cân đối và tán cây thông thoáng. Khi cây đã đậu quả, tiếp tục giữ độ ẩm ổn định và tỉa bớt quả nếu cây mang quá dày.
Chăm khế đúng cách không phải là ép cây ra thật nhiều hoa, mà là tạo điều kiện để cây giữ được hoa, đậu quả ổn định và đủ sức nuôi những quả đã hình thành đến khi trưởng thành.
